Archidiecezja gdańska


Na mapach: 54°24′39,41″N 18°33′31,06″E/54,410947 18,558628

Archidiecezja gdańska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Archidiecezja Gdańska (łac. Archidioecesis Gedanensis; niem. Erzbistum Danzig) – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w Kościele katolickim w Polsce. Ustanowiona diecezją 30 grudnia 1925 bullą Universa christifidelium cura przez papieża Piusa XI[2]. Podniesiona do rangi archidiecezji przez Jana Pawła II 25 marca 1992 bullą Totus Tuus Poloniae populus.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Powstanie diecezji gdańskiej[3] | edytuj kod

W okresie przedrozbiorowym Gdańsk i okolice były częścią diecezji włocławskiej, a od 1821 na mocy bulli De salute animarum (O zbawieniu dusz) – Piusa VII, tereny te stały się częścią diecezji chełmińskiej. Po I wojnie światowej i utworzeniu Wolnego Miasta Gdańsk – 28 czerwca 1919, kwestia przynależności kościelnej wymagała nowych ustaleń uwzględniających nowe granice polityczne. W efekcie 21 kwietnia 1922 papież Pius XI ustanowił administrację apostolską w Wolnym Mieście Gdańsku. Administracja utworzona była z części diecezji chełmińskiej (tereny na lewym brzegu Wisły) i warmińskiej (Żuławy Wiślane), a jej administratorem został bp. Edward O’Rourke – dotychczasowy delegat apostolski na kraje bałtyckie.

30 grudnia 1925 papież Pius XI wydał bullę Universa christifidelium cura erygującą diecezję gdańską z prawem egzempcji, a jej pierwszym biskupem diecezjalnym został bp. Edward O’Rourke – dotychczasowy administrator apostolski[4].

Dwudziestolecie międzywojenne | edytuj kod

W roku 1934 prezydentem Senatu Wolnego Miasta Gdańska został Arthur Greiser, a wybory samorządowe w powiatach Wolnego Miasta dały zwycięstwo NSDAP, co świadczyło o wzroście tendencji nacjonalistycznych wśród społeczeństwa i wrogiej postawie nazistów wobec Kościoła.

W dniach 10–12 grudnia 1935 odbyły się obrady I Gdańskiego Synodu Diecezjalnego.

12 czerwca 1938 bp Edward O’Rourke popadł w spór z władzami Wolnego Miasta o rozwój polskich sieci parafii katolickich, co doprowadziło go do rezygnacji z funkcji biskupa diecezjalnego. 13 czerwca 1938 papież Pius XI mianował nowym ordynariuszem gdańskim ks. Karola Marię Spletta.

II wojna światowa | edytuj kod

1 września 1939 wybuchła II wojna światowa, podczas której na terenie diecezji, zniszczeń odniosło wiele świątyń i obiektów sakralnych. Po zakończeniu wojny w 1945 i zdobytym przez Armię Czerwoną Gdańsku, nastąpiły masowe wyjazdy Niemców oraz przyjazdy polskich przymusowych wysiedleńców z Kresów Wschodnich i Polski Centralnej. 27 grudnia 1956 do RFN wyjechał również biskup Karol Maria Splett, który został 2 lutego 1946 skazany przez władze Polski Ludowej na 8 lat więzienia oraz konfiskatę mienia i osadzony w Zakładzie Karnym we Wronkach, a następnie internowany w klasztorach: w Borku Starym (od sierpnia 1953) i Dukli (od grudnia 1953 do grudnia 1956)[5].

Czasy PRL | edytuj kod

W dniu 4 września 1945 ks. Andrzej Wronka został ustanowiony administratorem apostolskim diecezji gdańskiej. Pełnił on tę funkcję do 26 stycznia 1951 roku, kiedy to władze komunistyczne zmusiły go do opuszczenia diecezji gdańskiej.

27 stycznia 1951 wikariuszem kapitulnym diecezji gdańskiej został ks. Jan Cymanowski. Pełnił on tę funkcję do 8 grudnia 1956 roku.

Dnia 29 kwietnia 1951 papież Pius XII mianował ks. Edmunda Nowickiego biskupem koadiutorem sedi datus w Gdańsku, jednak administrację nad diecezją nadal sprawował ks. Cymanowski.

W dniu 8 grudnia 1956 odwilż w stosunkach Państwo–Kościół pozwoliła na przejęcie administracji w diecezji gdańskiej przez bpa. Edmunda Nowickiego.

Dnia 27 października 1957 bp Nowicki wydał dekret erygujący Biskupie Seminarium Duchowne w Gdańsku Oliwie.

18 stycznia 1959 bp Lech Kaczmarek został sufraganem diecezji gdańskiej.

W dniach 18 sierpnia–23 października 1960 cudowny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej nawiedził diecezję gdańską.

5 marca 1964 bp. Karol Maria Splett zmarł w Düsseldorfie.

W roku 1964 bp Edmund Nowicki został ordynariuszem gdańskim i pełnił tę funkcję do dnia 10 marca 1971, kiedy zmarł. W związku z tym wikariuszem kapitulnym diecezji został bp Lech Kaczmarek.

W dniach 28–29 maja 1966 odbyły się obchody Tysiąclecia Chrześcijaństwa w Gdańsku z udziałem prymasa Stefana Wyszyńskiego i przedstawicieli Episkopatu.

W dniu 2 grudnia 1971 bp Lech Kaczmarek został ordynariuszem diecezji gdańskiej.

12 czerwca 1972 bp Kazimierz Kluz został sufraganem diecezji gdańskiej.

W dniu 28 czerwca 1972 papież Paweł VI wydał bullę Episcoporum Poloniae coetus reorganizującą administrację kościelną na Ziemiach Zachodnich. Do tej pory diecezja gdańska należała do metropolii gnieźnieńskiej.

W roku 1972 powstało Gdańskie Towarzystwo Teologiczne. W tym roku ukazał się również pierwszy numer periodyku naukowego „Studia Gdańskie”.

W dniach 25 września – 20 grudnia 1973 odbyły się obrady II Synodu Diecezji Gdańskiej.

W roku 1975 obchodzono uroczystości Pięćdziesięciolecia Diecezji Gdańskiej.

W 1980, podczas wydarzeń sierpniowych kapłani gdańscy aktywnie zaangażowali się w pomoc duszpasterską w zakładach pracy Trójmiasta.

3 listopada 1976 bp Lech Kaczmarek otworzył Biskupi Sąd Duchowny Diecezji Gdańskiej.

17 września 1978 bp Lech Kaczmarek erygował Gdańską Kapitułę Katedralną przy katedrze Trójcy Przenajświętszej w Oliwie.

Dnia 5 grudnia 1982 zmarł bp Kazimierz Kluza. W dniu 23 marca 1983 bp Tadeusz Gocłowski został sufraganem diecezji gdańskiej. Pełnił on tę funkcję do 31 grudnia 1984 roku.

W dniu 27 listopada 1983 ukazał się pierwszy numer Gdańskiego Dwutygodnika Katolickiego „Gwiazda Morza”.

23 lutego 1984 powstał Gdański Instytut Pastoralny.

Dnia 31 lipca 1984 zmarł bp Lech Kaczmarek, a administratorem diecezji został bp Tadeusz Gocłowski. 31 grudnia 1984 bp Tadeusz Gocłowski został ordynariuszem diecezji gdańskiej.

W dniach 11–12 czerwca 1987 papież Jan Paweł II odwiedził diecezję gdańską. Podczas wizyty spotkał się z Lechem Wałęsą w Oliwie, z chorymi w bazylice Mariackiej i z młodzieżą na Westerplatte oraz odprawił mszę świętą dla ludzi pracy na gdańskiej Zaspie. Podczas tej mszy koronował on Cudowny Obraz Matki Boskiej Trąbkowskiej.

Czasy współczesne | edytuj kod

25 marca 1992 Jan Paweł II wydał bullę Totus Tuus Poloniae populus reorganizującą administrację kościelną w Polsce. Zgodnie z tą bullą diecezję gdańską podniesiono do rangi archidiecezji i utworzono metropolię gdańską – łącząc dotychczasową diecezję gdańską i nowo powstałe diecezje: pelplińską i toruńską. Pierwszym arcybiskupem metropolitą został dotychczasowy ordynariusz gdański – Tadeusz Gocłowski. Archidiecezja gdańska utraciła na rzecz diecezji elbląskiej, dekanaty żuławskie: nadmorski, nowodworski, nowostawski i malborski. Do archidiecezji natomiast przyłączono 7 dekanatów z diecezji chełmińskiej: Gdynia I i II, Puck, Wejherowo I i II, Żarnowiec i Żukowo.

W dniach 5–6 czerwca 1999 papież Jan Paweł II odwiedził archidiecezję i metropolię gdańską, podczas swojej VII pielgrzymki do Polski. Odprawił on mszę na sopockim Hipodromie, podczas której koronował cudowny obraz Matki Boskiej Wejherowskiej, papieskimi koronami.

20 kwietnia 2000 papież Jan Paweł II mianował ks. dr Józefa Szamockiego, biskupem pomocniczym diecezji toruńskiej ze stolicą tytularną Clypia[6]. Święcenia biskupie otrzymał 27 maja 2000 w bazylice katedralnej w Toruniu. Udzielił mu ich Andrzej Suski, biskup diecezjalny toruński, w asyście Tadeusza Gocłowskiego, arcybiskupa metropolity gdańskiego i Henryka Muszyńskiego, arcybiskupa metropolity gnieźnieńskiego.

24 stycznia 2005 papież Jan Paweł II przyjął rezygnację gdańskiego biskupa pomocniczego Zygmunta Pawłowicza[7] i mianował ks. prałata dr Ryszarda Kasynę, biskupem pomocniczym archidiecezji gdańskiej ze stolicą tytularną Dices[8]. Święcenia biskupie otrzymał 2 kwietnia 2005 w bazylice Mariackiej w Gdańsku. Głównym konsekratorem był arcybiskup Józef Kowalczyk, nuncjusz apostolski w Polsce, natomiast współkonsekratorami Tadeusz Gocłowski, arcybiskup metropolita gdański i Piotr Libera, biskup pomocniczy katowicki.

W 2007 roku Gdańskie Seminarium Duchowne obchodziło swój jubileusz 50–lecia istnienia – (27 października).

17 kwietnia 2008 obchodzona była 25. rocznica sakry biskupiej arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego[9]. Tego dnia papież Benedykt XVI przyjął rezygnację abpa Gocłowskiego z urzędu i mianował dotychczasowego biskupa warszawsko-praskiego – arcybiskupa Sławoja Leszka Głódzia, nowym metropolitą gdańskim[10]. Ingres do archikatedry Trójcy Świętej w Gdańsku-Oliwie, w trakcie którego kanonicznie objął urząd, odbył 26 kwietnia 2008. Paliusz metropolitalny odebrał od papieża w bazylice św. Piotra w Rzymie 29 czerwca 2008.

W dniu 18 marca 2010 zmarł biskup Zygmunt Pawłowicz[11][12][13]. 23 marca 2010 został pochowany w krypcie biskupów gdańskich w bazylice archikatedralnej w Gdańsku-Oliwie[14][15].

27 października 2012 papież Benedykt XVI mianował dotychczasowego biskupa pomocniczego archidiecezji gdańskiej Ryszarda Kasynę – biskupem diecezjalnym diecezji pelplińskiej[16][17].

22 lutego 2013 papież Benedykt XVI mianował ks. prał. Mirosława Adamczyka, nuncjuszem apostolskim w Liberii oraz arcybiskupem tytularnym Otriculum[18][19]. Święcenia biskupie otrzymał 27 kwietnia 2013 w bazylice archikatedralnej Trójcy Świętej w Oliwie. Głównym konsekratorem był kardynał Kazimierz Nycz, arcybiskup metropolita warszawski, a współkonsekratorami Sławoj Leszek Głódź, arcybiskup metropolita gdański i arcybiskup Savio Hon Tai-Fai, sekretarz Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów.

21 grudnia 2013 papież Franciszek mianował ks. dr Wiesława Szlachetkę, biskupem pomocniczym archidiecezji gdańskiej ze stolicą tytularną Vageata[20][21]. Święcenia biskupie otrzymał 4 stycznia 2014 w archikatedrze oliwskiej. Udzielił mu ich arcybiskup Celestino Migliore, nuncjusz apostolski w Polsce, w asyście Sławoja Leszka Głódzia, arcybiskupa metropolity gdańskiego i abpa Henryka Muszyńskiego, prymasa seniora.

26 września 2015 papież Franciszek mianował ks. prał. dr Zbigniewa Zielińskiego, biskupem pomocniczym archidiecezji gdańskiej ze stolicą tytularną Medeli[22][23]. Święcenia biskupie otrzymał 24 października 2015 w bazylice archikatedralnej w Oliwie. Głównym konsekratorem był Sławoj Leszek Głódź, arcybiskup metropolita gdański, a współkonsekratorami abp Celestino Migliore, nuncjusz apostolski w Polsce i abp Tadeusz Gocłowski, emerytowany metropolita gdański.

W dniu 3 maja 2016 w uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku, zmarł arcybiskup Tadeusz Gocłowski[24][25] – biskup diecezjalny gdański w latach 1984–2008 (od 1992 pierwszy arcybiskup metropolita gdański). 6 maja 2016 został pochowany w krypcie biskupów gdańskich w bazylice archikatedralnej w Gdańsku-Oliwie[26][27].

21 listopada 2018 papież Franciszek podniósł kolegiatę NMP Królowej Polski w Gdyni do godności bazyliki mniejszej, nadając tytuł bazyliki morskiej[28]. Uroczystość nadania i publicznego ogłoszenia tej decyzji odbyła się 4 maja 2019[29][30]. Uroczystościom przewodniczył arcybiskup Salvatore Pennacchio, nuncjusz apostolski w Polsce.

Dnia 1 grudnia 2018 abp Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański, dekretem biskupim ustanowił rok 2019: Archidiecezjalnym Rokiem Jubileuszowym Błogosławionych Męczenników okresu II Wojny Światowej – w 20. rocznicę beatyfikacji męczenników oraz w 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej[31].

13 sierpnia 2020 abp Sławoj Leszek Głódź obchodził 75. rocznicę urodzin i tym samym papież Franciszek przyjął jego rezygnację z urzędu arcybiskupa metropolity gdańskiego[32][33], jednocześnie mianował biskupa elbląskiego Jacka Jezierskiego, administratorem apostolskim sede vacante archidiecezji gdańskiej[34][35].

Dnia 2 marca 2021 nuncjatura apostolska w Polsce ogłosiła że papież Franciszek przeniósł dotychczasowego arcybiskupa metropolitę białostockiegoTadeusza Wojdę, na urząd arcybiskupa metropolity gdańskiego[36][37][38][39]. 25 marca w uroczystość Zwiastowania Pańskiego i w 29. rocznicę ustanowienia archidiecezji i metropolii gdańskiej, kanonicznie objął archidiecezję[40], natomiast ingres do archikatedry oliwskiej odbył 28 marca 2021[41].

W dniu 29 marca 2021 nuncjatura apostolska opublikowała komunikat Stolicy Apostolskiej (w oparciu o motu proprio Vos estis lux mundi) w sprawie seniora gdańskiego, abpa Sławoja Leszka Głódzia[42][43][44]:

Biskupi | edytuj kod

 Osobny artykuł: Biskupi gdańscy. Tadeusz Wojda SAC – metropolita

Biskup diecezjalny | edytuj kod

Biskupi pomocniczy | edytuj kod

Biskup senior | edytuj kod

  • abp Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański w latach 2008–2020, senior od 2020 (od 2021 z nakazem zamieszkania poza terenem archidiecezji)

Instytucje | edytuj kod

Kapituły | edytuj kod

Główne świątynie | edytuj kod

Bazyliki mniejsze | edytuj kod

Sanktuaria | edytuj kod

Kalwaria Wejherowska | edytuj kod

 Osobny artykuł: Kalwaria Wejherowska.

Kalwaria Wejherowska była czwartą kalwarią po Zebrzydowskiej, Pakoskiej i Żmudzińskiej. Powstała w czasach Rzeczypospolitej szlacheckiej.

Inicjatorem jej utworzenia i głównym fundatorem był wojewoda malborski Jakub Wejher. Starania o zgodę władz kościelnych Wejher wszczął prawdopodobnie równocześnie z lokowaniem Wejherowskiej Woli – późniejszego Wejherowa. Jeden z cystersów oliwskich, o. Robert z Werden, wyliczył odległości pomiędzy stacjami przyszłej kalwarii opierając się na faktycznych pomiarach Drogi Chrystusa w Jerozolimie i oznaczył krzyżami w terenie, lokalizację przyszłych kaplic.

Biskup włocławski i pomorski Mikołaj Wojciech Gniewosz zezwolił na budowę kalwarii 9 czerwca 1649. Od razu przystąpiono do wznoszenia kaplic. Ich fundatorami byli nie tylko Jakub Wejher i członkowie jego rodziny, ale też współpracownicy i przyjaciele wojewody. Kościół szybko docenił znaczenie Kalwarii Wejherowskiej znajdującej się na terenie silnych wpływów reformacji.

Dlatego już w 1661 na prośbę Wejhera papież Aleksander VII wydał bullę przyznającą na dziesięć lat odpust zupełny pątnikom odwiedzającym kalwarię. Ponieważ liczba pielgrzymów wciąż rosła, przywilej papieski był kilkukrotnie odnawiany, aż w 1717 Święta Kongregacja Odpustów i Relikwii zadecydowała – przyznać Wejherowu odpust zupełny na wieczność[49].

Kolegiaty | edytuj kod

Dekanaty | edytuj kod

 Osobny artykuł: Dekanaty Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce.

Rozwój sieci dekanalnej | edytuj kod

W 1925 w chwili erekcji diecezji były tylko dwa dekanaty:

23 sierpnia 1931 bp Edward O’Rourke dokonał nowego podziału diecezji na 5 dekanatów:

1 października 1966 bp Edmund Nowicki ustanowił nowy dekanat Gdański II, obejmujący parafie Wrzeszcza, Brętowa, Letnicy, Brzeźna i Nowego Portu. Z dekanatu wyłączono Oliwę i Sopot, tworzące od tej pory dekanat Gdański III.

1 lutego 1979 bp Lech Kaczmarek ustanowił dekanat Wyżyny Gdańskie z siedzibą urzędu dziekańskiego w Trąbkach Wielkich.

3 sierpnia 1986, w związku z rozwojem sieci parafialnej bp Tadeusz Gocłowski dokonał nowego podziału diecezji na 11 dekanatów:

W 1990 roku bp Tadeusz Gocłowski z części dekanatu Pruszcz Gdański utworzył dekanat Żuławy Steblewskie.

W dniu 3 maja 2006 na mocy kurendy nr 34/2006 wydanej 25 kwietnia abp Tadeusz Gocłowski dokonał dwóch podziałów. Pierwszy to podział dekanatu Gdańsk Południe na dwa odrębne: Gdańsk Łostowice oraz Gdańsk Siedlce, a drugi to podział dekanatu Wyżyny Gdańskie na: Kolbudy oraz Trąbki Wielkie.

Obecne dekanaty Archidiecezji Gdańskiej | edytuj kod

Obecnie w skład archidiecezji wchodzą 24 dekanaty.

Patron | edytuj kod

Gdańscy Błogosławieni | edytuj kod

Męczennicy z okresu II wojny światowej | edytuj kod

Wśród 108 męczenników z okresu II wojny światowej, związanymi z ziemią pomorską i Kociewiem oraz archidiecezją gdańską są:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2020, Biblos 2020, ​ISBN 978-83-7793-714-3​.
  2. 90 lat diecezji gdańskiej. gdansk.ap.gov.pl. [dostęp 2015-12-31].
  3. Burzliwe dzieje Archidiecezji Gdańskiej (pol.). trojmiasto.pl. [dostęp 2015-01-10].
  4. Ksiądz Edward O’Rourke został biskupem diecezji gdańskiej. infogdansk.pl. [dostęp 2019-11-13].
  5. Carl Splett: Wojenny biskup Gdańska. Historia okupacyjna. wyborcza.pl. [dostęp 2016-10-10].
  6. Nomina dell’Ausiliare di Toruń (Polonia) (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2000-04-20].
  7. Rinuncia dell’Ausiliare di Gdańsk (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2005-01-24].
  8. Gdańsk: Rezygnacja i Nominacja. episkopat.pl (arch.); Warszawa, 23.01.2005. [dostęp 2005-01-23].
  9. Rinuncia dell’Arcivescovo Metropolita di Gdańsk (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2008-04-17].
  10. Arcybiskup odchodzi, arcybiskup przychodzi (pol.). trojmiasto.pl (arch.). [dostęp 2008-04-17].
  11. Zmarł biskup Zygmunt Pawłowicz (pol.). portalpomorza.pl. [dostęp 2010-03-19].
  12. Zmarł Biskup Zygmunt Pawłowicz (pol.). staraoliwa.pl. [dostęp 2010-03-22].
  13. Śp bp Zygmunt Pawlowicz (1927–2010) (pol.). gosc.pl. [dostęp 2010-03-26].
  14. Pogrzeb bp Pawłowicza (pol.). info.wiara.pl, 2010-03-23.
  15. Pogrzeb bp Zygmunta Pawłowicza (foto relacja) (pol.). archikatedraoliwa.pl, 2010-03-23.
  16. Nomina del Vescovo di Pelplin (Polonia) (wł.). press.vatican.vadata. [dostęp 2012-10-27].
  17. Z Gdańska do Pelplina – nominacja bp. Kasyny (pol.). episkopat.pl (arch.). [dostęp 2012-10-27].
  18. Nomina del Nunzio Apostolico in Liberia (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2013-02-22].
  19. Gdańszczanin nuncjuszem w Liberii (pol.). gdansk.gosc.pl. [dostęp 2013-02-25].
  20. Nomina di Ausiliare Gdańsk (Polonia) (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2013-12-21].
  21. Proboszcz, wykładowca i poeta – ks. Wiesław Szlachetka biskupem pomocniczym w Gdańsku (pol.). episkopat.pl. [dostęp 2013-12-21].
  22. Nomina di Ausiliare Gdańsk (Polonia) (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2015-09-26].
  23. Ks. Zbigniew Zieliński mianowany biskupem pomocniczym (pol.). staraoliwa.pl. [dostęp 2015-09-26].
  24. Zmarł arcybiskup Tadeusz Gocłowski (pol.). tvn24.pl. [dostęp 2016-05-03].
  25. Arcybiskup Tadeusz Gocłowski nie żyje. Zmarł po ciężkiej chorobie (pol.). rmf24.pl. [dostęp 2016-05-03].
  26. Pogrzeb abp. Tadeusza Gocłowskiego (pol.). trojmiasto.pl, 2016-05-06.
  27. Ostatnia droga arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego (pol.). wiadomosci.onet.pl, 2016-05-06.
  28. Gdynia: Kolegiata pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Gdyni będzie Bazyliką. ekai.pl, 2019-05-03.
  29. Kolegiata w Gdyni zmieniła się w bazylikę. m.trojmiasto.pl. [dostęp 2019-05-06].
  30. Ogłoszono nową bazylikę w Gdyni. ekai.pl. [dostęp 2019-05-06].
  31. Rok 2019: Archidiecezjalnym Rokiem Jubileuszowym (pol.). diecezja.gda.pl, 2020-11-16.
  32. Rinuncia dell’Arcivescovo Metropolita di Gdańsk (Polonia) e nomina dell’Amministratore Apostolico sede vacante et ad nutum Sanctae Sedis (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2020-08-13].
  33. Arcybiskup Głódź odchodzi na emeryturę. Papież przyjął jego rezygnację (pol.). trojmiasto.pl. [dostęp 2020-08-13].
  34. Gdańsk: Abp Sławoj Leszek Głódź przechodzi na emeryturę. Bp Jacek Jezierski – administratorem apostolskim „sede vacante (pol.). nuncjatura.pl. [dostęp 2020-08-13].
  35. Papież przyjął rezygnację abpa Sławoja Leszka Głódzia (pol.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2020-08-13].
  36. Nomina dell’Arcivescovo Metropolita di Gdańsk (Polonia) (wł.). press.vatican.va. [dostęp 2021-03-02].
  37. Abp Tadeusz Wojda SAC nowym arcybiskupem metropolitą gdańskim (pol.). diecezja.gda.pl. [dostęp 2021-03-02].
  38. Abp Tadeusz Wojda nowym arcybiskupem metropolitą gdańskim. Dotychczas był arcybiskupem białostockim (pol.). dziennikbaltycki.pl. [dostęp 2021-03-02].
  39. Metropolita gdański Tadeusz Wojda: podejmę możliwe kroki, by rozwiązywać sprawy, dotyczące pedofilii (pol.). radiogdansk.pl. [dostęp 2021-03-08].
  40. Kanoniczne objęcie archidiecezji gdańskiej przez abp. Wojdę (pol.). diecezja.gda.pl. [dostęp 2021-03-26].
  41. Ingres abp. Wojdy do archikatedry oliwskiej (pol.). gdansk.gosc.pl. [dostęp 2021-03-28].
  42. Komunikat dotyczący abp. Sławoja Leszka Głódzia (pol.). nuncjatura.pl. [dostęp 2021-03-29].
  43. Abp Sławoj Leszek Głódź ukarany przez papieża za tuszowanie pedofilii (pol.). trojmiasto.pl. [dostęp 2021-03-29].
  44. Abp Sławoj Leszek Głódź i bp Edward Janiak ukarani przez Watykan (pol.). onet.pl. [dostęp 2021-03-29].
  45. Fundacja św. Józefa (pol.). fsj.org.pl. [dostęp 2021-01-01].
  46. Caritas Archidiecezji Gdańskiej. caritas.gda.pl.
  47. Dom Samotnej Matki Caritas. caritas.gda.pl.
  48. Dom Hospicyjny Caritas im. św. Józefa. caritas.gda.pl.
  49. KalwariaWejherowska, kalwariawejherowska.pl [dostęp 2018-12-02] .

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Archidiecezja gdańska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy