Architekt


Architekt w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Wykonawca projektu utworu architektonicznego przy pracy (1893) Biuro architektoniczne Lyons, Melbourne

Architekt (łac. architectus, gr. arkhitekton[1]) – osoba określana tytułem zawodowym nadawanym przez państwo w ustawie[2][3][4][5]. Zwyczajowo osoba zajmująca się inicjowaniem i organizowaniem prac projektowych w budownictwie, a także osoba specjalizująca się w dziedzinie projektowania i wznoszenia budowli (w rozumieniu słownika języka polskiego budynek to także budowla)[6][7].

W większości krajów świata nie każda osoba zajmująca się inicjowaniem i organizowaniem prac projektowych w budownictwie jest prawnie uznana za architekta. Osoby specjalizujące się w dziedzinie projektowania i wznoszenia budowli określane są w języku polskim absolwentami kierunku budownictwo.

 Osobny artykuł: Inżynieria budowlana.  Osobny artykuł: Inżynier strukturalny.

Aby być uznanym za prawnego architekta należy spełnić wymagane prawem warunki. Ponieważ inicjować i organizować prace projektowe nie zawsze musi architekt prawny (często jest to tytuł prawnie chroniony) w większości krajów taką osobę w aktach prawnych określa się projektantem (ang. designer).

Spis treści

Historia | edytuj kod

Termin architekt (gr. αρχιτέκτων architecton) pojawia się w zachowanej literaturze z V w. p.n.e. u Herodota, który w ten sposób identyfikował projektanta robót budowlanych i kierownika budowy Akweduktu w Samos, Eupalinosa z Megary[8]. Do czasu rewolucji przemysłowej architekci byli finansowani przez swoich mecenasów. W XIX wieku zaś zaczęli działać niezależnie od nich[9].

Zawód architekta w różnych krajach | edytuj kod

Architekt w Unii Europejskiej | edytuj kod

Według Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej:

Architekt w Polsce | edytuj kod

Osoba posiadająca wykształcenie w dziedzinie, w zakresie, na polu architektury

Polskie uczelnie wyższe przyznają osobom, które ukończyły kierunek studiów na wydziałach architektura (dawniej architektura i urbanistyka), po uzyskaniu dyplomu I stopnia tytuł zawodowy inżynier architekt, a po uzyskaniu dyplomu II stopnia magister inżynier architekt[10][11].

Osoby uznane na mocy ustawy za architekta

Architekt, w rozumieniu prawa polskiego, to osoba wpisana na listę krajowej jednostki organizacyjnej Samorządu Zawodowego Architektów lub osoba spoza Polski, której prawnie taki tytuł przyznano w jej kraju. Jeśli chodzi o obywateli polskich na podstawie "Ustawy o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa" członkami Samorządu Zawodowego Architektów ( prawnymi architektami) mogą zostać osoby posiadające tytuł zawodowy „magister inżynier architekt” w dziedzinie architektury, „magister inżynier” w dziedzinie budownictwo, a także „inżynier architekt” w dziedzinie architektury, które zdobyły uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi lub tylko projektowania robót budowlanych lub tylko kierowania robotami budowlanymi w specjalności architektonicznej[12]. Na podstawie ustawy "Prawo budowlane" jurysdykcja osób posiadających uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej to projektowanie robót budowlanych w zakresie architektury obiektu budowlanego lub(i) kierowanie tego rodzaju robotami. Przy czym, jeśli chodzi o prawo do kierowania robót budowlanych w zakresie architektury ustawa "Prawo budowlane" przyznaje taką jurysdykcję także osobom posiadającym specjalność konstrukcyjno-budowlaną bez ograniczeń.

Wg polskiej ustawy o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa[2]:

Współtwórcy projektu utworu architektonicznego – prawo projektowania robót budowlanych lub ich zakresu

Działalność obejmująca projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i pełnienie nadzorów autorskich jest w Polsce uznawana za pełnienie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie, w myśl ustawy Prawo budowlane[13].

Ubezpieczenie architekta oraz inżyniera budownictwa

Powyższe tytuły zawodowe nie są prawnie chronione jednakże osoby, które posługują się tymi tytułami a także inwestorzy, którzy zlecają im opracowanie projektu robót budowlanych powinni mieć świadomość, że istnieje prawny obowiązek wobec architektów i inżynierów budownictwa ubezpieczenia się od następstw popełnienia błędów w sztuce budowlanej, które często są trudne do naprawienia bez zaangażowania wielu środków finansowych nie mówiąc o utracie zdrowia czy życia ludzi lub zwierząt. Obowiązek taki wynika z zapisów ustawowych i doprecyzowany jest w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa[14].

Każda osoba określając się architektem na terenie Polski powinna posiadać ubezpieczenie architekta oraz inżyniera budownictwa, gdyż takie są wymogi prawne. Kto jest w Polsce architektem dokładnie określa ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa[2] powołująca samorząd zawodowy architektów i samorząd zawodowy inżynierów budownictwa.

Architekt w Niemczech | edytuj kod

Zawodowy architekt

Niemieckie prawo ustawowo reguluje prawo tytułowania się architektem lub uprawnionym inżynierem. W Bawarii jest to Gesetz über die Bayerische Architektenkammer und die Bayerische Ingenieurekammer-Bau[3] (ustawa o Bawarskiej Izbie Architektów oraz Bawarskiej Izbie Inżynierów-Bau).

Każdy kraj tej federacji posiada swoją krajową izbę architektów. Istnieje także izba federalna[15].

zgodnie z powyższym do niemieckich izb architektów należą:

Prawo przedłożenia planów budowlanych w odpowiednim urzędzie

Na podstawie §66 ustawy Bauordnung für Berlin (BauO Bln)[16] autorem projektu budowlanego (zakres przedsięwzięcia budowlanego przedstawiany w urzędzie) mogą być:

  • osoby wpisane na listę izby architektów pod tytułem zawodowym architekt lub architektka,
  • uprawniony inżynier w specjalności (Bauvorlageberechtigten) wpisany na listę Berlińskiej Izby Inżynierów Budowlanych (lub innych krajów związkowych),
  • architekci wnętrz w zakresie projektów wnętrz obiektów architektury.
  • inne grupy osób wymienione w §66.

Powyższe regulacje dotyczą przede wszystkim obiektów kubaturowych (budynków) oraz placów itp. Plany obiektów inżynierskich, takich jak drogi, mosty itp. są wyłączone z tej regulacji i mogą je tworzyć tylko odpowiedni specjaliści.

Osobę, będącą autorem planów przedkładanych w urzędzie określa się w niemieckim prawie projektopisarką lub projektopisarzem (Entwurfsverfasserin oder Entwurfsverfasser).

Architekt we Francji | edytuj kod

Tytuł architekt

We Francji tytuł architekta (fr. le titre d'architecte) mogą używać osoby fizyczne ujęte w regionalnych listach architektów, a osoby prawne także ujęte w tych listach mogą używać tytułu „Spółka architektury” (fr. le titre de société d'architecture).

Osoba, posiadająca prawo tytułowania się architektem na terenie innego państwa, musi uzyskać potwierdzone przez to państwo nabycie ww. uprawnień. Jeżeli posiadacz dyplomu upoważniającego do używania tytułu architekt na terenie innego państwa, posiada go krócej niż przez okres trzech lat, musi ubiegać się o potwierdzenie swoich uprawnień u Ministra Kultury Republiki Francuskiej. Po zbadaniu całej wiedzy i umiejętności, wnioskodawca otrzyma dyplom, poświadczający nadanie uprawnień do używania tytułu zawodowego i może zostać wpisany na listę architektów.

Zawód architekta

Osoba fizyczna uprawniona do noszenia tytułu architekt wykonuje swój zawód:

  • indywidualnie,
  • jako wspólnik biura architektonicznego,
  • jako urzędnik lub funkcjonariusz publiczny,
  • jako pracownik organizacji edukacyjnych, które działają wyłącznie w imieniu władz państwowych i lokalnych w zakresie planowania przestrzennego i rozwoju miast,
  • jako pracownik architekta albo biura architektonicznego,
  • jako pracownik lub partner osoby fizycznej lub prawnej prowadzącej prywatną działalność budowlaną, która nie jest związana w zakresie sprawdzania projektu, finansowania budowy... (inne wymienione w tym zdaniu),
  • jako pracownik spółek rolnych działających w interesie społeczeństwa wiejskiego i siedlisk.

Każdy projekt architektury musi być podpisany przez wszystkich architektów, którzy przyczynili się do jego rozwoju.

Zgodnie z francuską ustawą – „O architekturze” jurysdykcja architektów jest opisana w artykułach od 3-5.

Każdy, kto chce rozpocząć prace wymagające uzyskania pozwolenia na budowę musi zwrócić się do architekta aby ustalić projekt architektury, który jest przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę, bez uszczerbku dla innych osób uczestniczących indywidualnie lub zespołowo w przygotowaniu koncepcji.

Projekt architektoniczny w rozumieniu tej ustawy określa plany i dokumenty dotyczące obiektów budowlanych, ich układ, ich organizację wewnętrzną, a także kubaturę oraz dobór materiałów i kolorów[4][17].

Twórcy koncepcji utworu architektonicznego

Zgodnie z powyższym obowiązek ustalenia projektu architektonicznego z osobą fizyczną uprawnioną do noszenia tytułu architekt nie pozbawia praw autorskich do utworu osób uczestniczących indywidualnie lub zespołowo w przygotowaniu koncepcji. Istnieje tylko prawny obowiązek ostatecznego ustalenia projektu z architektem rozumianym jako osoba uprawniona do noszenia tego tytułu zawodowego na terenie Francji. Jeśli więc w trakcie ustalania projektu architektonicznego architekt przyczyni się do jego ostatecznej formy staje się współtwórcą w zakresie w jakim przyczynił się do jego rozwoju.

Przy czym ponieważ prawo francuskie jasno określa, kto może tytułować się architektem, to osoby fizyczne, które nie są ujęte w regionalnych listach architektów określać się architektem nie mogą. Nie każdy twórca koncepcji utworu architektonicznego jest architektem na terenie Francji.

We Francji jak i w większości państw europejskich obiekty budowlane muszą być projektowane zgodnie z przepisami prawa. Ustawą określającą zasady projektowania jest „Kodeks Budownictwa i Mieszkalnictwa”[18].

Architekci w kulturze | edytuj kod

Po studiach w dziedzinie architektury można współtworzyć gry wideo[19].

Architekt i laureat Nagrody Pritzkera, Frank Gehry, który dubbingował samego siebie w serialu Simpsonowie

Zawód architekta jest często wykorzystywany w filmach i serialach, jak np.[20]:

Przypisy | edytuj kod

  1. Online Etymology of the term „architect” (ang.). [dostęp 2014-05-02].
  2. a b c Dz.U. z 2019 r. poz. 1117
  3. a b Gesetze und Verordnunge (niem.). [dostęp 2014-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011–08–14)].}
  4. a b Loi n° 77-2 du 3 janvier 1977 sur l'architecture: Version consolidée au 01 janvier 2016 (Artykuły 3-15)
  5. a b Dokument 32005L0036. [dostęp 2015-07-16].
  6. SJP budowla. [dostęp 2017-05-27].
  7. architekt – Słownik języka polskiego PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2016-01-07] .
  8. Louis Callebat. <<Architecte>>: Historie d'un mot. „Voces”. 10/11 (1999/2000), s. 47. Universidad de Salamanca. ISSN 1130-3336 (fr.). 
  9. Artur Jasiński: SARP – historia, tradycja i dzień dzisiejszy. SARP. [dostęp 2015-08-03].
  10. Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej. [dostęp 2016-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  11. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz.U. z 2018 r. poz. 1861)
  12. Dz.U. z 2014 r. poz. 1278
  13. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186
  14. Dz.U. z 2003 r. nr 220, poz. 2174
  15. Architektenkammern in Deutschland (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  16. Bauordnung für Berlin (BauO Bln) (niem.). [dostęp 2015-02-09].
  17. Loi n° 77-2 du 3 janvier 1977 sur l'architecture: Version consolidée au 13 décembre 2015 (Artykuły 3-15)
  18. (Code de la construction et de l'habitation Version à venir au 1 janvier 2016 )
  19. Po architekturze także można tworzyć gry wideo.... [dostęp 2016-09-14].
  20. Sebastian Jordana: Fictional Architects in Movies (ang.). ArchDaily. [dostęp 2015-07-16].
  21. Caroline Massie: A Look Back at Ted Mosby's Architectural Career on How I Met Your Mother (ang.). Architect Magazine, 31.03.2014. [dostęp 2015-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (zawód):
Na podstawie artykułu: "Architekt" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy