Arcybiskup


Arcybiskup w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Herb arcybiskupa metropolity (na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza) Herb arcybiskupa niebędącego metropolitą Sutanna biskupa oraz arcybiskupa Strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché – pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa (ad personam).

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta czy regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Spis treści

Inne Kościoły | edytuj kod

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim, Kościele starokatolickim Holandii, Kościele Katolickim Mariawitów.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupie | edytuj kod

  • Metropolitabiskup stojący na czele metropolii, tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz (tylko na terenach, które mu podlegają – wyjątek stanowi papież, biskup Rzymu, który paliusz może nosić na całym świecie)
  • Arcybiskup sufragalny – arcybiskup stojący na czele archidiecezji, należącej do jakiejś metropolii, ale nią nie będącej (np. Archidiecezja Gaeta w metropolii Rzymu)
  • Arcybiskup rezydencjonalny – stoi na czele archidiecezji podlegającej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, jemu natomiast nie podlegają żadne sufraganie
  • Arcybiskup tytularnybiskup stojący na czele nieistniejącej obecnie diecezji (diecezja historyczna), pełniący najczęściej służbę w dyplomacji (nuncjusze apostolscy), w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) arcybiskup ad personam, np. abp Hoser, biskup diecezji warszawsko-praskiej

Polscy arcybiskupi | edytuj kod

Arcybiskupi katoliccy | edytuj kod

Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce  Zobacz też: Członkowie Konferencji Episkopatu Polski.
  1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  2. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
  3. Tymon Chmielecki – tytularny Tres Tabernae (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  4. Wacław Depo – metropolita częstochowski
  5. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
  6. Stanisław Dziwisz – senior krakowski, kardynał
  7. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, przewodniczący KEP
  8. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
  9. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
  10. Józef Górzyński – metropolita warmiński
  11. Henryk Hoserad personam, senior warszawsko-praski
  12. Henryk Jagodziński – tytularny Limosano, nuncjusz apostolski
  13. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  14. Marek Jędraszewski – metropolita krakowski, wiceprzewodniczący KEP
  15. Andrzej Józwowicz – tytularny Lauriacum, nuncjusz apostolski
  16. Józef Kowalczyk – senior gnieźnieński, prymas senior
  17. Konrad Krajewski – jałmużnik papieski, kardynał
  18. Józef Kupny – metropolita wrocławski
  19. Jan Paweł Lengaad personam, senior karagandyjski
  20. Jan Martyniak – senior przemysko-warszawski
  21. Józef Michalik – senior przemyski
  22. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
  23. Alfons Nossolad personam, senior opolski
  24. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  25. Edward Nowak – tytularny Luni (ad personam[a]), sekretarz senior Kongregacji ds. Świętych
  26. Stanisław Nowak – senior częstochowski
  27. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
  28. Edward Ozorowski – senior białostocki
  29. Jan Pawłowski – tytularny Sejn (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  30. Edmund Piszcz – senior warmiński
  31. Wojciech Polak – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
  32. Eugeniusz Popowicz – metropolita przemysko-warszawski
  33. Grzegorz Ryś – metropolita łódzki
  34. Stanisław Ryłko – archiprezbiter bazyliki Matki Bożej Większej, kardynał
  35. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
  36. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  37. Waldemar Sommertag – tytularny Traiectum ad Mosam (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  38. Adam Szal – metropolita przemyski
  39. Stanisław Szymecki – senior białostocki
  40. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
  41. Tadeusz Wojda – metropolita białostocki
  42. Marek Zalewski – tytularny Africa (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  43. Wojciech Załuski – tytularny Diocleziany (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  44. Wojciech Ziemba – senior warmiński
  45. Damian Zimoń – senior katowicki
  46. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławni | edytuj kod

  1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
  2. Grzegorz (Charkiewicz) – bielski, wikariusz diecezji warszawsko-bielskiej
  3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
  4. Jerzy (Pańkowski) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński, prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
  5. Paisjusz (Martyniuk) – ordynariusz przemysko-gorlicki
  6. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski

Uwagi | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j Z racji, iż stolica tytularna jest biskupstwem, jest on jej arcybiskupem ad personam.

Zobacz też | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (zawód w chrześcijaństwie):
Na podstawie artykułu: "Arcybiskup" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy