Armia „Poznań”


Armia „Poznań” w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Położenie wojsk 31 sierpnia i niemiecki plan ataku Pozycje wojsk polskich 16/17 września

Armia „Poznań”związek operacyjny Wojska Polskiego istniejący od 23 marca do 21 września 1939 roku.

Spis treści

Utworzenie armii i przygotowania wojenne | edytuj kod

Armia „Poznań” utworzona została 23 marca 1939 roku w celu obrony Wielkopolski[1] i współdziałania z sąsiednimi armiami („Pomorze” i „Łódź”). Tego dnia, w oparciu o Inspektorat Armii gen.dyw. Tadeusza Kutrzeby i przydzielonych oficerów – wykładowców Wyższej Szkoły Wojennej, zorganizowany został w Warszawie zalążek dowództwa i sztabu armii (do 31 sierpnia 1939 r. występował w dalszym ciągu jako Inspektorat Armii). 29 sierpnia 1939 roku przybył do Gniezna.

Zadania dla Armii „Poznań” przewidywały[2][3][4][5]:

  • Osłaniając się na kierunku FrankfurtPoznań, przede wszystkim ubezpieczyć własnym działaniem skrzydła Armii „Łódź” i Armii „Pomorze”. W razie ataku przeważających sił nieprzyjaciela nie dać się szybko zepchnąć na ostateczną linię obrony.
  • Nie dać się odrzucić od armii sąsiednich. W tym celu zwrócić szczególną uwagę na kierunki:
PiłaInowrocław GłogówKoło WrocławKoło
  • Na kierunku Frankfurt – Poznań:
wykorzystać jak najdłużej przedpole Warty i osłonić Poznań przed zaskoczeniem, do opóźnienia nieprzyjaciela wykorzystać wszystkie nadające się w tym celu linie terenowe.
  • Ostateczna pozycja obrony:
nawiązanie do przedmościa Bydgoszcz – jezioro Żnin – jezioro Gopło – kanał Gopło – Warta – rz. Warta, z wysunięciem się w rejon KoninTurek.

Szerokość pasa działania: w centrum około 200 km, na skrzydłach 30–60 km[3].

20 sierpnia na bazie Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu sformowano sztab Grupy Operacyjnej „Koło”, któremu podporządkowywano jednostki armii, w celu koordynacji działań bojowych na poziomie taktycznym. Dowódcą GO „Koło” został mianowany dowódca DOK VII – gen. bryg. Edmund Knoll-Kownacki.

Działania bojowe | edytuj kod

Bitwa graniczna
1 i 2 września

Na odcinku armii „Poznań” drobne starcia miały miejsce w obszarze nadgranicznym oraz nad Notecią. W związku z sytuacją w rejonie Częstochowy, 2 września dowódca armii otrzymał polecenie przygotowania odejścia jednostek na zasadniczą pozycję obronną[6]. Podolska Brygada Kawalerii ukończyła wyładowania i dopiero następnego dnia mogła zluzować 14 Dywizję Piechoty w osłonie kierunku poznańskiego[7].

Obsada personalna dowództwa | edytuj kod

Pomnik „Armii Poznań” w Poznaniu

Dowództwo

  • dowódca – gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba
  • oficer do zleceń – ppłk dypl. Adam Lewicki
  • oficer ordynansowy – rtm. Jan Pniewski
  • dowódca artylerii – płk Michał Jancewicz
    • oficer – mjr Wojciech Wilkoński
    • oficer – kpt. Ludwik Juliusz Ostrichański
    • oficer – kpt. Roman Czartoryski
  • dowódca lotnictwa – płk dypl. pil.inż. Stanisław Kuźmiński
    • szef sztabu – ppłk dypl. obs. Adam Kurowski
      • oficer operacyjny – mjr dypl. pil. Jan Koźmiński
      • oficer informacyjny – kpt. obs. Kazimierz Ciesielski
    • kwatermistrz – kpt. Stanisław Miękina
      • pomocnik kwatermistrza – por. Prus
    • dowódca OPL – kpt. Jan Maciej Pawłowski
  • dowódca saperów – ppłk dypl. Leon Bianchi

Sztab

  • szef sztabu
  • szef Oddziału I – ppłk dypl. Romuald Sidorski
    • szef Wydziału Personalnego – mjr Konstanty Jabłoński
    • oficer – mjr dypl. Antoni Dąbrowski
    • oficer – kpt. Władysław Zwoliński
  • szef Oddziału II – ppłk dypl. Józef Gryglaszewski
    • oficer – mjr dypl. Feliks Libert
    • oficer – kpt. Tadeusz Piotr Mroczkowski
    • oficer – rtm. dypl. Janusz Łoś
  • szef Oddziału III – ppłk dypl. Feliks Robakiewicz
    • oficer – mjr dypl. Eryk Migula
    • oficer – mjr dypl. Wincenty Iwanowski
    • oficer – mjr dypl. Julian Michalski
    • oficer – kpt. dypl. Zygmunt Braksal
  • szef Oddziału IV – ppłk dypl. Włodzimierz Krzyżanowski
    • zastępca szefa – mjr dypl. Kazimierz Oyrzyński
    • kierownik Referatu Zaopatrzenia – kpt. dypl. Albert Szaad
    • kierownik Referatu Etapowego – kpt. Antoni Berezowski
    • oficer – kpt. Stanisław Rybiański

Kwatermistrzostwo armii

  • kwatermistrz armii – płk dypl. Bolesław Stanisław Borkowski
    • dowódca żandarmerii – ppłk żand. Tadeusz Miś
    • szef służby intendentury – ppłk dypl. Wiktor Misky
      • oficer – kpt. Mieczysław Adolf Burcan
      • oficer – kpt. Mieczysław Niesiołowski
      • oficer – kpt. Józef Szczepański
      • oficer – kpt. Stanisław Jan Tarnawski
      • oficer – por. Stanisław Boniecki
      • oficer – por. Benedykt Hołdrowicz
      • oficer – ppor. Stanisław Miechówka
    • szef służby uzbrojenia – ppłk Leon Metelski
      • oficer – mjr Tadeusz Roman
      • oficer – mjr Kazimierz Konstanty Hellwig
      • oficer – kpt. Kazimierz Jan Hellebrandt
      • oficer – kpt. Marian Adam Wiśniewski
      • oficer – kpt. Otton Adolf Wojtowicz
      • oficer – kpt. Józef Pawłowski
      • oficer – por. Zbigniew Stanisław Sokołowski
    • szef służby zdrowia – płk lek. doc. dr Teofil Kucharski
    • szef służby weterynaryjnej – płk lek. wet. Mieczysław Lessiński
  • szef służby sprawiedliwości – płk aud. Karol Ludwik Müller
  • szef służby duszpasterskiej – proboszcz ks. Józef Tomiak[a]
  • szef służby wyznań niekatolickich – mjr Tadeusz Marian Bałaban
  • szef służby samochodowej – mjr Józef Augustowski
    • oficer – mjr Czesław Buszkiewicz
    • oficer – kpt. Henryk Kazimierski
  • dowódca kolumny taborowej – ppor. Wiktor Przegaliński
  • szef służby kolejnictwa – ppłk dypl. Henryk Edward Lergetporer
    • zastępca szefa – kpt. Piotr Załęski
    • komendanci za- i wyładunkowi:
kpt. dypl. Edmund Wiktor Ginalski por. Zdzisław Rassowski ppor. Kazimierz Tomasik ppor. Stanisław Żurawiński ppor. Marian Falęcki ppor. Władysław Mazierski ppor. Wiktor Maszner
  • delegat Naczelnego Kwatermistrza – mjr dypl. Zdzisław Henryk Szymański
    • kurier – ppor. Wacław Wysiadecki
  • komendant kwatery głównej – mjr. Augustyn Stasiak
  • kierownik kancelarii – kpt. Stanisław Bartłomiej Łoza

Adiutantura

oficer kurier – kpt. Leśniewski oficer kurier – por. Marian Jaworski oficer kurier – ppor. Stefan Długołęcki
  • płatnik kwatery głównej – por. Andrzej Bukowski

Struktura organizacyjna | edytuj kod

Kwatera Główna Armii

  • dowódca 72 kompanii asystencyjnej – ppor. Władysław Łazuta
  • dowódca 209 kompanii asystencyjnej – ppor. Roman Dudziak
  • dowódca kompanii sztabowej – por. Zygmunt Rzędowski
  • dowódca kompanii sztabowej – kpt. Stefan Steś
  • kompania stacyjna nr 12 – por. Józef Żabówka
    • dowódca plutonu – por. Bolesław Antoni Ścieciński

Wielkie jednostki

Piechota

Artyleria

Saperzy

  • batalion saperów typ IIb nr 47 dla armii – kpt. Teofil Jaroszewski
  • pluton mostowy 4 tonowy nr 47
  • kompania saperów KOP „Stolin”
  • Szefostwo Fortyfikacji Typ II „Poznań”
  • Dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 1
  • Dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 31
  • Dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 71
  • Dowództwo grupy fortyfikacyjnej nr 92 – ppłk st. sp. inż. Mieczysław Wężyk
  • rezerwowa kompania saperów nr 163
  • rezerwowa kompania saperów nr 164
  • rezerwowa kompania saperów nr 165
  • rezerwowa kompania saperów nr 166
  • rezerwowa kompania saperów nr 167
  • rezerwowa kompania saperów nr 168
  • rezerwowa kompania saperów nr 171
  • rezerwowa kompania saperów nr 172
  • rezerwowa kompania saperów nr 173
  • rezerwowa kompania saperów nr 174 – kpt. rez. Michał Lorkiewicz
  • rezerwowa kompania saperów nr 175
  • pluton parkowy saperów nr 71
  • pluton parkowy saperów nr 72
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 171
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 172
  • samodzielny pluton elektrotechniczny nr 21 (mob. batalion elektrotechniczny)
  • samodzielny pluton elektrotechniczny nr 22
  • stacja elektrowagonowa nr 2 (mob. 2 batalion mostów kolejowych)

Bronie pancerne

 Osobny artykuł: Polskie oddziały pancerne w kampanii wrześniowej#W składzie Armii „Poznań”.
Lotnictwo i OPL
 Osobny artykuł: Polskie lotnictwo wojskowe 1939.

Łączność

  • Kompania Telefoniczno-Kablowa Nr 22 – por. Józef Gil
    • dowódca plutonu – ppor. Władysław Rust
  • Kompania Telefoniczno-Budowlana Nr 14 – por. Henryk Knie
  • Pluton Telefoniczno-Kablowy Nr 16 – por. Wiesław Anc

Łącznie armia liczyła:

Uwagi | edytuj kod

  1. Ks. Józef Tomiak (ur. 9 marca 1890 w Wolsztynie) był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Z dniem 31 marca 1925 roku został przydzielony z Kierownictwa Rejonu Duszpasterstwa Gniezno do Kierownictwa Rejonu Duszpasterstwa Poznań[8]. W 1939 roku był szefem duszpasterstwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. Na stopień proboszcza został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 roku i 2. lokatą w duchowieństwie wojskowym[9]. 9 sierpnia 1942 roku został zamordowany w KL Dachau[10].

Przypisy | edytuj kod

  1. Sobczak 1975 ↓, s. 34.
  2. PSZ w drugiej wojnie światowej, Londyn 1951
  3. a b Porwit 1983 ↓, s. 93.
  4. Kirchmayer 1946 ↓, s. 41.
  5. Kozłowski (red.) 1979 ↓, s. 262.
  6. Stachiewicz 1998 ↓, s. 470.
  7. Stachiewicz 1998 ↓, s. 471.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 25 marca 1925 roku, s. 167.
  9. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 406, 948.
  10. Jacek Piętka: Wielkopolscy księża od XVIII do XX wieku. Józef Tomiak. Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne „Gniazdo”. [dostęp 2019-09-26]..
  11. Wilkoński 1983 ↓, s. 195.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Armia „Poznań”" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy