Augustów


Na mapach: 53°50′37″N 22°58′39″E/53,843611 22,977500

Augustów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Augustówmiasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, siedziba powiatu augustowskiego i gminy wiejskiej Augustów.

Miasto królewskie starostwa augustowskiego w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku[2]. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie dąbrowskim, obwodzie augustowskim województwa augustowskiego[3]. W latach 1975–1998 miasto należało do województwa suwalskiego.

Jezioro Necko w Augustowie. Widok z dzielnicy Borki

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Augustów na tle Suwalszczyzny

Według podziału fizycznogeograficznego miasto jest położone w zachodniej części Równiny Augustowskiej, wchodzącej w skład Pojezierza Litewskiego, nad rzeką Nettą, pomiędzy 7 jeziorami Necko, Białym, Rospuda Augustowska, Sajenek, Sajenko, Studzieniczne, Kalejty i Sajno. Obok miasta przepływa najkrótsza rzeka świata – Klonownica (wpisana do księgi Guinnessa). Augustów od wschodu, południa i północy otoczony jest Puszczą Augustowską, której większość (ponad 114 tys. ha) leży na terenie Polski.

Pod względem administracyjnym Augustów leży w centrum powiatu augustowskiego w północnej części woj. podlaskiego.

Augustów wchodzi w skład Suwalszczyzny. Językowo leży na obszarze gwary suwalskiej, będącej częścią dialektu mazowieckiego[4]>. Miasto znajduje się także na obszarze Euroregionu Niemen[5].

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Augustów (gmina wiejska), Nowinka, Płaska

Odległości | edytuj kod

Odległość do granic państwowych w linii prostej wynosi w przybliżeniu: z Białorusią – 35 km, Litwą – 37 km, Rosją – 60 km[6].

Odległości drogowe do większych miast w Polsce i sąsiednich państwach[7]:

Struktura powierzchni | edytuj kod

Rynek Zygmunta Augusta Osiedle Południe – ulica Obrońców Westerplatte Ul. Partyzantów

Według danych z roku 2002[8] Augustów ma obszar 80,93 km², w tym:

  • użytki rolne: 27%
  • użytki leśne: 35%

Miasto stanowi 4,88% powierzchni powiatu. W 2010 Augustów zajmował pod względem powierzchni 47 miejsce w kraju i 2 w woj. podlaskim[9].

W 1973 do Augustowa przyłączono miejscowości: Przewięź, Sajenek, Studzieniczna, Swoboda i Wojciech oraz obszar lasów państwowych (fragment Puszczy Augustowskiej) o powierzchni 1674 ha wraz z jeziorami: Białe Augustowskie, Rospuda Augustowska, Sajenek, Sajenko, Sajno i Studzieniczne[10]. W związku z tym zwarta zabudowa miejska zajmuje tylko niewielką część w centrum obszaru administracyjnego miasta, zaś większość powierzchni miasta stanowią lasy i jeziora.

Osiedla, ulice | edytuj kod

Od września 2015 Augustów podzielony jest na trzy duże osiedla, mające prawny status jednostki pomocniczej miasta: Osiedle Wschód, Osiedle Zachód[11] i Osiedle Uzdrowisko[12].

Według rejestru TERYT w Augustowie w 2014 istniało 313 ulic oraz 12 integralnych części miasta: Borki, Klonownica, Kolonia Augustowska, Lipowiec, Przewięź, Sajenek, Studzieniczna, Swoboda, Wojciech, Wójtowskie Włóki, Wypusty, Zarzecze[13].

Zwyczajowo oraz w dokumentach Urzędu Miejskiego[14] wydzielane są też dzielnice i osiedla: Bema (Koszary), Glinki, Konopnickiej, Limanowskiego (Baraki), Norwida, Ogrody, Południe, Prądzyńskiego (Śródmieście), Przylesie, Rynek Zygmunta Augusta, Silikaty, Ślepsk, Wojska Polskiego.

Ochrona przyrody | edytuj kod

Park Miejski i pomnik Zygmunta II Augusta w Augustowie

Augustów leży na terenie Zielonych Płuc Polski. W granicach Augustowa znajduje się w całości florystyczny rezerwat przyrody Brzozowy Grąd (na wyspie Jeziora Studzienicznego) oraz część rezerwatu przyrody Stara Ruda (przy wschodniej granicy miasta z gminą Płaska). Augustów leży też na Obszarze Chronionego Krajobrazu „Puszcza i Jeziora Augustowskie”[15].

Demografia | edytuj kod

Według danych z 31 grudnia 2017 miasto liczyło 30 270 mieszkańców[1]

W 2010 miasto zajmowało pod względem liczby ludności 147 miejsce w kraju i 4 w woj. podlaskim[9].

Piramida wieku mieszkańców Augustowa w 2014 roku[16]:

Ludność Augustowa na przestrzeni wieków | edytuj kod

Zmiany liczby ludności Augustowa od XVII w. do czasów współczesnych[17]

(*) – dane szacunkowe

Historia | edytuj kod

Zygmunt August – założyciel Augustowa Prezydent Polski Ignacy Mościcki na rejsie w Augustowie w 1932  Osobne artykuły: Historia Augustowa, Kalendarium historii AugustowaObława augustowska.

Do końca XIII wieku tereny dzisiejszego Augustowa należały do ziem zamieszkiwanych przez plemię Jaćwingów, pokonanych ostatecznie w 1283 roku przez zakon krzyżacki. Po upadku Jaćwieży ziemie te wyludniły się i nie były zasiedlane do roku 1422, kiedy to pokój melneński ustalił przebieg granic na tym terenie i zaczęła się ponowna kolonizacja. Pod koniec XIV wieku nad rzeką Nettą istniał niewielki zamek krzyżacki Metenburg, doszczętnie zniszczony przez wielkiego księcia Witolda w 1392 roku, jednak nie jest pewne, czy był zlokalizowany w obrębie współczesnego miasta.

Według legendy Augustów zawdzięcza swoje powstanie pierwszej schadzce Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny, dla upamiętnienia której król założył w jej miejscu miasto. W istocie pierwsza pisana wzmianka o osadzie nad Nettą pochodzi z 1496 roku i dotyczy komory pobierającej cło u przeprawy rzecznej. W 1526 roku powstała tu karczma wystawiona przez Jana Radziwiłła na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Litwy i Białorusi do Prus, Warszawy i Krakowa.

Do wytyczania osady na północnym brzegu Netty skierowano w 1550 roku starostę knyszyńskiego Piotra Chwalczewskiego oraz architekta i inżyniera Joba Preytfusa. Augustów prawa miejskie magdeburskie otrzymał dopiero 17 maja 1557 roku[18] od króla Zygmunta Augusta[19]. Do roku 1569 Augustów należał terytorialne do Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1570 roku powstało starostwo augustowskie jako „separatum” ze starostwa knyszyńskiego. Po kilku latach prężnego rozwoju nastąpiła seria działań wojennych, doprowadzająca miasto do ruiny. Podczas potopu szwedzkiego miasto spalili zbuntowani Tatarzy z wojsk Jana Kazimierza, którzy byli niezadowoleni z podziału łupów z bitwy pod Prostkami (1656). W czasie trzeciej wojny północnej (1700–1721) w Augustowie stacjonowały w różnym czasie wojska polskie, szwedzkie, rosyjskie, saskie i brandenburskie. Wojska, oprócz zniszczeń, przyniosły zarazę (1710), która zdziesiątkowała miejscową ludność.

W 1795 roku miasto zajęli Prusacy, a w latach 1807 i 1812 wojska napoleońskie. Lekką poprawę rozwoju przyniósł XIX wiek. Po Kongresie wiedeńskim w roku 1815 Augustów znalazł się w granicach Królestwa Polskiego (Kongresowego). Został stolicą nowo utworzonego województwa augustowskiego, a od 1837 roku guberni augustowskiej. Urzędy tymczasowo umieszczono w Suwałkach z braku odpowiednich budynków. Projekty rozbudowy Augustowa w stylu klasycystycznym opracował Henryk Marconi. W roku 1825 pod kierunkiem Ignacego Prądzyńskiego rozpoczęto budowę Kanału Augustowskiego.

Rozwój Augustowa został przerwany przez wybuch powstania listopadowego. W okolicach Augustowa toczyły się walki, zaś miasto przechodziło z rąk do rąk. Po powstaniu nie zrealizowano planów rozbudowy miasta. Kanał Augustowski ukończono w 1839 roku, jednak nie zyskał on planowanego znaczenia gospodarczego. Również w czasie powstania styczniowego w okolicach Augustowa toczyły się walki, podczas których szczególnie zasłynął oddział pod dowództwem Józefa „Wawra” Ramotowskiego. W roku 1899, w związku z budową koszar carskich, Augustów uzyskał połączenia kolejowe. W XIX wieku w regionie kwitł przemyt, spowodowany bliskim położeniem miasta z granicą Prus i Rosji.

Zniszczenia przyniosły miastu I i II wojna światowa. W końcu września 1939 okupacyjne władze sowieckie zniszczyły pomnik Piłsudskiego, a na jego miejsce postawiły obelisk ku czci Stalina; zbudowały też w mieście pomnik Lenina[20].

Po zajęciu miasta przez Niemców miasto w latach 1941–1944 znajdowało się w granicach Bezirk Bialystok. W sierpniu 1941 Niemcy utworzyli w Augustowie getto dla ludności żydowskiej[21]. Zostało ono zlikwidowane 2 listopada 1942[21].

W lipcu 1945 roku Armia Czerwona, NKWD, Smiersz wspólnie z UB przeprowadziły tzw. obławę augustowską w celu wyłapania żołnierzy podziemia niepodległościowego. Sowieci utworzyli w okolicy sieć obozów filtracyjnych, gdzie przetrzymywali Polaków pod gołym niebem, skrępowanych drutem kolczastym w dołach zalanych wodą.

Od połowy lat dwudziestych XX wieku Augustów stał się popularnym letniskiem. Od 1993 roku miasto posiada status uzdrowiska (bogate złoża borowiny, w okolicy źródła wody mineralne).

Architektura | edytuj kod

Śluzowanie kajaków na kanale Augustowskim (1824–1839) Budynek Zarządu Wodnego Rynek Zygmunta Augusta 28 – jeden z najstarszych budynków w mieście (1800–1801) Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa Kościół w Studzienicznej

Zabytki | edytuj kod

 Osobny artykuł: Zabytki powiatu augustowskiego.

Obiekty z terenu Augustowa wpisane do rejestru zabytków:

We wsi Jaminy (gm. Sztabin) znajduje się drewniany kościół z 1780, który do roku 1845 stał w Augustowie w miejscu obecnej Bazyliki Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Obiekty historyczne | edytuj kod

Budynek w dawnych koszarach

Obiekty o wartości historycznej z terenu Augustowa, które nie znajdują się w rejestrze zabytków:

  • Koszary (lata 90. XIX w.) – dawne obiekty wojskowe na os. Bema, w dwudziestoleciu międzywojennym zajmowane przez 1 Pułk Ułanów Krechowieckich, po II wojnie światowej przeznaczone na cele mieszkaniowe, edukacyjne i przemysłowe. Zachowały się oryginalne drewniane i murowane budynki.
  • Budynek II Liceum Ogólnokształcącego (1927) – al. Kardynała Wyszyńskiego, wybudowany na potrzeby seminarium nauczycielskiego, pierwszej szkoły średniej w Augustowie.
  • Willa Jana Zasztowta (lata 20. XX w.) – nad jeziorem Necko, styl modernistyczny.
  • Budynek Gimnazjum nr 1 (1931) – ul. Młyńska.
  • Yacht Klub Polski (1934) – półwysep Dąbek nad Jeziorem Białym, drewniany pensjonat, nazywany też Willą Prezydenta (wypoczywał w nim prezydent Ignacy Mościcki).
  • Zabudowania tartaku i domy pracowników – położone w dzielnicy Lipowiec, w tym drewniany Dom Drzewiarza w stylu zakopiańskim przy ul. Tartacznej (1937), mieszczący dawniej klub.
  • Budynek Szkoły Podstawowej nr 4 (1938) – ul. Marii Konopnickiej, pierwotnie modernistyczny.
  • Drewniane domy wybudowane w dwudziestoleciu międzywojennym z przeznaczeniem m.in. na wille i pensjonaty letniskowe, zwłaszcza w dzielnicy Zarzecze.
  • Młyn na ul 29 listopada – obecnie częściowo spalony – najstarszy budynek w mieście (pierwotnie folusz, skład celny obok pierwotnej grobli na rzece Netcie), wstępnie datowany na XVI w.
  • Żelbetonowo-ceglana kolejowa wieża ciśnień przy stacji kolejowej.

Obiekty rozebrane lub zburzone | edytuj kod

Ratusz w Augustowie przed 1914

Obiekty istniejące w Augustowie w przeszłości:

Cmentarze | edytuj kod

Kaplica Truszkowskich na cmentarzu parafialnym
  • Cmentarz parafialny – ul. Zarzecze, główny cmentarz Augustowa, założony na pocz. XIX w., podlega parafii katolicką Najświętszego Serca Jezusowego, w południowej jego części położone są kwatery prawosławne, na cmentarzu znajduje się zabytkowa drewniana kaplica Truszkowskich, wpisany do rejestru zabytków.
  • Cmentarz w Studzienicznej – cmentarz katolicki założony w 2 poł. XIX w., wpisany do rejestru zabytków.
  • Cmentarz żołnierzy radzieckich – ul. Zarzecze, w płn.-zach. narożniku cmentarza parafialnego, pochowanych jest na nim 1509 żołnierzy radzieckich poległych w czasie II wojny światowej, wpisany do rejestru zabytków.
  • Cmentarz żydowski – ul. Zarzecze, obok cmentarza parafialnego, zachowało się tylko kilka nagrobków, w 1981 ustawiono na nim pamiątkowy obelisk.
  • Cmentarz ofiar terroru narodowości żydowskiej – ul. Waryńskiego, pochowanych jest na nim ok. 60 osób, na ogrodzonej działce znajduje się jedynie niewielki kamienny obelisk.
  • Cmentarz wojenny w Sajenku – położony w lesie za Sajenkiem w pobliżu linii kolejowej nr 40, pochowanych jest na nim kilkudziesięciu żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w czasie I wojny światowej.
  • Cmentarz wojenny w Studzienicznej – położony w lesie między Sajenkiem a Studzieniczną, pochowanych jest na nim kilkudziesięciu żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w czasie I wojny światowej.
  • Stary cmentarz żydowski w Augustowie (nieistniejący).

Planowane jest założenie nowego cmentarza komunalnego między ul. Rajgrodzką a szosą do Ełku[22].

Gospodarka | edytuj kod

W Augustowie działają stocznie jachtowe Balt Yacht oraz Ślepsk, należące do największych przedsiębiorstw tego typu w Polsce i eksportujące większość produkcji do Europy Zachodniej. Ponadto mniejsze stocznie, np. Texas, Mirage, producenci kajaków i łódek oraz dostawcy materiałów: Brunswick Marines, Demex i in.

W 1951 roku otworzono w mieście wytwórnię tytoniu przemysłowego (okolica słynie z uprawy machorki); obecnie zakład ten należy do koncernu British American Tobacco i wytwarzane są w nim m.in. papierosy Pall Mall, Kent, Lucky Strike, Vogue, Viceroy, Nevada.

Z innych wymienić należy producenta maszyn dla rolnictwa – POM oraz przedsiębiorstwo drogowe APB S.A./ BMTI. Ponadto w mieście rozwija się przemysł spożywczy: wytwórnia wód gazowanych (woda „Augustowianka”) i gospodarstwo rybackie, niewielki przemysł drzewny zlokalizowany na terenie miasta i okolic ze względu łatwy dostęp do surowca; tartaki oraz zakłady stolarskie[19], wielki tartak działający od 1916 r., fabryka obuwia oraz uruchomiona w 1972 roku cegielnia silikatowa upadły w latach 90. XX wieku[23]. Do lutego 2013 roku funkcjonowała mleczarnia (Jogurt Augustowski). Zakład był częścią grajewskiego „Mlekpolu”. Produkcja została przeniesiona do zmodernizowanego zakładu w Sokółce.

Handel | edytuj kod

Budynek Banku Spółdzielczego

W mieście znajduje się wiele podmiotów gospodarczych o podłożu handlowym.Dominują głównie małe sklepy, choć w przeciągu kilku ostatnich lat powstało kilka marketów między innymi: Kaufland, Lidl, Biedronka (4), Polomarket. W kwietniu 2009 została uruchomiona galeria handlowa Marjon. Pierwszy tego typu obiekt w północnej części woj. podlaskiego. Ma ona 4 tys. m². Galeria znajduje się przy ulicy Mazurskiej przy DK16 droga na Ełk/Olsztyn.

Turystyka | edytuj kod

Dom Turysty Restauracja Albatros uwieczniona przez Janusza Laskowskiego w piosence Siedem dziewcząt z Albatrosa

Augustów to najważniejszy ośrodek turystyczny i wypoczynkowy na obszarze Puszczy Augustowskiej (ze stanicą wodną); znane uzdrowisko klimatyczne. Walory turystyczne są związane głównie z położonymi w pobliżu jeziorami. Są tu liczne wypożyczalnie sprzętu wodnego, plaże, atrakcje turystyczne (m.in. tor do jazdy na nartach wodnych o długości 740 m, statki wycieczkowe itp.). Kanał Augustowski służy do sezonowej obsługi ruchu turystycznego. W trakcie VII apostolskiej pielgrzymki do Polski papież Jan Paweł II „Dzień odpoczynku” (środę 9 czerwca 1999 roku) spędził między innymi na pływaniu statkiem po jeziorach i Kanale Augustowskim. Co roku oferta turystyczna powiększa się. W sezonie letnim odbywa się tutaj wiele koncertów i imprez plenerowych. Corocznie pod koniec lipca w Augustowie odbywają się Mistrzostwa Polski w „Pływaniu na Byle Czym”.

Uzdrowisko | edytuj kod

W Augustowie prowadzone jest leczenie uzdrowiskowe w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby reumatologiczne, choroby naczyń obwodowych, osteoporoza[24].

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane torfy ze złoża „Kolnica” zaliczone do kopalin leczniczych podstawowych[25].


W Augustowie znajduje się sanatorium uzdrowiskowe i zakład przyrodoleczniczy. Uzdrowisko Augustów posiada park zdrojowy ze ścieżką ruchową o długości 1000 m[26].

W 1971 Augustów został uznany za miejscowość z częściowymi prawami uzdrowiska[27], zaś pełny status miejscowości uzdrowiskowej uzyskał w 1993[28]. Od 1976 nad jeziorem Necko funkcjonuje Sanatorium Uzdrowiskowe „Augustów”, specjalizujące się w okładach borowinowych[29].

Transport | edytuj kod

 Osobny artykuł: Obwodnica Augustowa.

Transport drogowy | edytuj kod

Miasto jest drogowym węzłem komunikacyjnym, a jego szczególne znaczenie wynika z połączenia z Litwą. Przez Augustów przebiegają drogi tranzytowe do przejść granicznych w Budzisku nr 8 i w Ogrodnikach nr 16.

Warszawę z Augustowem łączy droga krajowa nr 61 przez Pułtusk, Ostrołękę, Łomżę i Grajewo o długości 257 km.

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 664 do planowanego przejścia granicznego Lipszczany-Sofijewo z Białorusią oraz droga wojewódzka nr 662 do Suwałk.

7 listopada 2014 otwarto obwodnicę Augustowa (DK8) i odcinek drogi ekspresowej S61 od węzła Raczki do węzła Lotnisko (Suwałki Południe)

Transport kolejowy | edytuj kod

Stacja kolejowa w Augustowie

Przez Augustów przebiega linia kolejowa nr 40 (Sokółka–Suwałki). W mieście znajduje się stacja kolejowa oraz przystanek Augustów Port (dla pociągów osobowych) w odległości około 3 km od centrum miasta. Augustów ma bezpośrednie połączenia kolejowe: w kierunku południowym przez Sokółkę z Białymstokiem i Warszawą, a w kierunku północnym z Suwałkami i Šeštokai (Szostaków) na Litwie[30].

Komunikacja miejska | edytuj kod

Obecnie w Augustowie komunikację miejską prowadzi Przedsiębiorstwo Transportowe „Necko” sp. z o.o. W związku z tym, że Augustów posiada status uzdrowiska Zakład Komunikacji Miejskiej w Augustowie prowadzi sukcesywną wymianę taboru na autobusy niskopodłogowe spełniające normę EURO2 i wyższe normy, dostosowane do przewozu osób starszych i niepełnosprawnych. W listopadzie 2014 ZKM eksploatował 8 autobusów – 2 Solarisy Urbino 10 i 6 Solarisów Alpino 8,6.

ZKM obsługuje następujące linie[31]:

  • Linia nr 0: Silikaty – Dworzec PKP – Turystyczna – al. Kardynała Wyszyńskiego – 29 Listopada – Waryńskiego – Chreptowicza – Wybickiego – Brzostowskiego – Chreptowicza – Mickiewicza – Norwida – Wojska Polskiego – Jonkajtysa – 3 go Maja – Wybickiego – Waryńskiego – 29 Listopada – al. Kardynała Wyszyńskiego – Turystyczna – Dworzec PKP
  • Linia nr 1: Dworzec PKP – Turystyczna – al. Kardynała Wyszyńskiego – Partyzantów – Letniskowa – Szpitalna – Zarzecze – Mostowa – rynek Zygmunta Augusta – Wojska Polskiego – Mickiewicza (z powrotem: Mickiewicza – Norwida) –Chreptowicza – Sucharskiego – Pływalnia
  • Linia nr 2: Tartaczna – Dworzec PKP – Turystyczna – al. Kardynała Wyszyńskiego – 29 Listopada – 3 Maja – rynek Zygmunta Augusta – Wojska Polskiego – Chreptowicza – Sucharskiego – Pływalnia
  • Linia nr 4: Silikaty – Dworzec PKP – Turystyczna – al. Kardynała Wyszyńskiego – 29 Listopada – Brzostowskiego – Chreptowicza – Wojska Polskiego (wybrane kursy: al. Kardynała Wyszyńskiego – Partyzantów – Letniskowa – Mostowa) – Nowomiejska – Jana Pawła II

W lipcu i sierpniu 2017 komunikacja miejska w Augustowie była bezpłatna dla osób urodzonych w Augustowie i turystów, którzy wykupili Augustowską Kartę Turysty[32].

Komunikacja dalekobieżna | edytuj kod

Dominującą rolę odgrywa przedsiębiorstwo PKS Suwałki. W Augustowie można spotkać też autobusy PKS Białystok, PKS Łomża, PKS Warszawa, PKS Olsztyn, PKS Siemiatycze i Arriva.

Augustów posiada bezpośrednie połączenia autobusowe[33] z Warszawą, Białymstokiem, Krakowem, Wrocławiem, Olsztynem, Suwałkami, Ełkiem, Sejnami, Gołdapią, Węgorzewem, Mikołajkami, Łomżą, Grajewem, Dąbrową Białostocką i mniejszymi miejscowościami regionu, a w okresie wakacyjnym także z Siemiatyczami i Bielskiem Podlaskim.

Urzędy i instytucje | edytuj kod

Sąd Rejonowy
  • Urząd Miejski[34]
  • Urząd Gminy Augustów[35]
  • Starostwo Powiatowe[36]
  • Komenda Powiatowa Policji[37]
  • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej[38]
  • Placówka Straży Granicznej, placówka Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej[39]
  • Oddział Celny placówka Urzędu Celnego w Suwałkach[40]
  • Sąd Rejonowy[41]
  • Prokuratura Rejonowa[42]
  • Urząd Skarbowy[43]
  • Powiatowy Urząd Pracy[44]
  • Powiatowy Zarząd Dróg[45]
  • Biuro Powiatowe Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa[46]
  • Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych[47]
  • Nadleśnictwo Augustów[48]
  • Nadzór Wodny Augustów – podlega pod Zarząd Zlewni Giżycko[49]
  • Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w Augustowie[50]

Edukacja i nauka | edytuj kod

Siedziba szkoły muzycznej w zabytkowym budynku poczty

Żłobki i przedszkola | edytuj kod

  • Żłobek Samorządowy w Augustowie
  • Przedszkole Nr 1 w Augustowie
  • Przedszkole Nr 2 w Augustowie
  • Przedszkole Nr 3 w Augustowie
  • Przedszkole Nr 4 w Augustowie
  • Przedszkole Nr 6 w Augustowie[51]

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Zygmunta Augusta
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. I Pułku Ułanów Krechowieckich
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. M. Konopnickiej
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Armii Krajowej
  • Społeczna Szkoła Podstawowa Społecznego Towarzystwa Oświatowego

Gimnazja | edytuj kod

  • Gimnazjum nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego (zlikwidowane od lipca 2016 roku)
  • Gimnazjum nr 2 im. Sybiraków
  • Gimnazjum nr 3 im. I Pułku Ułanów Krechowieckich
  • Gimnazjum nr 4 z ZSO im. Grzegorza Piramowicza w Augustowie
  • Gimnazjum Specjalne
  • Społeczne Gimnazjum Społecznego Towarzystwa Oświatowego

Szkoły ponadgimnazjalne | edytuj kod

W odrestaurowanym budynku z 1927 roku, będącym siedzibą powołanego w 1992 r. II LO i zarazem najstarszym budynkiem szkolnym Augustowa, w przeszłości miały siedzibę: Państwowe Seminarium Nauczycielskie (1927–36), Państwowe Gimnazjum Koedukacyjne (1933–39), 4-klasowa Szkoła Ćwiczeń, Państwowe Liceum i Gimnazjum (1937–39, 1945–48), Szkoła Ogólnokształcąca Stopnia Licealnego (1948–50), Liceum Pedagogiczne (1950–67), Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących (1964–75), Liceum Ogólnokształcące im. G. Piramowicza (1968–75), Szkoła Podstawowa nr 3 (1975–88) i Szkoła Podstawowa nr 4 (1993–94)[52].

Szkoły muzyczne | edytuj kod

Kultura | edytuj kod

Instytucje | edytuj kod

Siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej i Muzeum Ziemi Augustowskiej

Główną instytucją organizującą życie kulturalne w mieście są Augustowskie Placówki Kultury[53], w skład których wchodzą:

  • Miejski Dom Kultury (rynek Zygmunta Augusta 9) – w domu kultury działa m.in. Klub Podróżnika, Klub Long Play, Klub Babiniec, ponadto organizowane są wieczory literackie, wystawy czasowe, warsztaty i konkursy.
  • Muzeum Ziemi Augustowskiej
    • Dział Etnograficzny (ul. Hoża 7) prezentuje stałą wystawę poświęconą kulturze ludowej regionu, a także wystawy czasowe, związane m.in. z historią miasta
    • Dział Historii Kanału Augustowskiego (ul. 29 Listopada 5a) mieści wystawę stałą „Historia budowy i eksploatacji Kanału Augustowskiego, z podkreśleniem roli gen. Ignacego Prądzyńskiego”, wzbogaconą projekcją filmów.
  • Miejska Biblioteka Publiczna (ul. Hoża 7) – posiada ok. 87 tys. woluminów w wypożyczalni dla dzieci, dorosłych i czytelni oraz 2 filiach.

Ponadto w mieście działają:

  • Osiedlowy Dom Kultury Spółdzielni Mieszkaniowej w Augustowie – istnieją w nim m.in. sekcje: taneczne, plastyczna, literacka, szachowa, brydża sportowego, zespół szantowy[54].
  • Biblioteka Pedagogiczna – filia Centrum Edukacji Nauczycieli w Suwałkach[55].
  • Dyskusyjny Klub Filmów Dokumentalnych „Okno na świat” – przedsięwzięcie współorganizowane przez Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę” z Warszawy oraz Augustowskie Placówki Kultury.
  • Kino „Iskra” – dysponuje projektorem 3D[56].
  • Muzeum 1. Pułku Ułanów Krechowieckich[57] – zlokalizowane w kościele Matki Bożej Częstochowskiej.

Media | edytuj kod

W Augustowie wydawane są czasopisma:

  • „Przegląd Augustowski” – miesięcznik redagowany przez augustowskie placówki kultury
  • „Przegląd Powiatowy” – tygodnik
  • „Augustowski Reporter” – miesięcznik

Ponadto Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe z siedzibą w Suwałkach wydaje „Rocznik Augustowsko-Suwalski”, w którym publikowane są prace augustowskich historyków[58].

Informacje z Augustowa obecne są w mediach regionalnych Polski północno-wschodniej, takich jak: „Gazeta w Białymstoku” (lokalne wydanie „Gazety Wyborczej”), „Kurier Poranny”, „Gazeta Współczesna”, Radio Białystok, Radio 5, TVP Białystok.

Imprezy | edytuj kod

Imprezy cykliczne odbywają się przede wszystkim w sezonie wakacyjnym. Są to m.in.:

  • Międzynarodowy Festiwal Jazzu Tradycyjnego „Augustowskie Spotkania z Louisem Armstrongiem”
  • Balladowe Nocki nad Neckiem – koncerty poezji śpiewanej i piosenki aktorskiej
  • Camerata Augustoviana – koncerty muzyki poważnej
  • Letnia Filharmonia Aukso – koncerty muzyki poważnej w różnych miejscowościach regionu
  • Augustowskie Lato Teatralne
  • Mistrzostwa Polski w Pływaniu Na Byle Czym „Co ma pływać, nie utonie”
  • Turniej Miast Przyjaciół Trójki – rywalizacja reprezentantów Augustowa, Szklarskiej Poręby i Radiowej Trójki
  • Dni Augustowa – cykl imprez odbywający się w maju w rocznicę nadania praw miejskich
  • Augustowskie Motonoce

Imprezy plenerowe odbywają się głównie na rynku Zygmunta Augusta, na bulwarach przy rzece Netcie i nad jeziorem Necko.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół Matki Bożej Częstochowskiej dawna cerkiew garnizonowa

Katolicyzm | edytuj kod

Kościół rzymskokatolicki:

Parafie w Augustowie wchodzą w skład diecezji ełckiej. Miasto jest siedzibą dwóch dekanatów: Matki Bożej Królowej Polski oraz św. Bartłomieja Apostoła.

Zgromadzenia zakonne:

  • Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi[59]
  • Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Loretańskiej[60]
  • Zgromadzenie Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego[61]

Prawosławie | edytuj kod

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny:

Ewangelikalizm | edytuj kod

  • Społeczność Kościoła Zielonoświątkowego w R.P., ul. 3-go Maja 31/2A[63]

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Augustów miał być areną Mistrzostw Świata w Kajakarstwie w 1942, niedoszłych do skutku z uwagi na działania II wojny światowej[65].

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta i gminy partnerskie[66]:

Ciekawostki | edytuj kod

Augustów nocą

Maria Koterbska nagrała w 1959 roku utwór „Augustowskie noce” (muzyka Franciszka Leszczyńska, słowa Andrzej Tylczyński i Zbigniew Zapert), piosenkę z repertuaru Hanny Rek, znana stała się także wersja którą w roku 1984 w nieco żartobliwej formie wykonał Lady Pank. O augustowskiej restauracji Albatros piosenkę „Beata z Albatrosa” śpiewa Janusz Laskowski. Z Augustowa pochodzą rockowo-reaggeowy zespół Jabberwocky oraz hip-hopowa grupa Hałastra Syndykat. Obie ekipy są na scenie od ponad dekady. W lipcu 2014 roku Augustów otrzymał tytuł „Najmilszego miasta w Polsce”, w nagrodę otrzymując promocję dla miasta w mediach ogólnopolskich o wartości pół miliona złotych, ufundowaną przez organizatora akcji, markę Milka[67].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Gęstość zaludnienia w oparciu o dane Banku Danych Lokalnych.
  2. Karol de Perthées, Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795.
  3. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 5.
  4. Suwalszczyzna. Gwary polskie. Przewodnik multimedialny pod red. Haliny Karaś. [dostęp 2011-05-21].
  5. Terytorium Euroregionu Niemen. [dostęp 2011-05-21].
  6. Odległości na podstawie strony Geoportal. [dostęp 2011-05-21].
  7. Odległości na podstawie strony Mapy Google. [dostęp 2011-05-21].
  8. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  9. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Główny Urząd Statystyczny. s. 180. [dostęp 2010-12-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-06)].
  10. Szlaszyński i Makowski 2007 ↓, s. 676.
  11. UCHWAŁA NR XIII/97/15 RADY MIEJSKIEJ W AUGUSTOWIE z dnia 2 września 2015 r. w sprawie utworzenia jednostek pomocniczych Miasta Augustów o nazwach Osiedle Wschód i Osiedle Zachód oraz ustanowienia ordynacji wyborczej do rad osiedli. Urząd Miejski w Augustowie. [dostęp 2016-05-02].
  12. UCHWAŁA NR XIV/114/15 RADY MIEJSKIEJ W AUGUSTOWIE z dnia 29 września 2015 r. w sprawie utworzenia jednostki pomocniczej Miasta Augustów. Urząd Miejski w Augustowie. [dostęp 2016-05-02].
  13. Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju. [dostęp 2014-06-01].
  14. Biuletyn Informacji Publicznej. Urząd Miejski w Augustowie. [dostęp 2014-07-01].
  15. Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody. [dostęp 2014-07-10].
  16. http://www.polskawliczbach.pl/Augustow, w oparciu o dane GUS.
  17. Szlaszyński i Makowski 2007 ↓, s. 44, 47, 250, 376, 742.
  18. W 2007 roku miasto obchodziło 450-lecie nadania praw miejskich przez Zygmunta Augusta.
  19. a b Tomasz Darmochwał: Północne Podlasie, wschodnie Mazowsze. Warszawa: Agencja „TD” – Wydawnictwo Turystyczne, 2003, s. 86–92. ISBN 83-911266-3-3.
  20. tekst o okupacji sowieckiej w Augustowie.
  21. a b Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 89. ISBN 83-01-00065-1.
  22. Problemy z lokalizacją nowego cmentarza w Augustowie. Polskie Radio Białystok. [dostęp 2011-05-21].
  23. Szlaszyński i Makowski 2007 ↓, s. 720.
  24. (§ 6. Statut Uzdrowiska Augustów) Uchwała Nr XXXII/207/09 Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 3 lipca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z 2009 r. Nr 155, poz. 1689).
  25. (§ 5. Statut Uzdrowiska Augustów) Uchwała Nr XXXII/207/09 Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 3 lipca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z 2009 r. Nr 155, poz. 1689).
  26. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXXII/207/09 Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 3 lipca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z 2009 r. Nr 155, poz. 1689).
  27. Szlaszyński i Makowski 2007 ↓, s. 734.
  28. Szlaszyński i Makowski 2007 ↓, s. 739.
  29. Strona Sanatorium „Augustów”. [dostęp 2010-12-10].
  30. Portal podróżnych – rozkład jazdy pociągów. [dostęp 2010-12-13].
  31. Na podstawie: Przedsiębiorstwo Transportowe „Necko” sp. z o.o. – Zakład Komunikacji Miejskiej. [dostęp 2010-12-09].
  32. To oferta dla mieszkańców i części turystów – w Augustowie mogą bezpłatnie jeździć autobusami komunikacji miejskiej.
  33. Połączenia na podstawie strony: Augustów, d.a. – Połączenia autobusowe. [dostęp 2010-12-09].
  34. Urząd Miejski w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  35. Urząd Gminy Augustów. [dostęp 2010-12-17].
  36. Starostwo Powiatowe w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  37. Komenda Powiatowa Policji w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  38. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  39. Placówka Straży Granicznej w Augustowie. Podlaski Oddział Straży Granicznej. [dostęp 2010-12-17].
  40. Oddział Celny w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  41. Sąd Rejonowy w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  42. Prokuratura Rejonowa w Augustowie. Prokuratura Rejonowa w Suwałkach. [dostęp 2010-12-17].
  43. Urząd Skarbowy w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  44. Powiatowy Urząd Pracy w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  45. Powiatowy Zarząd Dróg w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  46. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. [dostęp 2010-12-17].
  47. Inspektorat ZUS w Augustowie. [dostęp 2010-12-17].
  48. Nadleśnictwo Augustów. Portal Korporacyjny Lasów Państwowych. [dostęp 2010-12-17].
  49. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie. [dostęp 2010-12-17].
  50. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
  51. Lista żłobków i przedszkoli na podstawie strony Jednostki organizacyjne. Urząd Miejski w Augustowie. [dostęp 2011-05-20].
  52. II Liceum Ogólnokształcące w Augustowie im.Polonii i Polaków na Świecie – O szkole, lo2.augustow.pl [dostęp 2017-05-09]  (pol.).
  53. Augustowskie Placówki Kultury. [dostęp 2010-12-10].
  54. Osiedlowy Dom Kultury w Augustowie. [dostęp 2010-12-10].
  55. Biblioteka Pedagogiczna w Augustowie. [dostęp 2010-12-10].
  56. Kino „Iskra”. [dostęp 2010-12-10].
  57. Strona Augustow.eu. [dostęp 2010-12-10].
  58. Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe. [dostęp 2010-12-10].
  59. Siostry Franciszkanki – Augustów. [dostęp 2011-05-21].
  60. Domy zakonne. Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Loretańskiej. [dostęp 2011-05-21].
  61. Dzieła w Polsce. Siostry Urszulanki Jezusa Konającego. [dostęp 2011-05-21].
  62. Parafia Prawosławna Wniebowstąpienia Pańskiego w Augustowie – www.cerkiew.augustow.pl.
  63. Zbór w Suwałkach i Augustowie.
  64. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-19] .
  65. AndrzejA. Wituski AndrzejA., DorotaD. Ronge-Juszczyk DorotaD., Przecież to mój Poznań. Andrzej Wituski w rozmowie z Dorotą Ronge-Juszczyk, Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”, 2014, s. 83, ISBN 978-83-7818-643-4, OCLC 903323433 .
  66. Miasta partnerskie. Urząd Miejski w Augustowie. [dostęp 2019-04-08].
  67. Augustów Najmilszym Miastem w Polsce. Pół miliona na promocję – Milka | media2.pl.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Augustów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy