August Ścibor-Rylski


August Ścibor-Rylski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

August Roman Ścibor–Rylski herbu Ostoja (ur. ok. 1841 w Orelcu, zm. 21 listopada 1902 w Posadzie Sanockiej) – polski właściciel ziemski, powstaniec styczniowy, urzędnik.

Życiorys | edytuj kod

Dwór w Wielopolu Nagrobek Augusta Ścibor–Rylskiego

Urodził się w 1840[1] lub 1841[a] bądź w 1842[2] w Orelcu[3]. Był synem Wincentego Ścibora-Rylskiego (zm. 1885, powstaniec listopadowy[4], właściciel ziemski majątków Hoczew, Olszanica, Bachlawa i Mokre) i Magdaleny z domu Truskolaskiej (dziedziczka terenów w Zagórzu i Wielopolu)[2]. Miał brata Franciszka (ur. 1838)[2].

Przed 1863 był praktykantem gospodarczym[3]. Brał udział w powstaniu styczniowym[5][3]. Najpierw służył w oddziale Dionizego Czachowskiego walcząc na Lubelszczyźnie, następnie w oddziale Franciszka Ksawerego Horodyńskiego uczestniczył w wyprawie na Radziwiłłów[3]. Po upadku powstania powrócił do rodzinnego Orelca, którego został właścicielem[6]. W 1865 został dziedzicem Wielopola (natomiast jego brat Franciszek, także powstaniec, przejął dobra w Zagórzu)[1][2]. W tym roku wybudował murowany dwór w Wielopolu na miejscu poprzedniego, drewnianego[1][2].

8 lutego 1865 w Zagórzu ożenił się z Ludmiłą Leszczyńską (ur. w Hulskiem, córka właścicieli Łobozwi, Leopolda i Malwiny; członkowie jej rodziny także brali udział w powstaniu styczniowym)[7][1][2][8]. Ich dziećmi byli: Maria (ur. 1866, od 1884 żona Zygmunta Sas Jasińskiego[7]), Edmund (1867–1914, urzędnik, oficer)[9][10], Kazimiera (1869–1871), Witold (1871–1926, oficer wojskowy)[1][2], Olga (1873–1898[11]), Stanisław (ur. 1877)[12], Józef Stefan wzgl. Stefan Józef (ur. 1877)[13][14][15], Zofia (ur. 1883, od 1902 zamężna z Aleksandrem Sahankiem, synem Adolfa)[16][b]. W latach 80. Ścibor–Rylscy zbyli majątek w Wielopolu i rodzina wyprowadziła się do Lwowa, gdzie do szkół chodziły dzieci Rylskich[2].

Później osiadł w Sanoku, gdzie do końca życia był agentem (ajentem) Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie[17][18][19][20][21][22][23][24][25][26][27][28][3]. W 1879 był członkiem wydziału okręgowego C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego[29]. W 1882 był członkiem C. K. Rady powiatu liskiego, wybrany z grupy większych posiadłości i członkiem wydziału[30]. Był zastępcą członka (1871)[31], członkiem C. K. Powiatowej Komisji Szacunkowej w Sanoku[32][33][34], oraz w Lisku (1882)[35]. Od 1888 był szacownikiem dóbr dla okręgu C. K. Sądu Obwodowego w Sanoku[36][37][38][39][40][41][42][43][44][45][46][47]. Następnie od około 1900 był ocenicielem dóbr dla okręgu C. K. Sądu Powiatowego w Sanoku[48][49][50]. W 1895 został sędzią przysięgłym I kadencji przy trybunale tegoż sądu[51]. Od około 1901 był asesorem ze stanu kupieckiego do senatu dla spraw handlowych przy c. k. Sądzie Obwodowym w Sanoku[49][50].

Uchwałą Rady Miejskiej w Sanoku z 1891 został uznany przynależnym do gminy Sanok[52]. Pod koniec XIX wieku był inicjatorem i założycielem parku miejskiego, w którym samodzielnie sadził drzewa[3]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1892 do 1894[53][54], w którym pełnił funkcję członka wydziału[55], zasiadał w komisji budowlanej[56]. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[57].

August Ścibor–Rylski zmarł na serce w wieku 61 lat 21 listopada 1902 w Posadzie Sanockiej[9][3]. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku 24 listopada 1902 po pogrzebie pod przewodnictwem sanockiego proboszcza ks. Bronisława Stasickiego[8][9][58][59][1]. Obok została pochowana jego córka, Olga Ścibor–Rylska[60][c]. Oba nagrobki zostały uznane za obiekty zabytkowe i podlegają ochronie prawnej[61].

Uwagi | edytuj kod

  1. Rok urodzenia 1841 wskazała inskrypcja nagrobna. Ten rok urodzenia wydaje się prawdziwy także z uwagi na przeżyty wiek 61 lat podany w parafialnej księdze zmarłych.
  2. Jerzy Tarnawski podał, że August i Ludmiła Ściborowie-Rylscy mieli czworo dzieci.
  3. Historyk Edward Zając podał, iż jego żoną była Józefa. August Ścibor-Rylski miał dwie córki, w tym Olgę (1873-1898), która została narzeczoną Feliksa Gieli, lecz zmarła przed planowanym ślubem wskutek zapalenia opon mózgowych: Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 105-109. ISBN 83-909787-0-9.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Jerzy Tarnawski. Mieszkańcy parafii zagórskiej w powstaniu styczniowym. „Verbum”. Nr 1 (49), s. 12, 27 stycznia 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu
  2. a b c d e f g h Jerzy Tarnawski. Wielopolanin z afrykańskim epizodem. „Verbum”. Nr 2 (50), s. 18-19, Nr 2 (50) z 24 lutego 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu
  3. a b c d e f g Sanoczanie w powstaniu. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 7, s. 1, 9 lutego 1913. 
  4. † Wincenty Ścibor-Rylski. „Echo z nad Sanu”, s. 3, Nr 6 z 7 czerwca 1885. 
  5. Udział ziemi sanockiej w powstaniu styczniowem. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 9, s. 2, 3 marca 1912. 
  6. Wynik wyborów do Rad Powiatowych. „Gazeta Lwowska”. Nr 97, s. 2, 29 kwietnia 1874. 
  7. a b ORELEC Bieszczady. [dostęp 2019-06-22].
  8. a b Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 358 (poz. 190).
  9. a b c Kronika. „Głos Rzeszowski”, s. 2, Nr 47 z 23 listopada 1902. 
  10. Edmund Rylski. Podziękowanie. „Głos Rzeszowski”, s. 3, Nr 48 z 30 listopada 1902. 
  11. Zmarła 19 lipca 1898 w wieku 25 lat na czerniakomięsaka. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 282 (poz. 113).
  12. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1889/1890 (zespół 7, sygn. 9). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 230.
  13. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1889/1890 (zespół 7, sygn. 9). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 30.
  14. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1891/1892 (zespół 7, sygn. 13). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 38.
  15. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1894/1895 (zespół 7, sygn. 18). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 119.
  16. Księga małżeństw 1888–1905 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 197.
  17. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1893 (rocznik II). Lwów: 1893, s. 32.
  18. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1894 (rocznik III). Lwów: 1894, s. 42.
  19. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1895 (rocznik IV). Lwów: 1895, s. 74.
  20. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1896 (rocznik V). Lwów: 1896, s. 88.
  21. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1897 (rocznik VI). Lwów: 1897, s. 83.
  22. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1898 (rocznik VII). Lwów: 1898, s. 80.
  23. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1899 (rocznik VIII). Lwów: 1899, s. 20.
  24. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1900 (rocznik IX). Lwów: 1900, s. 41.
  25. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1901 (rocznik X). Lwów: 1901, s. 48.
  26. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1902 (rocznik XI). Lwów: 1902, s. 47.
  27. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1903 (rocznik XII). Lwów: 1903, s. 79.
  28. Kalendarz Asekuracyjno-Ekonomiczny na rok 1904 (rocznik XIII). Lwów: 1904.
  29. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 494.
  30. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 250, 251.
  31. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1871. Lwów: 1871, s. 201.
  32. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1872. Lwów: 1872, s. 204.
  33. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1873. Lwów: 1873, s. 202.
  34. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1880. Lwów: 1880, s. 178.
  35. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 177.
  36. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: 1889, s. 68.
  37. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 68.
  38. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1891. Lwów: 1891, s. 68.
  39. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1892. Lwów: 1892, s. 68.
  40. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1893. Lwów: 1893, s. 68.
  41. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 68.
  42. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 68.
  43. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1896. Lwów: 1896, s. 68.
  44. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1897. Lwów: 1897, s. 68.
  45. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898. Lwów: 1898, s. 72.
  46. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów: 1899, s. 70.
  47. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1900. Lwów: 1900, s. 102.
  48. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 102.
  49. a b Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 107.
  50. a b Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów: 1903, s. 108.
  51. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 4 z 17 lutego 1895. 
  52. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 406 (poz. 7).
  53. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 143-144. ISBN 978-83-939031-1-5.Sprawdź autora rozdziału:1.
  54. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 16 listopada 2014].
  55. Sprawy Związku polskich gimnastycznych Towarzystw sokolich w Austrii. Sanok. „Przewodnik Gimnastyczny „Sokół””, s. 6, Nr 19 z 1899. 
  56. Lista członków z dniem 31 grudnia 1899. W: Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarz. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1899. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1900, s. 15.
  57. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziesiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 9.
  58. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1991, s. 13.
  59. Paweł Nestorowicz: Boża rola. Przyczynek do historii cmentarzy sanockich w 110-tą rocznicę konsekracji cmentarza przy ul. Rymanowskiej. Sanok: 2005, s. 48, 50.
  60. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 6. Cmentarz, Epilog. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  61. Zabytkowe nagrobki. starecmentarze.sanok.pl. [dostęp 25 października 2014].
Na podstawie artykułu: "August Ścibor-Rylski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy