August Chełkowski


August Chełkowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

August Chełkowski (ur. 27 lutego 1927 w Telkwicach, zm. 31 października 1999 w Warszawie) – polski fizyk, polityk, senator I, II, III i IV kadencji, marszałek Senatu II kadencji.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Był synem Franciszka Chełkowskiego (ziemianina, działacza gospodarczego i narodowego na Powiślu) i Emilii z Mieczkowskich; przez babkę Marię Chełkowską był spokrewniony z rodziną Donimirskich, polskich działaczy narodowych w Prusach Wschodnich.

Maturę zdał w I Liceum Ogólnokształcącym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Następnie ukończył studia na kierunku fizyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, uzyskując tytuł zawodowy magistra w 1952, następnie stopnie naukowe doktora (1959) i doktora habilitowanego (1963). W 1973 na Uniwersytecie Śląskim został profesorem nadzwyczajnym, od 1990 był profesorem zwyczajnym fizyki. Specjalizował się w fizyce ciała stałego. Był autorem prac naukowych z zakresu fizyki dielektryków i fizyki metali. Wykładał na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w latach 1956–1967, filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach w latach 1967–1968 oraz od 1968 na Uniwersytecie Śląskim. Pełnił funkcję rektora UŚ od 1 września 1981 do 16 stycznia 1982. Był jedynym rektorem wyższej szkoły internowanym w czasie stanu wojennego (przez siedem dni).

Zasiadał w Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 1982–1985, należał do Europejskiego Towarzystwa Fizycznego. W 1980 wstąpił do „Solidarności”, w drugiej połowie lat 90. działał w Akcji Wyborczej Solidarność i Ruchu Społecznym AWS. Od 1989 do śmierci przez cztery kadencje reprezentował w Senacie województwo katowickie, w II kadencji był marszałkiem Senatu.

Został pochowany na Cmentarzu Junikowo w Poznaniu[1].

Odznaczenia | edytuj kod

W 1998 został laureatem Nagrody Lux ex Silesia. Był autorem monografii Fizyka dielektryków. 3 maja 2009 odznaczony pośmiertnie przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[2]. W 2018 pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności[3].

Uchwałą nr XXXV/468/01 Rady Miejskiej Katowic z dnia 28 V 2001 jednej z ulic w centrum miasta nadano imię profesora Augusta Chełkowskiego[4].

Życie prywatne | edytuj kod

Jego synowa, Grażyna Chełkowska, jest również fizykiem i wykładowcą na Uniwersytecie Śląskim. Młodszy brat Andrzej Chełkowski (ur. 1 grudnia 1929 w Telkwicach k. Malborka, zm. 1 lipca 2005 w Poznaniu) był księdzem pallotynem, misjonarzem w Afryce[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. Informacje na stronie um.poznan.pl. [dostęp 12 marca 2019].
  2. M.P. z 2009 r. nr 39, poz. 613
  3. M.P. z 2018 r. poz. 590
  4. Uchwała nr XXXV/468/01 Rady Miejskiej Katowic z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie nadania nowo powstałej ulicy w Katowicach-Centrum imienia prof. Augusta Chełkowskiego. bip.katowice.eu. [dostęp 23 lipca 2010].
  5. Pallotyńscy zmarli. Ksiądz Andrzej Chełkowski. wsdsac.pl. [dostęp 23 lipca 2010].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "August Chełkowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy