Baleary


Na mapach: 39°30′N 3°00′E/39,500000 3,000000

Baleary w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Baleary (hiszp: Islas Baleares, kat. Illes Balears) – region Hiszpanii obejmujący archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego o powierzchni 5014 km². Baleary liczą ok. 1,07 mln mieszkańców. Znajduje się w pobliżu wschodniego hiszpańskiego wybrzeża. Archipelag składa się z kilku wysp, z czego trzy największe to Majorka, Minorka i Ibiza.

Baleary są regionem autonomicznym oraz prowincją[1] Hiszpanii ze stolicą w Palmie (to miasto jest jeszcze siedzibą władz kościelnych, sądownictwa i sił zbrojnych).

Spis treści

Historia | edytuj kod

Wyspy były kolonizowane przez Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian (od 123 p.n.e.[2] do V w. n.e.), Arabów (po VIII wiek), Turków, Wandalów, Bizancjum (ok. 554) i Wizygotów. Po chrześcijańskiej rekonkwiście (1229–1235), za panowania króla Jakuba I Zdobywcy, otrzymały dużą niezależność w obrębie korony aragońskiej. Przez pewien czas istniało nawet osobne Królestwo Majorki.

W wyniku wojny o sukcesję hiszpańską, w latach 1708–1802 Minorka znajdowała się pod panowaniem brytyjskim (następnie francuskim), co znajduje swoje odzwierciedlenie m.in. w jej architekturze. Podczas wojny domowej w Hiszpanii część Balearów została opanowana przez nacjonalistów.

Status wspólnoty autonomicznej Baleary uzyskały w 1983. Zakres uprawnień regionu reguluje statut z 2007 roku.

Prezydenci wspólnoty autonomicznej | edytuj kod

Gospodarka | edytuj kod

Rozwój turystyki zmienił gospodarkę Balearów. Obecnie ponad 70% ludności zatrudnionych jest w sektorze usług. Najbardziej rozwiniętymi gałęziami przemysłu są: przemysł tekstylny, obuwniczy, skórzany, a także rzemiosło. Uprawia się m.in. zboże, oliwki, migdały, winorośl, figi, cytrusy. Hoduje się także m.in. owce, bydło i trzodę chlewną. Ludność zajmuje się również rybołówstwem. Baleary mają dobrze rozwiniętą komunikację lotniczą oraz morską między wyspami jak i z Hiszpanią.

Turystyka | edytuj kod

Balearska gospodarka nastawiona jest na turystykę, archipelag odwiedzany jest każdego roku przez 5 mln turystów. Posiadają dobrze rozwiniętą infrastrukturę hotelową i wiele kąpielisk.

Klimat | edytuj kod

Na Balearach panuje klimat śródziemnomorski. Temperatury w środku lata przekraczają zwykle 30 °C w dzień, zimą rzadko spadają poniżej 5 °C w nocy.

Archipelag | edytuj kod

W skład archipelagu wchodzi ok. 200 wysp i niezamieszkanych malutkich wysepek o łącznej powierzchni 5014 km². Najważniejsze wyspy to:

Święta[potrzebny przypis] | edytuj kod

Podział administracyjny
  • Styczeń
    • Wigilia dnia św. Antoniego – na Majorce; całonocne tańce i zabawy wokół ognisk w przebraniach.
    • Błogosławieństwo św. Antoniego – w Sa Pobla na Majorce; dzień uświetniają kolorowe procesje.
    • Procesja Trzech Uderzeń – w Ciutadelli na Majorce; upamiętnia zwycięstwo Alfonsa III nad Maurami odniesione w tym mieście w 1287.
    • Dzień Świętego Sebastiana – w Pollença na Majorce; obchodzony z procesjami, którym towarzyszą karuzele – dwaj młodzi tancerze w kartonowych kostiumach przedstawiających konie, naśladują koński chód.
  • Luty
    • Karnawał – całe Baleary; post poprzedzają parady i marsze kostiumowe.
  • Maj
    • Festa de Nostra Senyora de la Victōria – w Port de Soller na Majorce; bitwa chrześcijan z niewiernymi, upamiętniająca zwycięstwo nad tureckimi piratami w 1561.
  • Czerwiec
    • Festa de Sant Juan – w Ciutadelli na Minorce; pojedynki rycerskie, muzyka ludowa, tańce i procesje.
  • Lipiec
    • Dia de Virgen de Carmen (święto patronki marynarzy i rybaków) – całe Baleary; odbywa się święcenie łodzi, a także parady.
  • Sierpień
    • Mare de Déu dels Àngels – w Pollença na Majorce; upamiętnia bitwę między chrześcijanami a Maurami.
    • Cavallet – w Felanitx na Majorce; trwająca cały tydzień fiesta.
  • Wrzesień
    • Narodziny NMP – w Alaro na Majorce; święto połączone z pielgrzymką do kaplicy na wzgórzu w Castell ďAlaro.
  • Grudzień
    • Dia de Sant Frances – w Sant Francesc Xavier na Formenterze.
    • Boże Narodzenie – całe Baleary; szczególnie malownicze w Palmie na Majorce gdzie wystawia się misteria.

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Do 1997 pod nazwą Provincia de Baleares
  2. Max Cary, Howard Hayes Scullard: Dzieje Rzymu: Od najdawniejszych czasów do Konstantyna. tłum. Jerzy Schwakopf. T. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992, s. 410. ISBN 83-06-01859-1. Zdobywcą był Kwintus Cecyliusz Metellus Balearyjski.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (wspólnota autonomiczna Hiszpanii):
Na podstawie artykułu: "Baleary" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy