Barnim IX Pobożny


Barnim IX Pobożny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Barnim IX, znany też jako Barnim XI, w historiografii występujący z przydomkiem Stary lub Pobożny (ur. 2 grudnia 1501, zm. 2 listopada 1573 w Grabowie[1]) – książę z pomorskiej dynastii Gryfitów, syn Bogusława X, pierwszy protestancki książę Pomorza.

Spis treści

Życie i panowanie | edytuj kod

Płyta erekcyjna Barnima IX na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie

Studiował na uniwersytetach w Greifswaldzie i Wittenberdze, między innymi pod kierunkiem Marcina Lutra[2]. W trzy lata po objęciu władzy wespół z Jerzym I obradował w Gdańsku z Zygmuntem Starym nad przyszłością polskiego lenna nad Lęborkiem i Bytowem[3].

 Zobacz więcej w artykule Jerzy I pomorski, w sekcji Sprawa lenna nad Lęborkiem i Bytowem.

Książę pomorski był zręcznym politykiem. W 1530 na sejmie Rzeszy, w Augsburgu uzyskał całkowitą samodzielność w kierowaniu księstwem. Po śmierci jego starszego brata w 1531 przeprowadził podział księstwa, który dokonany został 21 października 1532. W drodze losowania otrzymał część wschodnią po rzekę Odrę, natomiast jego bratanek Filip I objął władzę nad księstwem wołogoskim, które zostało poszerzone o ziemie oprawy wdowiej macochy Małgorzaty brandenburskiej[4][5].

W 1534 wprowadził w księstwie szczecińskim luteranizm, którego był zwolennikiem[6]. Prowadził ostrożną politykę zagraniczną, współpracując z Zygmuntem Augustem, królem Polski (1552[2]), z którym był spokrewniony przez Annę Jagiellonkę, swą matkę[4].

Barnim IX był wielbicielem sztuki. Na dwór książęcy sprowadzał wielu artystów. Kolekcjonował dzieła sztuki, szczególnie dzieła złotników. Był inicjatorem powstania monumentalnego gobelinu zwanego Oponą Croya. Zajmował się snycerstwem i mechaniką precyzyjną. Według legendy, był twórcą ołtarza znajdującego się obecnie w kościele w Sownie. Pasjonowało go myślistwo[7]. Był inicjatorem zreformowania cechów pomorskich, a także przyczynił się do założenia półwyższej szkoły w Szczecinie tzw. Pedagogium Książęcego (1543)[4][2]. Zapoczątkował także rozwój kanalizacji w Szczecinie[8].

W 1569 podczas zjazdu w Jasienicy (po śmierci żony Anny) abdykował na rzecz wnuka swego starszego brata, księcia Jana Fryderyka[6]. Koniec życia spędził w swej rezydencji – Oderburgu w Grabowie pod Szczecinem, poświęcając się wyłącznie swoim pasjom[6].

Rodzina | edytuj kod

Żoną Barnima IX Pobożnego (Starego) była Anna, córka Henryka II Średniego, księcia brunszwicko-lüneburskiego i Małgorzaty saskiej[1]. Z ich związku pochodziło siedmioro dzieci:

  • Aleksandra (ur. na przeł. 1525/1526 lub 1539/1540 i późn., zm. najp. 1544) – zmarła w wieku dziecięcym lub młodości,
  • Maria (ur. 2 lutego 1527, zm. 16 lutego 1554) – żona Ottona IV, hrabiego Holsztynu na Schaumburgu,
  • Dorota (ur. 7 lutego 1528, zm. 4 czerwca 1558) – żona Jana, hrabiego Mansfeld na Hinterort,
  • Anna (ur. 5 lutego 1531, zm. 13 października 1592) – żona Karola, księcia Anhalt-Zerbst, Henryka VII, burgrabiego Miśni oraz Josta II, hrabiego Barby na Mühlingen,
  • Sybilla (ur. 25 kwietnia 1541, zm. 21 września 1564) – narzeczona Ottona I, hrabiego Salm-Kyburgu, Wild i Rheingrafem,
  • Bogusław XII (ur. 27 sierpnia 1542?, zm. 8 lub 9 września 1542?) – zmarł w wieku niemowlęcym,
  • Elżbieta (ur. p. po 1544, zm. p. po 1554) – zmarła w dzieciństwie[9].

Genealogia | edytuj kod


Przypisy | edytuj kod

  1. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 434-437.
  2. a b c K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 107.
  3. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 87-88.
  4. a b c J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 87.
  5. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 431.
  6. a b c U. Scheil: Barnim IX. (XI.) Herzog von Pommern-Stettin (niem.). [dostęp 2012-02-17].
  7. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 86.
  8. Encyklopedia Szczecina, ​ISBN 978-83-942725-0-0​ - hasło „Kanalizacja” (str. 397, autorka: Ilse Gudden-Lüddecke)
  9. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 444-449.

Bibliografia | edytuj kod

Opracowania | edytuj kod

Opracowania online | edytuj kod

Literatura dodatkowa (opracowania) | edytuj kod

  • Praca zbiorowa, Przewodnik po Szczecinie, wyd. „13 Muz”. Szczecin 1999, ​ISBN 83-908898-3-8​.

Literatura dodatkowa (online) | edytuj kod


Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Barnim IX Pobożny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy