Baskerville


Baskerville w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Baskerville

Baskerville – uniwersalny i międzynarodowy krój pisma zaprojektowany w 1754 roku przez angielskiego drukarza i liternika Johna Baskerville’a. Baskerville jest pismem szeryfowym, klasyfikowanym jako antykwa barokowa. Charakteryzuje się mocnymi szeryfami oraz zaakcentowaniem pionowych kresek liter. Dzięki swym walorom estetycznym i funkcjonalnym Baskerville jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych pism, adaptowanym przez wielu producentów czcionek.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Baskerville był wyznawcą prostoty pisma i druku. Projektując czcionkę, opierał się na wzorach Philippe'a Grandjeana (1702), George’a Shelleya (ok. 1715) i Williama Caslona (1720)[1]. Jego dzieło określa się jako jedno z przełomowych dokonań angielskiej sztuki literniczej[2]. Baskerville, idąc śladem Caslona, zniwelował holenderskie i niemieckie wpływy na tamtejszą typografię – przez wiele wieków w Anglii drukowano bowiem czcionkami holenderskiego pochodzenia. Antykwę odlał z pomocą Josepha Hardy’ego i opublikował we wzorniku w 1754 roku. Najlepszy krój z 1762 roku stał się wzorem dla całej Europy, znanym później jako pismo Baskerville. W 1779 stemple zakupił Pierre Beaumarchais, by przy ich pomocy wydrukować 70-tomowy zbiór dzieł Woltera, które ukazywały się w latach 1780–1789. Około 1790 roku matryce i stemple pisma trafiły w większości do Pierre’a Didota, który już wtedy traktował je jako eksponaty nieprzeznaczone do produkcji druków. Część czcionek sprzedał następnie Uniwersytetowi Harvarda w USA, pozostałe firmie Deberny & Peignot. W 1935 Charles Peignot przekazał stemple drukarni uniwersyteckiej w Cambridge. Obecnie przechowywane są w bibliotece Uniwersytetu Cambridge oraz w St Bride Printing Library w Londynie.

Raj utracony Johna Miltona wydrukowany pismem Baskerville (1758)

Charakterystyka | edytuj kod

Antykwa Baskerville’a stanowi charakterystyczny pośredni typ między antykwą renesansową a klasycystyczną[2]. Jest pismem jasnym, otwartym, o racjonalistycznej osi. W porównaniu do wcześniejszych projektów europejskich literników cechuje się wyraźniejszym kontrastem między grubymi i cienkimi liniami, akcentowaniem pionowych kresek liter, zbliżoną do pionu osią okrągłych części liter oraz mocnymi szeryfami.

Rozpoznawalną cechą kroju Baskerville jest wyróżniający się rysunek majuskuły „Q”.

Adaptacje | edytuj kod

Najwcześniejszą adaptacją kroju Baskerville było pismo Isaaca Moore'a stworzone w 1766 roku, przejęte później przez odlewnię Josef & Edmund Fry działającą w Bristolu. W latach 1915–1916 American Type Founders rozpoczęła produkcję czcionek tego typu według projektu Morrisa F. Bentona. W 1923 Stanley Morison wykonał replikę Baskerville’u dla angielskiej Monotype Corporation – przez następne dziesięć lat odlewnia stworzyła osiem odmian tego kroju. W 1929 amerykańska firma Mergenthaler Linotype wyprodukowała matryce linotypowe pisma. Ich projektantem był George W. Jones, któremu za wzór posłużyły oryginalne 14-punktowe czcionki znajdujące się wówczas w paryskiej firmie Deberyn & Peignot. Począwszy od lat 40. XX wieku Baskerville produkowany jest przez wiele firm na nośnikach różnego typu, do fotoskładarek, składopisów oraz na nośnikach transferycznych[3].

Komputerowy font Baskerville oferuje m.in. firma Adobe oraz URW. Choć większość krojów sprzedawanych pod tą nazwą wiernie oddaje projekt autora, często pomijane są bardzo istotne dla ducha projektu kapitaliki i liczby tekstowe[4].

Baskerville nie zaprojektował żadnej cyrylicy, ale kilka firm dostosowało jego pismo do potrzeb tego alfabetu (m.in. Monotype).

Przypisy | edytuj kod

  1. Jan Trzynadlowski, Bronisław Kocowski i in., Encyklopedia wiedzy o książce, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1971, s. 113.
  2. a b Tibor Szántó, Pismo i styl, tłum. Eszter Ławnik, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1986, s. 84.
  3. Andrzej Tomaszewski, Leksykon pism drukarskich, Wyd. Krupski i S-ka, Warszawa 1996, s. 43, 44.
  4. Robert Bringhurst, Elementarz stylu w typografii, tłum. Dorota Dziewońska, Desing Plus, Kraków 2007, s. 237.

Bibliografia | edytuj kod

  • Andrzej Tomaszewski, Leksykon pism drukarskich, Wyd. Krupski i S-ka, Warszawa 1996.
  • Gavin Ambrose, Paul Harris, Typografia, tłum. Małgorzata Jesionek, PWN, Warszawa 2008.
  • Jan Trzynadlowski, Bronisław Kocowski i in., Encyklopedia wiedzy o książce, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1971.
  • Robert Bringhurst, Elementarz stylu w typografii, tłum. Dorota Dziewońska, Desing Plus, Kraków 2007.
  • Tibor Szántó, Pismo i styl, tłum. Eszter Ławnik, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1986.
Na podstawie artykułu: "Baskerville" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy