Baszków (wieś w województwie wielkopolskim)


Na mapach: 51°40′49″N 17°17′20″E/51,680278 17,288889

Baszków (wieś w województwie wielkopolskim) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Baszkówwieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Zduny[2][3].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego.

Liczy ponad 800 mieszkańców. Przez okoliczne łąki przebiegają rzeki: Orla, Żydowski Potok i Borownica.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Baszków jest położony około 5 km na zachód od Zdun, około 10 km na zachód od Krotoszyna i około 35 km na zachód od Ostrowa, przy drodze powiatowej Zduny-Kobylin.

Części wsi | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Pod obecną nazwą znany od 1457 roku. Podobno kiedyś była w tym miejscu jeszcze wieś Włodyki, która połączyła się w bliżej nieokreślonym momencie (lecz na pewno nie wcześniej niż w 1546 r.) z Baszkowem. Początkowo była własnością rodu Baszkowskich. Po 1613 roku Abraham Sieniut (pan Kobylina i posiadający znaczne udziały w Zdunach) zbudował tutaj wielką drewnianą rezydencję i żył tutaj również jego wnuk. W 1684 roku Baszków przeszedł na własność Leszczyńskich, a następnie, prawdopodobnie w 1791 Mielżyńskich, którzy ufundowali pałac z 1804-1805 i obecny kościół pw. WNMP z 1829, zbudowany na miejscu starszego, drewnianego. Heinrich XIII von Reuss wszedł w posiadanie wsi (podobno wygrał ją w karty) w 1861[4]. Od 1913 do 1939 właścicielami pałacu byli Czartoryscy.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Krotoszyn w rejencji poznańskiej[5]. Baszków należał do okręgu kobylińskiego tego powiatu i stanowił odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas Aleksander Mielżyński[5]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 449 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 52 dymy (domostwa)[5].

W okresie międzywojennym 1925 - 1936, w okolicach Baszkowa pocztowiec i późniejszy harcmistrz Ludwik Danielak organizował obozy harcerskie[6], także w ramach Przysposobienia Wojskowego. Tworzył na terenie powiatu krotoszyńskiego drużyny harcerskie, zarówno żeńskie jak i męskie, które przysposabiał do przyszłej służby Polsce.

Baszków został wyzwolony spod okupacji hitlerowskiej w styczniu 1945 roku przez oddziały radzieckie 1 Frontu Białoruskiego. Ich pamięć uczczono pomnikiem w miejscowym parku[7].

Zabytki | edytuj kod

brama pałacu, widok na kościół
  • pałac wybudowany około 1804-1805 roku dzięki mecenatowi Mikołaja Mielżyńskiego przez ludzi związanych z pracownią Davida Gilly'ego, późnoklasycystyczny; przebudowany około 1860 roku; dodano wówczas północne skrzydło z salą jadalną; portal przyozdobiony jest czterema kolumnami jońskimi i tympanonem z kartuszem herbowym von Reuss; w 1913 roku został sprzedany Olgierdowi Czartoryskiemu i aż do 1939 r. był własnością Czartoryskich. Obecnie mieści się w nim Dom Pomocy Społecznej,
    • park krajobrazowy z sadzawkami, głazami narzutowymi i różnorodnym drzewostanem (ok. 11 ha) utworzony ok. 1830 roku przez żonę M. Mielżyńskiego i jego synową Katarzynę Potulicką,
  • kościół parafialny fundacji Mielżyńskich pw. WNMP, klasycystyczny, z 1829 roku (ciekawostka: pałac i kościół zostały w ten sposób usytuowane, żeby stojąc w frontowym wejściu pałacu i patrząc w stronę kościoła można było zobaczyć ołtarz)
    • ołtarz główny z dużym krzyżem z XVII wieku (pochodzący prawdopodobnie z wcześniejszego drewnianego kościoła) oraz rzeźbami św. Stanisław i św. Wojciech wykonanymi w 1919 roku przez Marcina Rożka,
  • zabudowania folwarczne z XIX wieku,
  • grodzisko średniowieczne - Rejestr NID - numer rejestru - 439/Wlkp/C z 2012-11-21 (stanowisko 1)
  • Na wschód od Baszkowa przy rozstaju dróg niedaleko leśniczówki w lesie znajduje się kamienna tablica pamiątkowa na cześć brata niegdysiejszego właściciela pałacu w Baszkowie- Heinrich'a XIII von Reuss,
Kościół

Przyroda | edytuj kod

Turystyka | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b GUS. Rejestr TERYT
  4. Kronika, Czas 1861 nr 36 (13 luty) .
  5. a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 244.Sprawdź autora:1.
  6. S. Ryter, Moje harcerstwo, Izba Muzealna ZOK w Zdunach
  7. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 264

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Baszków (wieś w województwie wielkopolskim)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy