Batalion Mostowy


Batalion Mostowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Jednostki saperskie WP w 1939

Batalion Mostowyoddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Spis treści

Historia batalionu | edytuj kod

W nocy z 2 na 3 listopada 1918 roku w Sandomierzu Polacy służący w austro-węgierskim 11 pułku pontonowym rozbroili tę jednostkę, a następnie zorganizowali z niej 1. kompanię pontonierską pod dowództwem por. Stanisława Franciszka Repa[1][a].

Liczny napływ ochotników umożliwił rozwinięcie 1. kompanii pontonierskiej w dwie kompanie mostowe oraz kompanię rekrucką. W maju 1919 roku 1. kompania mostowa pod dowództwem por. Stanisława Rożeckiego wyruszyła na front. W lipcu tego roku na front została skierowana 2. kompania mostowa pod dowództwem por. Leona Kozubskiego. Obie kompanie zostały wcielone do III batalionu saperów i do batalionu mostowego już nie powróciły[1].

Z pozostałej w Sandomierzu kompanii rekruckiej powstają dwie nowe kompanie mostowe, z których 28 czerwca 1919 roku został sformowany batalion mostowy saperów. Na dowódcę batalionu został wyznaczony ppłk Józef Zaniewski. 1 sierpnia 1919 roku jednostka została dyslokowana do Modlina, gdzie rozpoczęła szkolenie techniczne pododdziałów[1].

12 stycznia 1919 roku w Ostrowi MazowieckiejKomorowie została utworzona kompania pionierów przy Dywizji Litewsko-Białoruskiej pod dowództwem ppor. inż. Mieczysława Machajskiego. W lutym tego roku kompania wyrusza na front. 24 lutego w walce pod Potokiem i Różanką odnosi zwycięstwo biorąc jeńców i karabiny maszynowe. Następnie chlubnie wywiązała się z zadania obrony przedmościa pod Zelwianami. W kwietniu i maju 1919 kompania budowała mosty przez Dzitwę na linii Mosty–Lida oraz w Orlonce, na Gawii, Żyźmi i szeregu mniejszych. W lipcu kompania wzięła udział w wypadzie pociągu pancernego „Śmiały”[2]. W tym czasie kompania, jako trzecia została włączona w skład batalionu mostowego saperów[1].

Poszczególne podpoddziały batalionu wzięły udział w wojnie z bolszewikami.

Od 1922 roku batalion stacjonował w Kazuniu, w Forcie VII Twierdzy Modlin, natomiast kompania żeglugi była zakwaterowana na terenie Stoczni Marynarki Wojennej w Modlinie. Magazyny mobilizacyjne mieściły się w Spichlerzu. Do 1929 roku był jednostką samodzielną. W latach 1929-1934 wchodził w skład 1 Brygady Saperów, a od 1934 roku – 3 Brygady Saperów. Początkowo składał się z dowództwa i pięciu kompanii: trzech kompanii saperów, jednej szkolnej i jednej przepraw rzecznych.

W 1936 roku jego organizacja uległa unowocześnieniu – w jego składzie znalazły się dodatkowo park saperski i pluton gospodarczy, a z dwóch kompanii saperów sformowano zmotoryzowaną kompanię mostową i zmotoryzowaną kolumnę pontonową. Jego stan liczebny wynosił 739 żołnierzy, w tym 40 oficerów, 105 podoficerów i 594 szeregowców. Większość pododdziałów była zakwaterowana na terenie koszar w Kazuniu, natomiast kompania przepraw rzecznych stacjonowała na terenie stoczni Modlin (w widłach Wisły i Narwi). W 1936 roku wybudowano nowoczesne warsztaty, które zapewniały naprawę, montaż, a nawet produkcję nowego sprzętu na użytek Batalionu. Pomimo tego saperzy przez cały okres istnienia jednostki mieli problemy z brakiem nowoczesnego sprzętu i wykwalifikowanej kadry dowódczej.

Żołnierze batalionu wielokrotnie pomagali ludności cywilnej w różnych sytuacjach, biorąc udział w wielu akcjach przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, czy stawiając nowe mosty i przeprawy przez rzeki.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych ustalił i zatwierdził dzień 5 sierpnia jako datę święta batalionowego[3].

Batalion mostowy był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” dowódca batalionu był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji czternastu jednostek saperów mostowych:

  • kompania mostów ciężkich typ I nr 11,
  • kompania mostów ciężkich typ I nr 12,
  • kompania mostów ciężkich typ I nr 15,
  • kompania mostów ciężkich typ I nr 16,
  • kompania mostów ciężkich typ II nr 17,
  • kompania mostów ciężkich typ II nr 19,
  • ciężka kolumna pontonowa typ I nr 11,
  • ciężka kolumna pontonowa typ I nr 12,
  • ciężka kolumna pontonowa typ I nr 15,
  • ciężka kolumna pontonowa typ I nr 17,
  • pluton przepraw rzecznych typ I nr 11,
  • pluton przepraw rzecznych typ I nr 12,
  • pluton przepraw rzecznych typ I nr 13,
  • pluton przepraw rzecznych typ II nr 14[4].

Zmobilizowane jednostki należały pod względem ewidencyjnym do Ośrodka Zapasowego Saperów Nr 1. Wymienione wyżej jednostki były mobilizowane w I rzucie mobilizacji powszechnej za wyjątkiem plutonu przepraw rzecznych typ I nr 11, który był mobilizowany niejawnie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym[5].

Po zakończeniu mobilizacji batalion był likwidowany. Zmobilizowane jednostki zostały przydzielone do poszczególnych związków operacyjnych i wzięły udział w kampanii wrześniowej 1939.

Obecnie tradycje Batalionu Mostowego kultywuje 1 Pułk Drogowo-Mostowy, stacjonujący także w Kazuniu.

Saperzy mostowi | edytuj kod

Dowódcy batalionu[6]
Zastępcy dowódcy batalionu
  • mjr sap. Jan Połubiński (do I 1929 → zastępca dowódcy 3 psap[12])
  • mjr sap. Sobiesław Zaleski (I 1929[12] – III 1931 → I oficer sztabu 4 BSap[13])
  • mjr sap. Czesław Hellmann (1 III 1932[14] – I 1934 → dowódca 2 bmk[15])
  • mjr sap. Józef Hempel (1939)
Oficerowie

Organizacja i obsada personalna w 1939 | edytuj kod

Organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu w marcu 1939[16][c]:

Dowództwo batalionu
  • dowódca batalionu – ppłk Teodor Leon Zaniewski
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Józef Hempel
  • adiutant – por. Jerzy Leon Łozina-Łoziński
  • p.o. oficera sztabowego ds. wyszkolenia – por. Tomasz Jan Wierzejski
  • lekarz medycyny – por. lek. Markowski Stanisław Marian
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Marian Rzewuski
  • oficer mobilizacyjny – por. Stanisław Dorobek
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Jerzy Zdzisław Borucki
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Zygmunt Stefan Antoniewicz
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Artur Wincenty Reźniczek
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Jan Kazimierz Kołkowski
  • oficer żywnościowy – chor. Piotr Pażdzierski
  • komendant parku – mjr Irzykiewicz Józef
  • zastępca komendanta – por. Kaczyński Ignacy Paweł
  • oficer warsztatowy – por. Piotrowski Eugeniusz Erazm
  • kpt. Wacław Janaszek (odkomenderowany)
  • por. Bogdan Ksawery Jankiewicz (na kursie)
  • por. Alojzy Piątkowski (na kursie)
kompania szkolna
  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Jan I Kawiński
  • dowódca plutonu – por. Jarecki Józef
  • dowódca plutonu – por. Łochowski Józef
  • dowódca plutonu - por. inż. Władysław Jerzy Różycki
  • dowódca plutonu - por. Szpilewicz Jan
1 kompania mostowa
  • dowódca 1 kompanii mostowej – por. Zbigniew Walerian Kłosowicz
  • dowódca plutonu – por. Stepanoff Wiesław Krzysztof
  • dowódca plutonu – por. Szonert Maciej Lech
  • dowódca plutonu - ppor. Jasieński Włodzimierz Marian
  • dowódca plutonu - ppor. rez. pdsc. Konarski Zygmunt Włodzimierz
2 kompania mostowa
  • dowódca 2 kompanii mostowej – kpt. Zygmunt Stanisław Jeżewski
  • dowódca plutonu – ppor. Fabrycki Romuald Holary
  • dowódca plutonu – ppor. rez. pdsc. Wiszniewski Edward
3 kompania mostowa
  • dowódca 3 kompanii mostowej – por. Edmund Śliwiński
  • dowódca plutonu – por. Sienkiewicz Waldemar
  • dowódca plutonu – ppor. Rodziewicz Stefan
  • dowódca plutonu – ppor. Zdanowicz Wiktor Julian
  • dowódca plutonu – ppor. rez. pdsc. Michalski Maksymilian
kompania przepraw rzecznych
  • dowódca kompanii przepraw rzecznych – kpt. Michał Prozwicki
  • dowódca plutonu – ppor. Wacław Waldemar Lau
  • dowódca plutonu – chor. Leopold Urban

Symbole batalionu | edytuj kod

Odznaka pamiątkowa

7 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej batalionu mostowego[18].

Odznakę o wymiarach 40x40 mm stanowi równoramienny krzyż. W centrum znajduje się tarcza w barwach czarno-czerwonych, na której widnieje litera „M”. Pomiędzy ramionami umieszczono ażurowe proporczyki. Dwuczęściowa - wykonana w srebrze, emaliowana, złocona. Nakładkę stanowi tarcza z proporczykami, mocowana czterema nitami, na rewersie numerowana. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[19].

Do końca lipca 1939 roku nadano łącznie 1477 odznak. Wśród wyróżnionych znaleźli się między innymi pułkownicy: Louis Faury i Leopold Górka oraz zaprzyjaźnione jednostki: batalion silnikowy, batalion elektrotechniczny, 1, 2 i 8 bataliony saperów[20].

Uwagi | edytuj kod

  1. Kpt. geogr. Stanisław Franciszek Repa (ur. 8 kwietnia 1882) był oficerem rezerwy armii austro-węgierskiej.
  2. Podpułkownik Józef Zaniewski z dniem 15 maja 1919 roku został przeniesiony z Batalionu Mostowego w Sandomierzu do I Batalionu Saperów. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 56 z 22 maja 1919 roku, poz. 1782.
  3. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[17].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Kowalski 1928 ↓, s. 400.
  2. Kowalski 1928 ↓, s. 402-403.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 428-429.
  5. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 429.
  6. Zarzycki 1996 ↓, s. 21.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 26 sierpnia 1922 roku, s. 640.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 128.
  9. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 211.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 21 kwietnia 1932 roku, s. 299.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 424.
  12. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 14.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 107.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 19 marca 1932 roku, s. 238.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 12.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 810-811.
  17. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 34 z 7 grudnia 1931 roku, poz. 440.
  19. Sawicki 2007 ↓, s. 367.
  20. Zarzycki 1996 ↓, s. 43.

Bibliografia | edytuj kod

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Kazimierz Kowalski. Pułki saperów kolejowych w latach 1918–1928. „Przegląd Wojskowo-Techniczny”. 4, grudzień 1928. Warszawa: Drukarnia Ministerstwa Spraw Wojskowych. 
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945 : Wojsko Polskie 1918-1939, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Piotr Zarzycki: Batalion Mostowy. Pruszków: Wydawnictwo Ajaks, 1996, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-86521-95-3.
Na podstawie artykułu: "Batalion Mostowy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy