Bazylika św. Wawrzyńca „in Damaso”


Na mapach: 41,89687°N 12,47201°E/41,896872 12,472008

Bazylika św. Wawrzyńca „in Damaso” w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bazylika św. Wawrzyńca in Damaso (wł. Basilica di San Lorenzo in Damaso, pol. Bazylika św. Wawrzyńca w domu Damazego) – rzymskokatolicki kościół tytularny w Rzymie.

Świątynia ta jest kościołem parafialnym oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej[1]. Jest też kościołem stacyjnym z czwartego wtorku Wielkiego Postu.

Spis treści

Lokalizacja | edytuj kod

Bazylika znajduje się w VI. Rione RzymuParione przy Piazza della Cancelleria 1[1]. Świątynię otacza Palazzo della Cancelleria, przez co jest niewidoczna z ulicy[2].

Patron | edytuj kod

Patronem świątyni jest św. Wawrzyniec – diakon, który poniósł śmierć męczeńską za wiarę chrześcijańską w 258 roku.

Historia | edytuj kod

Uważa się, że kościół został założony w IV wieku w prywatnym domu papieża św. Damazego I przez niego samego[2]. W Liber Pontificalis kościół określono jako Sancti Laurentii juxta Theatrum (nazwa ta jest odniesieniem do bliskiego sąsiedztwa Teatru Pompejusza)[2]. Świątynia została odnotowana w 499 roku w aktach synodu jako Titulus Damasi[3]. Pierwotny kościół znajdował się na południe od obecnego (aktualnie w tym miejscu jest dziedziniec Palazzo della Cancelleria)[2]. W VII wieku za pontyfikatu papieża Hadriana I kościół poddano renowacji, w tym też czasie przeniesiono relikwie papieża św. Damazego z jego rodzinnego grobowca i złożono je pod głównym ołtarzem[2]. W XI wieku za pontyfikatu Jana XIX bazylika została poważnie uszkodzona przez pożar, odbudowa była na tyle rozległe, że po niej świątynię ponownie poświęcono za papieża Stefana IX[2].

Stara bazylika została wyburzona etapami między 1496 a 1503 rokiem w związku z budową Palazzo della Cancelleria. Nowy kościół, wbudowany w strukturę pałacu, powstał w latach 1485-1496, przeniesiono do niego ołtarze ze starej bazyliki[2]. Być może architektem, który zaprojektował przebudowę był Donato Bramante[3]. W latach 1638-1640 Giovanni Lorenzo Bernini przebudował prezbiterium, przekształcono wtedy apsydę[3] z prostokątnej na półkolistą, powstała również konfesja[2].

Podczas okupacji francuskiej w 1798 roku armia francuska wykorzystywała kościół jako magazyn broni, freski ozdabiające ściany zostały bardo poważnie uszkodzone oraz skradziono sufit[2]. W efekcie bazylika wymagała renowacji, która została przeprowadzona w latach 1807-1820 przez Giuseppe Valadier (ponieważ zmarł on przed jej zakończeniem, dalsze prace nadzorował Gaspare Salvi[2]), usunięto wówczas konfesję Berniniego[3].

W pałacu 31 grudnia 1939 roku wybuchł pożar, który spowodował również zniszczenia w bazylice, renowacja świątyni trwała do 1944 roku[2].

Architektura i sztuka | edytuj kod

Wnętrze bazyliki jest trójnawowe z apsydą, poprzedzone narteksem.

Malowidła na ścianach nawy głównej przedstawiające sceny z życia św. Wawrzyńca i św. Damazego są dziełem Luigi Fontana[3].

Wnętrze bazyliki


W ołtarzu głównym znajduje się dzieło Federico Zuccari Koronacja Marii z 1568 roku, u góry przedstawiono Chrystusa nakładającego koronę na głowę Maryi, u dołu na pierwszym planie malowidła znajdują się święci: Wawrzyniec, Damazy, Piotr i Paweł, natomiast na drugim planie jest scena męczeństwa św. Wawrzyńca. Nad ołtarzem znajduje się XIX-wieczne cyborium w formie niskiej kopuły wspartej na czterech alabastrowych kolumnach korynckich z figurami aniołów na rogach[2]. Pod ołtarzem przechowywane są relikwie świętych papieży Eutychiana i Damazego[3]. Koncha apsydy zawiera okrągłe freski przedstawiające personifikacje wiary, nadziei i miłości autorstwa Francesco Grandi[2].

Ołtarz głównyKoronacja Marii, mal. Federico Zuccari, 1568 r., ołtarz główny


Kaplice boczne | edytuj kod

Kaplice znajdują się na bokach narteksu oraz przy prawej nawie bocznej.

Kaplica św. Mikołaja

Pierwsza po prawej kaplica, do której wchodzi się z narteksu, dedykowana jest św. Mikołajowi. Została ona przebudowana w 1743 roku przez Nicola Salvi. W ołtarzu znajduje się dzieło Sebastiano Conca z 1743 roku Matka Boża z Dzieciątkiem i św. Filipem Neri oraz św. Mikołajem. Sklepienie zdobią freski autorstwa Corrado Giaquinto[3].

Kaplica krucyfiksu

Kaplica krucyfiksu powstała w 1582 roku przez połączenie trzech małych kaplic[2]. W ołtarzu, projektu Giovanni Domenico Navone z 1758 roku, znajduje się drewniany krucyfiks, prawdopodobnie z XIV wieku. Na filarze z prawej strony od wejścia do kaplicy zlokalizowany jest pomnik grobowy księcia Arsoli Massimiliano Camillo VIII Massimo i jego żony Marii Krystyny Sabiny Wettyn (wnuczki Augusta III Sasa)[3].

Kaplica Najświętszego Serca Jezusowego

Trzecia od prawej jest kaplica Najświętszego Serca Jezusowego zbudowana według projektu Pietro Gagliardi[3]. Dawniej w tym miejscu było boczne wejście, które w 1615 roku przekształcono w kaplicę dedykowaną św. Karolowi Boromeuszowi, obecne wezwanie otrzymała po 1820 roku[2].

Kaplica Matki Bożej Pompejańskiej

Kaplica na końcu prawej nawy poświęcona jest Matce Bożej Pompejańskiej, w ołtarzu znajduje się kopia wizerunku czczonego w Pompei[2].

Kaplica św. MikołajaPomnik grobowy księcia Arsoli Massimiliano Camillo VIII Massimo i jego żony Marii Krystyny Sabiny Wettyn, kaplica krucyfiksuKaplica Najświętszego Serca JezusowegoKaplica Matki Bożej Pompejańskiej


Kaplica Najświętszego Sakramentu

Pierwsza po lewej stronie jest kaplica Najświętszego Sakramentu, wchodzi się do niej z narteksu. Przebudowana została w 1736 roku przez Ludovico Russoni Sassi i odrestaurowana w XIX wieku przez Giuseppe Valadier. W ołtarzu umieszczono Ostatnią Wieczerzę Vincenzo Berrettini[3]. Na sklepieniu znajduje się fresk Apoteoza Baranka Bożego autorstwa Andrea Casali[2].

Kaplica Niepokalanego Poczęcia

Z lewej strony prezbiterium mieści się kaplica Niepokalanego Poczęcia przebudowana przez Pietro da Cortona w latach 1635-1638 i odrestaurowana w 1859 roku.

W ołtarzu kaplicy znajduje się Madonna z Grottapinta, dzieło z XII wieku przeniesione ze zburzonego kościoła San Salvatore in Arco[3]. Wizerunek ten ma wydrążoną specjalną przestrzeń, w której dawniej znajdowały się relikwie, według napisu wokół ikony należące do czterdziestu męczenników z Sebasty, papieża św. Feliksa I oraz świętych Marka i Marcelina[4].

Kaplica Najświętszego SakramentuKaplica Niepokalanego PoczęciaMadonna z Grottapinta, XII w.


Kardynałowie prezbiterzy | edytuj kod

Bazylika św. Wawrzyńca in Damaso jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sancti Laurentii in Damaso)[5].


Uwagi | edytuj kod

  1. Mianowany przez antypapieża Anakleta II
  2. Mianowany przez antypapieża Kaliksta III
  3. Mianowany przez antypapieża Benedykta XIII
  4. a b Mianowany przez antypapieża Feliksa V

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Parrocchia san Lorenzo in Damaso (wł.). Diocesi di Roma. [dostęp 2019-07-23].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q San Lorenzo in Damaso (ang.). Churches of Rome. [dostęp 2019-07-23].
  3. a b c d e f g h i j k Wzdłuż Corso Vittorio Emanuele II. Zagubieni w Rzymie. [dostęp 2019-07-23].
  4. Icona della Madonna Avvocata – Secolo XI (wł.). Parrocchia san Lorenzo in Damaso. [dostęp 2019-07-26].
  5. Bazylika św. Wawrzyńca „in Damaso” w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2019-07-23]
Na podstawie artykułu: "Bazylika św. Wawrzyńca „in Damaso”" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy