Benelux


Beneluks w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Benelux) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Podział administracyjny państw Beneluksu Mapa zasięgu poszczególnych języków i dialektów na terenie Beneluksu

Beneluks[1][2][3][4], Benelux[5][6] – region w Europie Zachodniej składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga. Słowo Benelux to skrót powstały z połączenia pierwszych sylab nazw tych państw (niderlandzka/francuska, w nawiasach polska nazwa): Belgique/België (Belgia), Nederland (Holandia), Luxembourg/Luxemburg (Luksemburg).

Pierwotnie określenie Benelux oznaczało jedynie unię celną wspomnianych państw.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Unia gospodarcza i monetarna łącząca Belgię i Luksemburg (Beluks) została pierwotnie powołana w 1921[7]. W 1943 przez rządy Belgii, Holandii i Luksemburga na uchodźstwie, przebywające w tym czasie w Londynie, została zawarta umowa monetarna[7]. Traktat ustanawiający unię celną został podpisany 5 września 1944 i wszedł w życie w 1948[7]. Przestał obowiązywać w 1960, kiedy to unia celna została zastąpiona Unią Ekonomiczną Beneluksu.

Powołanie tej organizacji przyczyniło się do powstania w późniejszym czasie Unii Europejskiej, której założycielami były właśnie kraje Beneluksu, a także RFN, Francja i Włochy.

W 1955 została utworzona Międzyparlamentarna Rada Konsultacyjna Beneluksu[a], nazwana potem nieoficjalnie parlamentem Beneluksu. Zgromadzenie składa się z 21 członków parlamentu holenderskiego, 21 członków parlamentów narodowego i regionalnego Belgii i 7 członków parlamentu luksemburskiego.

Traktat powołujący Unię Ekonomiczną Beneluksu (nid. Benelux Economische Unie, fr. Union Économique Benelux) został podpisany w 1958, a wszedł w życie w 1960. Jego celem było umożliwienie wolnego przepływu pracowników, kapitału, usług i dóbr w regionie. W 1970 zniesiono kontrolę na wewnętrznych granicach Beneluksu[5].

17 czerwca 2008 podpisano w Hadze nowy traktat, zastępujący poprzedni, który miał wygasnąć w 2010. Na mocy nowego traktatu organizacja zmieniła nazwę na Unię Beneluksu (nid. Benelux Unie, fr. Union Benelux). Organami Unii Beneluksu są:

  • Komitet Ministrów – najwyższy organ w strukturze
  • Rada Beneluksu – główny organ wykonawczy
  • Międzyparlamentarna Rada Konsultacyjna Beneluksu (zwana także parlamentem Beneluksu)
  • Trybunał Sprawiedliwości Beneluksu
  • Sekretariat Generalny Beneluksu

Główna siedziba (sekretariat) organizacji znajduje się w Brukseli. Ostatnią instytucją wspomnianą w traktacie, niestanowiącą jednak części struktury Unii, jest Urząd Własności Intelektualnej Beneluksu.

Statystyki | edytuj kod

Państwa Beneluksu są jednymi z najbardziej zaludnionych, najbardziej zurbanizowanych i najlepiej rozwiniętych gospodarczo państw świata. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 375 osób na km², natomiast stopień urbanizacji 85%.

Belgia | edytuj kod

  • Powierzchnia: 30 528 km²
  • Ludność: 11,2 mln
  • Język: język niderlandzki na północy, francuski w części południowej oraz niemiecki (około 1% mieszkańców)
  • Gęstość zaludnienia: 346 mieszkańców/km²
  • Stolica: Bruksela (983,9 tys., zespół miejski – 1 754,5 tys.)
  • Stopień urbanizacji: 97%
  • Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca: 29 200 USD
  • Struktura zatrudnienia:
    • usługi: 74%
    • przemysł: 25%
    • rolnictwo: 1%

Holandia | edytuj kod

  • Powierzchnia: 41 526 km²
  • Ludność: 17,1 mln
  • Język: język niderlandzki (dialekt niderlandzkiego) oraz na północy fryzyjski
  • Gęstość zaludnienia: 390 mieszkańców/km²
  • Stolica: Amsterdam (742,3 tys., zespół miejski – 1,1 mln), rząd urzęduje w Hadze
  • Stopień urbanizacji: 81%
  • Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca: 27 200 USD
  • Struktura zatrudnienia:
    • usługi: 73%
    • przemysł: 23%
    • rolnictwo: 4%

Luksemburg | edytuj kod

  • Powierzchnia: 2586 km²
  • Ludność: 500 tys.
  • Język: język luksemburski, niemiecki oraz i francuski
  • Gęstość zaludnienia: 193 mieszkańców/km²
  • Stolica: Luksemburg (79,8 tys.)
  • Stopień urbanizacji: 92%
  • Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca: 48 900 USD
  • Struktura zatrudnienia:
    • usługi: 90%
    • przemysł: 8%
    • rolnictwo: 2%

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. inaczej Międzyparlamentarna Rada Doradcza Beneluksu (nid. Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, fr. Conseil interparlementaire consultatif de Benelux)

Przypisy | edytuj kod

  1. Beneluks. Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2018-12-31].
  2. Andrzej Markowski (red.): Ortograficzny słownik języka polskiego. Warszawa: Wilga, 2000, s. 67.
  3. Izabela Michna: Generalizacja nazw geograficznych na mapach atlasowych. „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 40, 2008, nr 1, s. 28–45. [dostęp 2018-12-31].
  4. Beneluks (Belgia, Holandia, Luksemburg). Mapa samochodowo-krajoznawcza. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych. s. 93. [dostęp 2018-12-31].
  5. a b Benelux. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2018-12-30].
  6. Benelux. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2018-12-30].
  7. a b c Beneluks. zapytaj.onet.pl/encyklopedia. [dostęp 2018-12-31].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (political union):
Na podstawie artykułu: "Benelux" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy