Biblioteka Polska w Paryżu


Na mapach: 48°51′04,486″N 2°21′20,495″E/48,851246 2,355693

Biblioteka Polska w Paryżu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Biblioteka Polska w Paryżu Quai d'Orléans (pierwsza kamienica z prawej mieści Bibliotekę Polską)

Biblioteka Polska w Paryżu (fr. Bibliothèque polonaise de Paris) – polska placówka kulturalna, założona w 1838 m.in. przez Adama Jerzego Czartoryskiego, Juliana Ursyna Niemcewicza, Karola Sienkiewicza jako fundacja Wielkiej Emigracji. Miała za zadanie zbierać, ocalałe od grabieży i zniszczeń, książki, archiwa i pamiątki narodowe. Stała się ośrodkiem dokumentacyjnym otwartym do dyspozycji Polaków i cudzoziemców. W 2013 r., UNESCO wpisało Bibliotekę, Towarzystwo Historyczno-Literackie w Paryżu i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu do Rejestru Pamięci Świata[1].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Inicjatorem powstania Biblioteki Polskiej w Paryżu był Karol Sienkiewicz, który doprowadził do połączenia już istniejących księgozbiorów wydziału historycznego i statystycznego Towarzystwa Literackiego Polskiego oraz Towarzystwa Pomocy Naukowej. Istotną rolę odegrało również francuskie Société de Civilisation, które pod wrażeniem artykułu Adama Mickiewicza pt. Rabunek bibliotek i muzeów w Polsce zwróciło się z apelem o ofiarowanie Polsce biblioteki ze składek publicznych. 24 listopada 1838 nastąpiło podpisanie aktu fundacji, a 24 marca 1839 dokonano uroczystego otwarcia placówki. Zarząd Biblioteki Polskiej złożono w ręce Rady Bibliotecznej, w której skład wchodziło ośmiu delegatów. Dożywotnim prezesem został ks. Adam Jerzy Czartoryski, a funkcje sekretarza, bibliotekarza i kasjera pełnił Karol Sienkiewicz. W wymiarze formalnym właścicielem instytucji był ks. Czartoryski, co zapewniało prawidłowe jej działanie we francuskim systemie prawnym i dawało względne zabezpieczenie materialne. Początkowo planowano, że biblioteczne zbiory zostaną umieszczone w mającym powstać Domu Polskim, ale z powodu braku funduszy zrezygnowano z budowy nowego gmachu i zakupiono czteropiętrową kamienicę na wyspie św. Ludwika przy Quai d'Orléans w 6. dzielnicy Paryża. Biblioteka zajmowała tam 11 pomieszczeń na drugim piętrze. Pozostałe mieszkania wynajęto, aby spłacić zaciągnięte pożyczki. Placówka dość szybko zaczęła powiększać swój stan posiadania, głównie dzięki zapisom i darom osób prywatnych (zbiory Małachowskiego, Niemcewicza, Kniaziewicza, Mickiewicza). W 1845 Biblioteka Polska posiadała 15 tys. tomów, a w 1848 było tam już ok. 20 tys. książek. W 1914 księgozbiór liczył 100 tys. dzieł. W 1939 zbiory obejmowały 145 tys. książek, 1000 rękopisów, 12 tys. rycin, 2800 atlasów i map oraz 20 tys. kopii dokumentów dotyczących historii Polski z archiwów angielskich i francuskich. Ponadto znajdował się tam zbiór czasopism, fotografii, medali i monet[2].

To najstarsza instytucja polska poza granicami kraju. Od 1853 Biblioteka ma własny budynek na Wyspie św. Ludwika przy Quai d'Orléans. W 1893 r. w związku z upadkiem ówczesnym Towarzystwa Historyczno-Literackiego, odpowiedzialność za bibliotekę przeszła na ręce Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Od 1903 przy Bibliotece funkcjonuje Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu. Po 1926 zreorganizował ją Franciszek Jan Pułaski i był jej długoletnim (1926-1956) dyrektorem. Od 1986 do 1989 dyrektorem BPP był Eugeniusz Zaleski[3].

W 1989 księgozbiór wynosił ok. 220 000 woluminów, posiada ok. 5 000 map polskich i 7 000 rycin od XVI do XX wieku, również zbiór Towarzystwa Historyczno-Literackiego.

Po obradach w 2004 r. doszło do porozumienia między Polską Akademią Umiejętności (PAU) i Towarzystwem Historyczno-Literackim (po francusku: SHLP) że razem będą prowadzić bibliotekę.

W 2013 Biblioteka Polska w Paryżu otrzymała nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej[4].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. * http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/memory-of-the-world/register/full-list-of-registered-heritage/registered-heritage-page-2/collections-of-the-19th-century-of-the-polish-historical-and-literary-society-polish-library-in-paris-adam-mickiewicz-museum/
  2. Marek Żukow-Karczewski, Biblioteka przy Quai d'Orléans, "Życie Literackie", 2 IV 1989 r., nr 13 (1932), s. 4.
  3. Biblioteka Polska w Paryżu. bibliotheque-polonaise-paris-shlp.fr/. s. 6. [dostęp 2019-04-15].
  4. Kustosz Pamięci Narodowej 2013. ipn.gov.pl. [dostęp 2018-03-01].

Bibliografia | edytuj kod

Źródła francuskojęzyczne

  • Zaleski, Casimir (a), La création de la Bibliothèque Polonaise, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (b), Première periode, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (c), Deuxième periode : de 1893 à 1946, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (d), Troisième periode : de 1946 à 1989, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (e), Quatrième periode : de 1989 à 2004, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
Na podstawie artykułu: "Biblioteka Polska w Paryżu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy