Bolesław Feliks Stachoń


Bolesław Feliks Stachoń w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pierwsze w Polsce autożyro Cierva C.30 znak SP-ANN pilotowane przez płk. Bolesława Stachonia.

Bolesław Feliks Stachoń (ur. 18 maja 1897 w Woli Wadowskiej, zm. 3/4 lipca 1941 nad Holandią) – pułkownik pilot Wojska Polskiego i Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, pośmiertnie mianowany na stopień generała brygady, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w rodzinie Wojciecha i Honoraty z Dobrowolskich[1]. Był młodszym bratem Karoliny Stachoń-Weit (1895–1987). Jego dziadek Jakub Dobrowolski pełnił obowiązki kasjera miejskiego Ropczyc, a następnie wiceburmistrza (od 1878) i burmistrza Ropczyc (1892–1895).

Uczęszczał do Gimnazjum Klasycznego w Dębicy. W 1915 zdał maturę. Następnie ukończył studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej[2]. Członek Drużyn Strzeleckich[3].

W czasie I wojny światowej wcielony do cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej, służył w 17 Pułku Piechoty Obrony Krajowej. Po ukończeniu szkoły oficerskiej piechoty w Lubaczowie (marzec 1916) skierowany na front włoski w składzie 33 Pułku Piechoty Obrony Krajowej, który w następnym roku został przemianowany na Pułk Strzelców Nr 33. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 listopada 1917[3]. W maju 1918 ukończył kurs karabinów maszynowych w Trebinie. Wrócił do kraju 9 listopada 1918 i założył w Dębicy kompanię karabinów maszynowych, z którą dotarł do Przemyśla[2].

Od listopada 1918 do grudnia 1919 dowodził kompanią i batalionem w Pułku Ziemi Ropczyckiej, a następnie w 37 pułku piechoty Ziemi Łęczyckiej. 25 lutego 1920 został warunkowo (do czasu zakończenia prac Komisji Weryfikacyjnej) mianowany z dniem 1 grudnia 1919 na stopień porucznika w piechocie[4][3][5]. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Walczył w wyprawie kijowskiej i bitwie warszawskiej. Szczególnie zasłużył się w walkach na froncie ukraińskim, za które został później odznaczony Orderem Virtuti Militari[2].

Ranny pod Płońskiem 18 sierpnia. 20 września, po wyleczeniu, został przydzielony do batalionu zapasowego 37 pułku piechoty na stanowisko dowódcy kompanii karabinów maszynowych[6]. 30 listopada tego roku został urlopowany celem ukończenia studiów. 1 sierpnia 1921, na włsną prośbę, wrócił do służby w baonie zapasowym 37 pp[6]. 27 października tego roku został odkomenderowany na kurs dowódców batalionów w Głównym Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie[3]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 1541. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 72 pułk piechoty w Radomiu[7]. W tym samym roku ukończył Niższą Szkołę Pilotażu w Bydgoszczy i Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu. W 12 stycznia 1923 przejął po kpt. Władysławie Kalkusie dowództwo nad 6 Eskadrą Wywiadowczą. Od grudnia 1923 do 15 lipca 1924 pracował w Departamencie IV MSWojsk. W sierpniu tego roku przekazał dowództwo eskadry kpt. obs. Zygmuntowi Pistlowi i przeniesiony został do Centralnych Zakładów Lotniczych w Warszawie na stanowisko oblatywacza. W latach 1925–1926 był pilotem doświadczalnym w Polskiej Misji Zakupów w Paryżu. Następnie zajmował stanowiska komendanta parku lotniczego w 11 Pułku Myśliwskim[8] w Lidzie i 6 Pułku Lotniczym we Lwowie. 12 kwietnia 1927 został mianowany na stopień majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 6. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa[9]. Z dniem 30 czerwca tego roku, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy[10]. 24 sierpnia 1927 roku zarządzenie Prezydenta RP o przeniesieniu go do rezerwy zostało unieważnione[11]. W latach 1928–1929 był szefem pilotażu w Centralnej Szkole Podoficerów Pilotów Lotnictwa w Bydgoszczy, a w latach 1929–1932 komendantem Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania w Grudziądzu[12][13]. Z dniem 7 stycznia 1930 został przydzielony na trzymiesięczny kurs oficerów sztabowych lotnictwa przy Wyższej Szkole Wojennej[14].

W październiku 1931 ukończył kurs szybowcowy, a we wrześniu 1932 uzyskał kategorię C pilota szybowcowego w Bezmiechowej. Uczestniczył w tworzeniu szybownictwa w Polsce: współorganizował Wojskowy Obóz Szybowcowy w Ustjanowej i pełnił tam funkcję komendanta I Kursu Szybowcowego (czerwiec 1934), przetłumaczył niemiecki podręcznik, „Praktyczny podręcznik pilota szybowcowego” (E. Bachema), był to pierwszy tego typu podręcznik wydany w Polsce.

5 marca 1934 został awansowany na stopień podpułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 i 4. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki[15]. 18 stycznia 1936 został zwolniony ze stanowiska komendanta szkoły i oddany do dyspozycji dowódcy 3 Grupy Aeronautycznej z równoczesnym skierowaniem do Moskwy w charakterze szefa misji lotniczej[3]. Od 5 maja 1936 do sierpnia 1939 dowodził 4 Pułkiem Lotniczym w Toruniu[3][16]. W międzyczasie ukończył kurs informacyjny w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie (19–31 października 1936) oraz I Kurs Wyższej Szkoły Lotniczej w Warszawie (1 listopada 1936 – 3 listopada 1937)[3]. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 2. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa[17][18].

W latach 1936–1939 był członkiem Aeroklubu Pomorskiego. Był pilotem bardzo wszechstronnym, od lekkich maszyn turystycznych i szybowców, przez samoloty obserwacyjne, liniowe, do myśliwców i wielosilnikowych bombowców. Był pierwszym w Polsce pilotem wiropłata, sprowadzając lotem z Anglii do Polski zakupiony wiatrakowiec Cierva C.30A i lądując po trudnym przelocie (w warunkach zimowych) w Warszawie 10 grudnia 1934.

W kampanii wrześniowej 1939 dowodził lotnictwem i obroną przeciwlotniczą Armii „Pomorze”[19]. Ewakuował się do Rumunii. W ambasadzie RP w Bukareszcie kierował (październik – listopad) akcją przerzutu polskich lotników do Francji. Komendant polskiej Stacji Lotniczej w Swinderby (Wielka Brytania). Na własną prośbę przeszedł do służby w linii i po przeszkoleniu na samolotach „Wellington” latał jako drugi pilot w 301 Dywizjonie Bombowym. Zginął 4 lipca 1941 podczas lotu na bombardowanie Bremy. Jego samolot zestrzeliły myśliwce niemieckie koło Absen w Holandii. Reszta załogi uratowała się i dostała do niewoli. Został pochowany na cmentarzu Exloermond Odoorn Prenthe w Holandii (grób 1, rząd 4, działka płd.-wsch.)[3].

Generał broni Władysław Anders mianował go pośmiertnie na stopień generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964[20][3][21].

Jego imię nadano Szkole Podstawowej w Woli Wadowskiej.

Bolesław Feliks Stachoń był żonaty z Jadwigą Marią z Konopińskich, z którą miał syna Zygmunta (ur. 14 października 1927)[3][2].

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski podali, że został odznaczony Krzyżem Walecznych sześciokrotnie[20]. Stefan Czmur i Waldemar Wójcik podali, że został odznaczony czterokrotnie[23].

Przypisy | edytuj kod

  1. Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 176.
  2. a b c d e Polak (red.) 1991 ↓, s. 140.
  3. a b c d e f g h i j Glass 2002 ↓, s. 317–319.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 13 marca 1920 roku, s. 194.
  5. Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 177, autorzy błędnie podali, że został awansowany w kwietniu 1919.
  6. a b Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 177.
  7. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 64.
  8. 14 lipca 1928 Minister Spraw Wojskowych przemianował 11 Pułk Myśliwski w Lidzie na 5 Pułk Lotniczy.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927 roku, s. 120.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 142.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 23 z 10 września 1927 roku, s. 268.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 127.
  13. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 229, 820.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 13.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 5 marca 1934 roku, s. 81.
  16. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 781.
  17. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 205.
  18. Awanse w wojsku. „Słowo Pomorskie”. Nr 67, s. 9, 22 marca 1939. 
  19. Stachoń 1941 ↓, s. 1.
  20. a b Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 170.
  21. Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 178, autorzy podali błędnie, że został awansowany „przez Prezydenta RP na wychodźstwie”.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921 roku, s. 1724.
  23. a b Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 178.
  24. M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 7.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922 roku, s. 78.
  27. a b Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 229.
  28. a b Lista Krzystka ↓.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1935 roku, s. 20.
  30. Sveriges statskalender / 1940. Bihang, s. 66.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Bolesław Feliks Stachoń" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy