Boletus ferrugineus


Podgrzybek żeberkowany w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Boletus ferrugineus) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Podgrzybek żeberkowany (Xerocomus ferrugineus (Schaeff.) Alessio) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Xerocomus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1774 r. Jacob Christian von Schaeffer nadając mu nazwę Boletus ferrugineus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Carlo Luciano Alessio w 1985 r.[1]

Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Boletus spadiceus Schaeff. 1763
  • Boletus ferrugineus Schaeff. 1774
  • Boletus spadiceus Schaeff. ex Fr. 1838
  • Boletus spadiceus Krombh. 1846
  • Boletus variicolor Berk. & Broome [as variecolor 1865
  • Boletus subtomentosus var. spadiceus (Schaeff. ex Fr.) Cooke & Quél. 1878
  • Versipellis spadicea (Schaeff. ex Fr.) Quél. 1886
  • Xerocomus spadiceus (Schaeff. ex Fr.) Quél. 1888
  • Suillus spadiceus (Schaeff. ex Fr.) Kuntze 1898
  • Suillus variicolor (Berk. & Broome) Kuntze 1898
  • Boletus citrinovirens Watling 1969
  • Boletus spadiceus var. gracilis A.H. Sm. & Thiers 1971
  • Boletus spadiceus var. rufobrunneus Thiers 1975
  • Boletus spadiceus var. furcatus T.J. Baroni, Largent & Thiers 1976
  • Xerocomus subtomentosus var. ferrugineus (Schaeff.) Krieglst. 1991
  • Xerocomus subtomentosus var. variicolor (Berk. & Broome) H. Engel & E. Ludw.
  • Xerocomus spadiceus var. gracilis (A.H. Sm. & Thiers) L.D. Gómez 1997
  • Xerocomus ferrugineus f. variicolor (Berk. & Broome) Klofac

Nazwa polska pojawiła się w 1993 r. w opracowaniu Alicji Borowskiej, Edmunda Garnweidnera i Aliny Skirgiełło. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany też był jako grzyb kasztanowaty i podgrzybek zajączek odmiana grubosiatkowana[3]. W niektórych atlasach grzybów opisywany jest jako podgrzybek żeberkowaty[4].

Morfologia | edytuj kod

Kapelusz

Średnica 3–10 cm, u młodych okazów półkulisty, później staje się łukowaty, na koniec płaski i nieco wgłębiony na środku. Skórka pilśniowa, sucha i jednolicie ubarwiona na kolor żółtawooliwkowy, oliwkowobrązowy, czerwonobrązowy do ciemnobrązowego. Uszkodzone miejsca zmieniają barwę na czerwonobrązową[4].

Rurki

U młodych okazów intensywnie żółte lub złotożółte a pory okrągłe, później brązowożółte lub żółtozielonkawe, a pory graniaste. Kolor porów taki sam jak rurek[4].

Trzon

Wysokość 3–10 cm, grubość 0,5–2,5 cm, walcowaty, pełny i zwarty. Skórka gładka w kolorze od kremowego przez jasnobrązowa do bladoczerwonobrązowej[4]. Strzępki grzybni przy podstawie trzonu koloru cytrynowożółtego[5].

Miąższ

Białawy lub żółtawy o nieokreślonym smaku. Owocniki suche wydzielają nieprzyjemny zapach moczu[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Występuje tylko w Europie. Brak go w Skandynawii, ale jest na Islandii[6]. Rośnie głównie w górskich lasach iglastych oraz pod bukami, szczególnie na glebach piaszczystych[4].

Znaczenie | edytuj kod

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny[4].

Gatunki podobne | edytuj kod

  • podgrzybek zajączek (Boletus subtomentosus). Miewa podobne odmiany barwne, ale jego pory sinieją po uciśnięciu, miąższ po przekrojeniu ma podobny kolor w kapeluszu, ale trzon jest zaróżowiony w dolnej połowie. Posiada on również inny kolor strzępek grzybni – biały[4][7].
  • tzw. borowik oprószony (Xerocomellus pruinatus), ale jego kapelusz nie pęka na poletka, a miejsca uszkodzone i obgryzione przez ślimaki są czerwonobrązowe[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Species Fungorum – Names Record, www.speciesfungorum.org [dostęp 2020-06-30] .
  2. Species Fungorum – GSD Species, www.speciesfungorum.org [dostęp 2020-06-30] .
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h i Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. Michal.M. Mikšík Michal.M., Hřibovité houby Evropy, wyd. První české vydání, Praha, s. 358-359, ISBN 80-256-2063-8, OCLC 1089429781 [dostęp 2020-06-29] .
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
  7. X. ferrugineus « boletales.com, boletales.com [dostęp 2018-08-06]  (ang.).
Na podstawie artykułu: "Boletus ferrugineus" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy