Bronisław Laskownicki


Bronisław Laskownicki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bronisław Laskownicki herbu Topór (ur. 12 sierpnia 1866 we Lwowie, zm. 4 października 1944 we Proszowicach) – polski dziennikarz, wydawca, literat, tłumacz, działacz niepodległościowy, społeczny.

Bronisław Laskownicki w stroju sokolim przed 1903

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w 1866[1] jako syn Józefa Albina, pisarza ludowego i dziennikarza. Legitymował się herbem szlacheckim Topór[2]. Ukończył C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. Podczas nauki gimnazjalnej działał w tajnym ruchu niepodległościowym na obszarze Galicji[3]. Przez trzy lata studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W 1889 odbył służbę wojskową.

Był członkiem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[4]. Od 1890 był współpracownikiem „Dziennika Polskiego” (gdzie pracował jego ojciec), od 1895 „Słowa Polskiego”, tygodnika „Nasz Kraj”, w 1900 był współzałożycielem dziennika „Wiek XX”, a w 1901 współzałożycielem i do 1939 był redaktorem naczelnym dziennika „Wiek Nowy”[5][6] (pioniera polskiej sensacyjnej, wzorowanego na wiedeńskim Kronen Zeitung), w 1914/1915 założyciel „Gazety Polskiej” w Dąbrowie Górniczej (organ Naczelnego Komitetu Narodowego). Był tłumaczem dzieła pt. Gość nieproszony [Intruz] autorstwa Maurice’a Maeterlincka wystawionego we lwowskim Teatrze Skarbkowskim 2 listopada 1894. Działał także na polu organizacji dziennikarskich, w 1893 założył we Lwowie Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Dziennikarzy Polskich, został członkiem wydziału Związku Dziennikarzy Słowiańskich Austrii, w 1909 był współzałożycielem i sekretarzem międzyzaborowego Związku Dziennikarzy Polskich we Lwowie, był sekretarzem[7], a w 1919 wybrany prezesem Towarzystwa Dziennikarzy Polskich we Lwowie; ponadto był działaczem Syndykatu Dziennikarzy Lwowskich, w tym członkiem zarządu, w latach 1937–1939 prezesem[8].

W 1911 był współzałożycielem i pierwszym prezesem Towarzystwa Opieki nad Więźniami Politycznymi w Rosji. Od listopada 1911 do marca 1912 sprawował stanowisko prezesa klubu piłkarskiego Czarni Lwów. Był współzałożycielem Związku Popierania Turystyki królewskiego miasta Lwowa. Z jego inicjatywy założono Zakład Ubezpieczeń Urzędników Prywatnych we Lwowie. Działał także na niwie społeczno-politycznej. Od 1905 zasiadał w radzie miejskiej. Działał w Stronnictwie Postępowo-Demokratycznym w Galicji, pełnił funkcję prezesa Związku Strzeleckiego, w 1911 był współtwórcą Polskiego Stronnictwa Postępowego.

Podczas I wojny światowej był prezesem lwowskiej delegacji Naczelnego Komitetu Narodowego[9]. Członek Komitetu Obywatelskiego i Polskiego Komitetu Narodowego we Lwowie w listopadzie 1918 roku[10]. Tuż odzyskaniu niepodległości przez Polskę działał we lwowskim NKN, Tymczasowym Komitecie Rządzącym powołanym 23 listopada 1918[11], Komisji Rządzącej jako szef resortu łączności. W 1919 bez powodzenia kandydował do Sejmu Ustawodawczego. W okresie II Rzeczypospolitej prócz pracy redaktora naczelnego był wydawcą, w 1930 przekształcił przedsiębiorstwo „Wiek Nowy” Spółka Wydawnicza i Drukarska we Lwowie w koncern prasowy „Prasa Nowa”, którego został akcjonariuszem i członkiem dyrekcji (prócz własnego dziennika „Wiek Nowy” wydawał także „Express Poranny”, „Express Wieczorny” i tygodnik „Niedziela Rano”[12]). Założyciel Unii Narodowo-Państwowej w 1922 roku[13], członek Wydziału Zjednoczenia Stanu Średniego w 1928 roku[14]. Został zastępcą szefa sekcji propagandowej w ramach powołanego 5 października 1936 Obywatelskiego Komitetu Akcji na rzecz Funduszu Obrony Narodowej we Lwowie[15]. W 1938 był współorganizatorem konferencji założycielskiej Stronnictwa Demokratycznego. Jego gabinet we Lwowie mieścił się przy ulicy Sokoła 4. Był wieloletnim radnym Rady Miasta Lwowa w okresie II Rzeczypospolitej, wybrany w wyborach samorządowych 1934 z ramienia listy nr 1 (prorządowej)[16], był członkiem Polskiego Koła Radzieckiego[17][18]. W latach 30. był członkiem zarządu głównego Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich[19]. Był bliski obozowi sanacji. Należał do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem[20]. Był wolnomularzem we Lwowie w okresie zaborów[21].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939, po nastaniu okupacji sowieckiej jego majątek został znacjonalizowany przez sowietów. Po ataku Niemiec na ZSRR z czerwca 1941 przeniósł się na tereny okupacja przez Niemców do Warszawy. Pozostał tam do 1944, a po upadku powstaniu warszawskim przez obóz Durchgangslager Pruszków trafił do Proszowic, gdzie zmarł 4 października 1944. 14 kwietnia 1947 roku został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[22].

Jego żoną była Izabela z domu Tabor, z którą miał czworo dzieci: synowie Stanisław (1892–1978[23], pierwszy polski profesor urologii), Janusz (1900–1977, także dziennikarz[24][25]), Zbigniew oraz córka Zofia.

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Inne źródła podały rok urodzenia 1869.
  2. Bronisław Laskownicki z Laskownicy h. Topór. sejm-wielki.pl. [dostęp 21 lutego 2015].
  3. Wacław M. Borzemski: Pamiętnik tajnych organizacji niepodległościowych na terenie byłej Galicji w latach 1880–1897. Lwów: 1930, s. 26, 146, 188.
  4. Pamiętnik IV zlotu sokolstwa polskiego we Lwowie w dniach 27–29 czerwca 1903. Lwów: Związek Polskich Gimnastycznych Towarzystw, 1904, s. 23.
  5. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 98, 100, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074
  6. Marian Tyrowicz: Wspomnienia o życiu kulturalnym i obyczajowym Lwowa 1918–1939. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 67, 87. ISBN 83-04-03248-1.
  7. Towarzystwo Dziennikarzy Polskich we Lwowie. „Nowości Illustrowane”. Nr 3, s. 7, 20 stycznia 1906. 
  8. Nowe władze Syndykatu Dziennikarzy Lwowskich. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 76 z 6 kwietnia 1937. 
  9. a b Z kraju. Odznaczenie za opiekę nad legionistami. „Nowa Reforma”, s. 3, nr 139 z 24 marca 1917. 
  10. Eugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918-1919, t. I, Warszawa 2010, s. 34.
  11. Agnieszka Biedrzycka: Kalendarium Lwowa 1918–1939. Kraków: 2012, s. 1–2. ISBN 97883-242-1542-3.
  12. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 98, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074
  13. Deklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...]: 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa].
  14. Obrady Zgromadzenia Obywatelskiego odbytego w dniu 30 grudnia 1928 staraniem Zjednoczenia Stanu Średniego oraz Mieszczańskiego Towarzystwa Strzeleckiego w sali tegoż Tow. we Lwowie, Lwów 1929 s. 41.
  15. Obywatelski Komitet Akcji na rzecz Funduszu Obrony Narodowej. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 240 z 18 października 1936. 
  16. Oficjalne wyniki wyborów do Rady Miejskiej we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 130 z 31 maja 1934. 
  17. Kronika miejska. Nowe prezydium Polskiego Koła Radzieckiego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 52 z 4 marca 1936. 
  18. Prof. Fr. Bujak i prof. K. Bartel laureatami nagrody naukowej miasta Lwowa. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 73 z 31 marca 1938. 
  19. Kronika działalności Towarzystwa. „Rocznik Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich”. Nr II, s. 151, 1937. 
  20. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 109, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074
  21. Leon Chajn, Polskie Wolnomularstwo 1920-1938, Warszawa 1984, s. 100.
  22. Ś. p. Bronislaw Laskownicki Dziennik Polski 1947 nr 100 s. 6.
  23. Stanisław Laskownicki. 1944.pl. [dostęp 19 lutego 2015].
  24. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 109, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074
  25. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 33, s. 95, grudzień 1977. Koło Lwowian w Londynie. 
  26. M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644.
  27. Część urzędowa. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 283 z 8 grudnia 1929. 
  28. Kronika. Dekoracja Orderem Odrodzenia Polski. „Gazeta Lwowska”, s. 5, nr 58 z 11 marca 1930. 
  29. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.
  30. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
  31. Odznaczenia w dniu Święta Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 258 z 13 listopada 1937. 

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Bronisław Laskownicki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy