Brusy


Na mapach: 53°53′08″N 17°43′19″E/53,885556 17,721944

Brusy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Brusy (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Brusë, niem. Bruß, dawniej Bruski)[4]miasto w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brusy. Brusy są położone w Borach Tucholskich na południowych Kaszubach.

W latach 1975–1998 miejscowość należała województwa bydgoskiego.

Według danych z 1 stycznia 2018 Brusy liczyły 5 209 mieszkańców[2].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Kościół Wszystkich Świętych, XIX w.

W 1351 r. wieś Brusy była lokowana na prawie chełmińskim. Po wojnie trzynastoletniej Brusy były wsią królewską, należącą do klucza kosobudzkiego w starostwie tucholskim.

W latach okupacji hitlerowskiej na terenach przylegających działała Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Pomorski. Z tego też powodu w sąsiednich miejscowościach Małe Chełmy i Wielkie Chełmy stacjonowały jednostki SS i Wehrmachtu, przeznaczone do walki z partyzantką. Filią obozu koncentracyjnego Stutthof były Dziemiany, a nie jak podaje się w nazwach z podziału administracyjnego z czasów okupacji Bruss-Sophienwalde (Brusy-Dziemiany), powiat Konitz, Westpreußen (Prusy Zachodnie) 24 sierpnia 1944…31 marca 1945. Na części powierzchni zajmowanej przez Zakłady Spożywcze „Las” mieściły się baraki więzienne (zmodernizowane w latach 50. XX wieku) oraz podziemny zbiornik po oddziale szpitalnym. Wśród więźniów było wielu powstańców warszawskich.

1 stycznia 1988 r. Brusy uzyskały prawa miejskie[1]. W 2007 r. w Brusach odbył się IX Zjazd Kaszubów. 17 października 2010 r. jedyne rondo w Brusach nazwano Rondem Macieja Płażyńskiego Marszałka Sejmu RP, który zginął w katastrofie lotniczej w Smoleńsku[5]. W marcu 2012 r. w Brusach odbył się VIII Dzień Jedności Kaszubów.

Charakterystyka | edytuj kod

Brusy są położone na skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 235 z drogą wojewódzką nr 236, z bezpośrednim połączeniem kolejowym z Chojnicami i Kościerzyną ze stacji w Brusach.

 Zobacz też: Muzeum Chata Kaszubska w Brusach.

W Brusach funkcjonuje m.in. jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona w 1995 r. do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru zabytków NID[6] na listę zabytków wpisane są: kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych oraz cmentarz przykościelny, 1876-1879, nr rej.: A-1220 z 3.07.2001.

Demografia | edytuj kod

Wedle danych z 31 grudnia 2012 r. w Brusach mieszkało 4985 osób[7].

  • Piramida wieku mieszkańców Brus w 2014 roku [8].


Sport | edytuj kod

W mieście swą siedzibę ma klub piłkarski Tęcza Brusy. Aktualnie występuje w Klasa A (grupa Gdańsk III).

  • Pełna nazwa: Miejski Ludowy Klub Sportowy Tęcza Brusy
  • Rok założenia: 1946
  • Adres: ul. Armii Krajowej 1, 89-632 Brusy
  • Stadion: Stadion w Brusach
pojemność: 500 oświetlenie: brak
  • Najwyższa klasa rozgrywkowa: Klasa okręgowa (grupa Gdańsk II)

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Uchwała Rady Państwa z dnia 18 grudnia 1987 r. w sprawie utworzenia miasta Brusy w województwie bydgoskim (M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 326).
  2. a b Brusy w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  4. F.F. Lorentz F.F., Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem, ISBN 83-60437-22-X, ISBN 978-83-60437-22-3 .
  5. Maria Sowisło: Powiat chojnicki. Rondo w Brusach nosi imię Macieja Płażyńskiego (pol.). Polskapresse Sp. z o.o., 2010-10-18. [dostęp 2013-08-09].
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2020-09-30. s. 7. [dostęp 2016-12-19].
  7. IreneuszI. Budzyński IreneuszI. i inni, Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 24 lipca 2014, ISSN 1505-5507 [dostęp 2014-11-07]  (pol.).
  8. Brusy w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.

Bibliografia | edytuj kod

Borzyszkowski Józef (red.), Historia Brus i okolicy; Instytut Kaszubski, Gdańsk 2006

Zobacz też | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Brusy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy