Brzezinka (Mysłowice)


Na mapach: 50°11′59″N 19°09′36″E/50,199642 19,159934

Brzezinka (Mysłowice) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Brzezinkadzielnica Mysłowic[2] położona w środkowej części miasta, w niewielkiej dolinie.

Dzielnica graniczy z Brzęczkowicami, Morgami, Laryszem, Kosztowami oraz z miastem Jaworzno (dzielnicą Wysoki Brzeg).

Przechodzi tu droga wojewódzka nr 934 (Katowice-Oświęcim) oraz autostrada A4 (Katowice-Kraków).

Brzezinkę zamieszkuje kilka tysięcy ludzi, głównie w domkach jednorodzinnych, ale w centrum dzielnicy znajdują się też bloki i stare (niektóre zabytkowe) kamienice.

Nazwa | edytuj kod

Według Heinricha Adamy'ego nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy drzewa brzozyvon brzoza, brzezina = Birke[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę w obecnej polskiej formie Brzezinka podając jej znaczenie Birkendorf czyli w tłumaczeniu Brzozowa wieś[3]. W okresie rządów pruskich miejscowość oficjalnie nosiła nazwę Birkental, pochodzącą od niemieckich słów Birke i Tal – „dolina”[4].

W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Brzezynka[5].

Historia | edytuj kod

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Brzezince (2018)

Pierwsza wzmianka o tej dzielnicy pojawia się w 1470 roku, jako wieś przy potoku płynącym do Przemszy.

Rozwój hutnictwa w XVIII wieku, możliwość zbytu węgla drogą wodną do Krakowa oraz dobre warunki naturalne wpłynęły na powstanie w całej okolicy licznych kopalni. W 1794 roku powstała pierwsza kopalnia w Brzezince „Dar Karola”, a wszystkich kopalń było około dziesięciu. Największą była „Nowa Przemsza”. Kiedy w 1847 roku powstała linia kolejowa łącząca Mysłowice z Wrocławiem i Berlinem, przez Brzezinkę została ona przedłużona do Oświęcimia. Z kolei w 1853 roku Brzezinka uzyskała połączenie drogowe z Wrocławiem[4]. W 1865 roku powstał w niej urząd pocztowy. W 1893 roku poświęcono w Brzezince kościół katolicki pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Dzięki staraniom mieszkańców 10 lat później świątynia zyskała własną parafię[4]. Czasy istnienia granicy na Przemszy i Trójkąta Trzech Cesarzy w Brzezince (przełom XIX i XX wieku) to dla miejscowości dobry okres, z usług znajdujących się tu licznych hoteli i restauracji korzystało wielu przyjezdnych, co skutkowało m.in. rozwojem gastronomii – w 1913 roku działało w Brzezince aż 26 restauracji i barów. Początek XX wieku to również czas, w którym w Brzezince funkcjonowało wiele przedsiębiorstw, a wśród nich szczególną rolę pełniła, założona według różnych źródeł w 1929, 1930 lub w 1931 roku fabryka porcelany „Elektroporcelana”, będąca ówcześnie jednym z najważniejszych tego typu zakładów na Górnym Śląsku[6]. Powstały na terenie zalanej kopalni „Nowa Przemsza” zakład specjalizował się w produkcji porcelanowych korków do butelek, cokołów, oprawek, a także własnych wyrobów reklamowych oraz tych na potrzeby fabryki w Czechowicach[6].

W latach 1945-1951 istniała gmina Brzezinka, składająca się jedynie z samej siedziby (nie dzieliła się na gromady). Zniesiono ją 1 kwietnia 1951 roku przez przyłączenie do sąsiedniego miasta Mysłowice.

W 1962 roku w Brzezince otwarto kino „Znicz”, które istnieje do dziś. Atutem placówki jest dobrze zachowana oryginalna sala kinowa i urządzenia z lat 60. XX wieku[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. Urząd Miasta Mysłowice. "Raport o stanie miasta Mysłowice na lata 2006 – 2011"
  2. bip.myslowice.pl: Jednostki pomocnicze (pol.). [dostęp 2016-01-27].
  3. a b HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 44, OCLC 456751858  (niem.).
  4. a b c J. Kudera: Parafia Nawiedzenia NMP w Brzezince (pol.). W: Historia parafii [on-line]. parafiabrzezinka.eu. [dostęp 2017-11-30].
  5. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21 lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  6. a b Sabina Rotowska: Podróże w czasie. Fabryka Elektroporcelana w Brzezince (pol.). W: Historia [on-line]. gazetamyslowicka.com, 2015-01-16. [dostęp 2017-11-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-01)].
  7. Mat. UM Mysłowice: Kino Znicz Mysłowice: Czy kino Znicz zyska wsparcie? (pol.). W: Wiadomości [on-line]. myslowice.naszemiasto.pl, 2016-12-22. [dostęp 2017-11-30].
Dzielnice Mysłowic

Na podstawie artykułu: "Brzezinka (Mysłowice)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy