Bukowsko (gmina)


Na mapach: 49°29′N 22°04′E/49,480278 22,063056

Bukowsko (gmina) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tablica informacyjna przy wjeździe do gminy. Prof. Wacław Wierzbieniec (z lewej strony) rozmawia z Piotrem Błażejowskim[2] wójtem gminy Bukowsko po prelekcji w bukowskim domu kultury[3]

Bukowskogmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim, na Pogórzu Bukowskim.

Siedzibą gminy jest Bukowsko.

30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 5198 osób[4].

W 2009 gmina Bukowsko została odznaczona Medalem „Pro Memoria”[5]

Spis treści

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z roku 2002[6] gmina Bukowsko ma obszar 138,2 km², w tym:

  • użytki rolne: 53%
  • użytki leśne: 36%

Gmina stanowi 11,28% powierzchni powiatu.

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Bukowsko w 2014 roku[1].


Sołectwa | edytuj kod

BukowskoDudyńceKarlikówNadolanyNagórzanyNowotaniecPłonnaPobiednoTokarniaWola PiotrowaWola SękowaWolicaZboiska

Miejscowości historyczne

Piotr Przyboś założyciel zespołu pieśni i tańca oraz kapeli Bukowianie z Bukowska

Organizacje społeczno-kulturalne | edytuj kod

  • Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Bukowskiej
  • Uniwersytet Ludowy w Woli Sękowej
  • Kapela ludowa „Bukowianie”

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Ważniejsze wydarzenia | edytuj kod

  • Ogólnopolski Festiwal – „Bukowskie Prezentacje”, czerwiec
  • Podczas uroczystej Gali na Zamku Królewskim w Warszawie, która odbyła się 5 czerwca 2010 zarząd gminy otrzymał prestiżowy „Laur Gospodarności”. Patronem konkursu w którym biorą udział gminy z całej Polski jest Przewodniczący Parlamentu Europejskiego oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP.

Turystyka | edytuj kod

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Komańcza, Rymanów, Sanok, Zagórz, Zarszyn

Gminy partnerskie | edytuj kod

Transport | edytuj kod

Przez gminę przebiega droga powiatowa nr 2212R Sanok – Bukowsko. Awaryjny objazd dla samochodów osobowych: Bukowsko – NowotaniecPisarowce, a dla samochodów ciężarowych: Bukowsko – KarlikówZagórz

Historia gminy | edytuj kod

W 1898 gmina Bukowsko liczyła 25 642 osób oraz 3890 domów, w tym miasto Bukowsko liczyło 1006 mieszkańców (w tym wyznania mojżeszowego 715) i 110 domów na czele miasta stał burmistrz (ratusz przy ulicy Sanockiej nr 66 według numeracji przed 1946), zaś wieś Bukowsko liczyła 1720 mieszkańców (w tym wyznania rzymskokatolickiego 1604 osoby) i 243 domy, na czele społeczności wiejskiej stał sołtys. Zarząd Gminy reprezentował wybieralny w wyborach wójt. Ostatnim wójtem do 1939 roku był Zenon Krziwkowicz-Poźniak (ziemianin). Do roku 1918 gmina graniczyła z węgierskim komitatem Zemplén, a do roku 1944 z Republiką Słowacką. 23 marca 1946 wieczorem kilka sotni UPA dokonało napadu rabunkowego na wsie leżące w obrębie gminy. Upowcy spalili wówczas budynki gminy Bukowsko, posterunek MO, urząd pocztowy i trzy mosty. Nałożyli również na mieszkańców kontrybucję w wysokości 1 mln zł, która została wykonana[7]. W nocy z 4 na 5 kwietnia[8][9], sotnie UPA dokonały kolejnego napadu na miasto Bukowsko oraz okoliczne wsie. Upowcy spalili większość budynków Bukowska, z których ocalał tylko kościół, plebania i 5 domów mieszkalnych. Ogółem banderowcy spalili tej nocy 420 zabudowań w Bukowsku, 125 domów w sąsiednim Nowotańcu i 110 budynków mieszkalnych w Nagórzanach, dach nad głową straciło w tym dniu ponad 3500 osób. Po tym napadzie większość mieszkańców musiała opuścić Bukowsko oraz pobliskie wsie udając się do Sanoka oraz Bażanówki i Jaćmierza. W trakcie napadu zostali zamordowani mieszkańcy Bukowska; Michał Bednarz 49 l., Andrzej Chrząszcz 46 l., rodzina Matuszkiewiczów, Stanisław Pituch 43 l., Stanisław Pleśniarski 34 l. i Wiktoria Słyszyk 34 l. W Bukowsku pozostawało do końca kwietnia tylko 15 osób. W listopadzie 1946 sotnia UPA dokonała trzeciego napadu, podczas którego zrabowano reszki mienia. W okresie okupacji wójtem gminy został obrany przez Niemców Ukrainiec Włodzimierz Mazur, syn przedwojennego urzędnika sądowego z Bukowska. Mazur organizował posterunki policji ukraińskiej w gminie, był doradcą organizacyjnym placówek Grenzschutzu i zabezpieczenia odcinka granicy ze Słowacją. Został na nim wykonany wyrok śmierci w lecie 1944 roku[10].

Od wiosny 2009 na terenie wsi Bukowsko, 5 km od jej centrum na Górze Wyszylas (590 m n.p.m.) powstaje farma wiatrowa Bukowsko.

Lista wyborców do głosowania w wyborach krajowych z okręgu Bukowsko, rok 1867

Historyczny skład gminy Bukowsko | edytuj kod

Gerichts-Bezirk, Powiat sądowy do roku 1918, w skład gminy wchodziły wsie:

Zabytki sztuki znajdujące się na terenie gminy Bukowsko | edytuj kod

  1. Bukowsko – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z lat 1883 – 1886, dzwonnica przykościelna, drewniana plebania wybudowana w latach 1900–1925, kapliczki, drewniana kuźnia z lat 1875 – 1900, pomniki kamienne na cmentarzu parafialnym, pomniki kamienne na cmentarzu żydowskim
  2. Dudyńce – kościół parafialny Wszystkich Świętych z lat 1871 – 1876,
  3. Nagórzany – ruiny cerkwi wybudowanej w 1848, oraz przydrożny krzyż kamienno-żelbetowy z roku 1906,
  4. Nowotaniec – kościół pw. św. Mikołaja, plebania z lat 1890-1910, kapliczki przydrożne, pomniki kamienne na cmentarzu
  5. Płonna – ruiny cerkwi z dzwonnicą i bramą z 1850, oraz ruiny dworu obronnego (1599),
  6. Pobiedno – drewniana kapliczka pocz. XX w.,
  7. Tokarnia – murowana kapliczka z roku 1880, oraz przydrożna figura kamienna 1925,
  8. Wola Sękowa – murowana dzwonnica cerkiewna 1889, dawna szkoła drewniana 1925, oraz kapliczki przydrożne z końca XIX w.,
  9. Wolica – cerkiew z dzwonnicą z roku 1826,
  10. Zboiska – dwór Rakowskich 1850, oraz fortyfikacje ziemne 1550 – 1661 zamku Zborsko,
  11. Na terenie gminy Bukowsko znajduje się 15 stanowisk archeologicznych (2006) odkrytych w ramach badań AZP, niektóre stanowiska są częściowo przebadane

Grupy etnograficzne | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Podobne nazwy miejscowości | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Bukowsko, w oparciu o dane GUS.
  2. Odznaczony przez Prezydenta RP w dniu 4 czerwca 2009 złotym Krzyżem Zasługi.
  3. Prelekcja prof. Wacława Wierzbieńca z Uniwersytetu Rzeszowskiego pt. „Wymiar historyczny wielokulturowości na pograniczu etnicznym Polsko, Ukraińsko, Żydowskim”. Bukowsko, 28 kwietnia 2007.
  4. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. Dorota Mękarska: Bukowsko odznaczone medalem „Pro Memoria”. nowiny24.pl/, 2009-11-10. [dostęp 2017-07-10].
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Do Starostwa Powiatowego w Sanoku. 24 marca 1946 o godzinie 7 wieczorem przyszła grupa partyzantów ukraińskich, w liczbie około 1500 ludzi, uzbrojona w automaty, granaty ręczne, w polskich, sowieckich i niemieckich mundurach. Banderowcy palili budynek gminy w Bukowsku, wraz z aktami. zdołano uratować księgę główną i książki szczegółowe oraz maszynę do pisania. Ponadto banderowcy wysadzili budynek sądowy w powietrze, całe urządzenie pocztowe w Bukowsku zdemolowali i spalili 3 mosty. Od ludności miejscowej zabrali 30 sztuk bydła, 15 furmanek, a na niektóre z nich załadowali zboże i odjechali w kierunku Płonnej. Od sołtysa gromady Bukowsko zażądali, by mieszkańcy tejże gromady złożyli 1 000 000 zł, z której to kwoty odliczyli 300 000 zł za zabrane konie, bydło i zboże, a po resztę, tj. 700 000 zł mają się zgłosić w dniach najbliższych i kwotę tę – według oświadczenia banderowców – musi być złożona. Oświadczyli ponadto, że przybędą do gromady Nagórzany, Nowotaniec i Niebieszczany. R.B. Wójt Gminy Zbiorowej. Silarski Stanisław. [w:] Archiwum Państwowe w Sanoku op. cit. Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki. Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939 – 1947.
  8. Artur Bata, „Bieszczady – Szlakiem walk z bandami UPA”. KAW 1984. s. 60.
  9. Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki. Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939 – 1947. Wrocław. 2006. s. 938-941.
  10. Tamże.
Na podstawie artykułu: "Bukowsko (gmina)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy