Bulimia


Bulimia w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bulimia (żarłoczność psychiczna; stgr. βουλῑμια, łac. būlīmia nervosa) – zaburzenie odżywiania charakteryzujące się napadami objadania się, po których występują zachowania kompensacyjne[1]. Do najczęstszych zachowań należą: wywoływanie wymiotów, głodówki, użycie diuretyków, środków przeczyszczających, wykonywanie lewatyw, nadmierne ćwiczenia fizyczne[2].

Spis treści

Historia pojęcia | edytuj kod

Etymologicznie nazwa bulimia pochodzi od bulimis, co dosłownie oznacza "byczy głód" (gr. λῑμος limos – głód; βους: bous – byk)[3]. Jako pierwszy użył tego określenia w II wieku n.e. Galen, do opisania choroby zwanej inaczej "wilczym głodem". Choć współcześnie trudno stwierdzić, o jakiej chorobie pisał w istocie Galen, obecną nazwę jednostki chorobowej niewątpliwie zaczerpnięto z jego opisu.

Wieloletnie ujmowanie objawów bulimii w kontekście przebiegu anoreksji psychicznej przyczyniło się do późnego wyodrębnienia jej jako osobnej jednostki chorobowej. W 1979 roku londyński psychiatra Gerald Russell opisał i nazwał bulimię, którą uważał za jednostkę o gorszym rokowaniu niż w anoreksji[4][5]. Polegała ona na okresowych napadach żarłoczności z utratą kontroli nad ilością spożywanych pokarmów.

Dokładniejsze badania wykazały, że choć 40% anorektyczek ma okresy żarłoczności, istnieją osoby nie cierpiące na anoreksję, które też przejadają się często (częściej niż dwa razy w tygodniu) i sytuacja taka trwa dłużej niż trzy miesiące. Stało się więc jasne, że osoby te cierpią na zupełnie inną jednostkę chorobową, którą nazwano bulimią, a potem określono jako żarłoczność psychiczną (bulimia nervosa).

Epidemiologia | edytuj kod

Dostępnych jest niewiele danych dotyczących występowania bulimii na podstawie badań obejmujących szerszą populację. Większość badań przeprowadzono do tej pory na dogodnych grupach pacjentów szpitali, licealistów lub studentów. Dało to bardzo szeroki zakres wyników chorobowości: od 0,1% do 1,4% wśród mężczyzn i od 0,3% do 9,4% wśród kobiet[6]. Badania dotyczące trendów czasowych występowania bulimii również przyniosły sprzeczne wyniki[7].

Bulimia występuje częściej w grupach ludzi podejmujących działalności, w których preferowana jest szczupła sylwetka, takich jak taniec[12], gimnastyka, cheerleading, bieganie, modeling, aktorstwo, wioślarstwo czy też łyżwiarstwo figurowe. Dodatkowo choroba ta występuje najczęściej wśród rasy białej[19].

Przyczyny bulimii | edytuj kod

  • brak samoakceptacji
  • konflikty rodzinne
  • zaburzenia mechanizmów samoregulacji i samokontroli
  • uszkodzenie ośrodka sytości w mózgu
  • emocjonalne zaniedbanie dziecka w dzieciństwie
  • brak akceptacji przez grupę rówieśniczą (wiążący się często ze zmianą środowiska)

Czynniki genetyczne | edytuj kod

Badania przeprowadzone w 2003 roku ujawniły powiązanie powstawania bulimii z miejscem 10p chromosomu[20]. Ten dowód popiera tezę, że podatność na rozwinięcie zaburzeń w odżywianiu jest silnie powiązana z czynnikami genetycznymi[21]. Predyspozycje rodzinne występują, gdy członkowie rodziny cierpieli na otyłość i zaburzenia depresyjne.

Specyfika choroby | edytuj kod

Schorzenie to należy odróżnić od zaburzeń związanych z objadaniem się. Chorzy na bulimię, choć zdają sobie sprawę z utraty kontroli nad własnym zachowaniem związanym z odżywianiem się, przejadają się bardzo często, a następnie stosują sposoby kontrolowania wagi ciała, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia.

Jest to choroba o podłożu psychicznym, a chorzy na nią zwykle czują się głodni nawet bezpośrednio po jedzeniu. Czasami po wymiotach odczuwają tak wielką ulgę, że przejadają się po to by ponownie je wywołać. Większość pacjentów dotkniętych bulimią to kobiety. Dzielą one dni na "dobre", gdy nie odczuwają przymusu objadania się, i "złe" kiedy nie mogą powstrzymać łaknienia. Są świadome tego, że niepokój, nuda, stres i uczucie przykrości mogą wyzwalać okresy obżarstwa.

Bulimia bardzo często dotyka osoby, które nie akceptują swojego wyglądu, wagi, nie czują się dobrze w swoim ciele i pragną za wszelką cenę polepszyć swoje samopoczucie. Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, pracującego nad uściśleniem kryteriów rozpoznawania bulimii, występuje ona od 4 do 6 razy częściej niż anoreksja.

Kryteria rozpoznawania bulimii | edytuj kod

Kryteria diagnostyczne wg klasyfikacji DSM-5 | edytuj kod

A. Powtarzające się epizody objadania się, które charakteryzują się obiema z następujących cech:

  • Jedzenie w określonym czasie (np. w ciągu dwóch godzin) takiej ilości jedzenia, która zdecydowanie przekracza to, co większość ludzi zjadłaby w podobnym czasie w podobnych okolicznościach.
  • Poczucie braku kontroli nad jedzeniem w czasie trwania epizodu (np. poczucie, że nie można zaprzestać jedzenia lub zapanować nad tym, ile się je).

B. Powtarzające się, niewłaściwe zachowania kompensacyjne podejmowane w celu zapobiegania przyrostowi masy ciała, takie jak: prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających, moczopędnych lub innych leków, głodowanie lub nadmierne ćwiczenia fizyczne.
C. Objadanie się i niewłaściwe zachowania kompensacyjne występują co najmniej raz w tygodniu przez trzy miesięcy.
D. Samoocena pozostaje pod nadmiernym wpływem kształtu i masy ciała.
E. Zaburzenie nie występuje wyłącznie podczas epizodów jadłowstrętu psychicznego.

Nasilenie zaburzenia | edytuj kod

Minimalne nasilenie zaburzenia jest zdefiniowane na podstawie częstości występowania niewłaściwych zachowań kompensacyjnych (kilku lub jednego z nich: prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających, moczopędnych lub innych leków, głodowanie lub nadmierne ćwiczenia fizyczne). Na tej podstawie można wyróżnić nasilenie:

  • łagodne – średnio 1-3 epizodów niewłaściwych zachowań kompensacyjnych w tygodniu,
  • umiarkowane – średnio 4-7 epizodów niewłaściwych zachowań kompensacyjnych w tygodniu,
  • ciężkie – średnio 8-13 epizodów niewłaściwych zachowań kompensacyjnych w tygodniu,
  • bardzo ciężkie – średnio co najmniej 14 epizodów niewłaściwych zachowań kompensacyjnych w tygodniu.


Kryteria diagnostyczne wg klasyfikacji ICD-10 | edytuj kod

F50.2 Żarłoczność psychiczna

Przejawia się okresowymi nawrotami żarłoczności i nadmierną koncentracją uwagi na kontroli masy ciała. Typowe jest prowokowanie wymiotów lub zażywanie środków przeczyszczających po epizodzie przejedzenia. Obserwuje się wiele objawów psychopatologicznych, na przykład nadmierne zainteresowanie kształtem i masą ciała. Powtarzające się wymioty mogą doprowadzić do zaburzeń elektrolitowych i powikłań somatycznych. Często, choć nie zawsze, stwierdza się w wywiadzie epizod jadłowstrętu psychicznego, który wystąpił od kilku miesięcy do kilku lat wcześniej.

Typy bulimii | edytuj kod

DSM IV – TR (2000) wyróżnia dwa typy bulimii. Pierwszy z nich to typ przeczyszczający (purging type) czyli taki, w którym po napadzie żarłoczności następuje prowokowanie wymiotów, używanie środków przeczyszczających, diuretyków, lewatywy. Drugi to typ nieprzeczyszczający (non-purging type), w którym zamiast przeczyszczania się środkami farmakologicznymi i wymuszania wymiotów, chorzy, w ramach działań kompensacyjnych, stosują ścisłą dietę (często głodówkę), ograniczając ilość spożywanych pokarmów do minimum, bądź też wykonują dużo wyczerpujących ćwiczeń fizycznych (tzw. bulimia sportowa). Na podstawie objawów diagnozuje się chorobę, ale nim rozpocznie się stosowanie jakiejkolwiek terapii, należy wykluczyć schizofrenię oraz uszkodzenie mózgu, które także mogą być przyczynami nadmiernego łaknienia.

Zmiany fizyczne i psychiczne u osób cierpiących na bulimię | edytuj kod


Bulimia a jadłowstręt psychiczny (anoreksja) | edytuj kod

Kluczową kwestią łączącą obydwa zaburzenia jest silna koncentracja na wadze i kształcie ciała. W jadłowstręcie psychicznym również mogą, lecz nie zawsze występują epizody napadowego objadania się i/lub epizody przeczyszczania się: prowokowania wymiotów, stosowania leków moczopędnych czy środków przeczyszczających. Jednakże tym co je różnicuje jest przede wszystkim masa ciała - w jadłowstręcie psychicznym jest poniżej prawidłowej lub oczekiwanej dla wieku, w bulimii natomiast masa ciała jest w normie.

Leczenie | edytuj kod

O ile leczenie psychoterapeutyczne pozostaje najważniejszym elementem terapii, wykazano jednak przydatność pomocy farmakologicznej głównie przy pomocy fluoksetyny, która u pewnej grupy pacjentów potrafi zredukować częstość napadów objadania się. Wśród podejść psychoterapeutycznych wykazano skuteczność kognitywnej terapii behawioralnej, która polega na nauczaniu pacjentów zwalczania automatycznych myśli i eksperymentach behawioralnych (np. spożywanie posiłku składającego się z "zakazanych środków spożywczych") w połączeniu z lub bez leczenia przeciwdepresyjnego[24][25]. Pewne pozytywne rezultaty przynosi również psychoterapia interpersonalna i dialektyczna terapia behawioralna[26][27].

Niektórzy badacze stwierdzili również pozytywne rezultaty w wyniku leczenia hipnoterapią[28][29][30].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-IV-T. Washington: American Psychiatric Association, 2004. ISBN 0-89042-062-9.
  2. Christopher G. Fairburn: Overcoming binge eating. New York: Guilford Press, 1995. ISBN 0-89862-179-8.
  3. Online Etymology Dictionary. [dostęp 2009-12-06].
  4. G. Russell. Bulimia nervosa: an ominous variant of anorexia nervosa.. „Psychol Med”. 9 (3), s. 429–48, Aug 1979. PMID: 482466
  5. R. Palmer. Bulimia nervosa: 25 years on.. „Br J Psychiatry”. 185, s. 447–8, Dec 2004. DOI: 10.1192/bjp.185.6.447. PMID: 15572732
  6. M. Makino, K. Tsuboi, L. Dennerstein. Prevalence of eating disorders: a comparison of Western and non-Western countries.. „MedGenMed”. 6 (3), s. 49, 2004. PMID: 15520673
  7. PJ. Hay, J. Mond, P. Buttner, A. Darby. Eating disorder behaviors are increasing: findings from two sequential community surveys in South Australia.. „PLoS One”. 3 (2), s. e1541, 2008. DOI: 10.1371/journal.pone.0001541. PMID: 18253489
  8. GC. Patton, C. Coffey, JB. Carlin, L. Sanci i inni. Prognosis of adolescent partial syndromes of eating disorder.. „Br J Psychiatry”. 192 (4), s. 294-9, Apr 2008. DOI: 10.1192/bjp.bp.106.031112. PMID: 18378993
  9. PP. Machado, BC. Machado, S. Gonçalves, HW. Hoek. The prevalence of eating disorders not otherwise specified.. „Int J Eat Disord”. 40 (3), s. 212-7, Apr 2007. DOI: 10.1002/eat.20358. PMID: 17173324
  10. S. Martins, S. Tramontina, G. Polanczyk, M. Eizirik i inni. Weekend holidays during methylphenidate use in ADHD children: a randomized clinical trial.. „J Child Adolesc Psychopharmacol”. 14 (2), s. 195-206, 2004. DOI: 10.1089/1044546041649066. PMID: 15319017
  11. F. Lahortiga-Ramos, J. De Irala-Estévez, A. Cano-Prous, P. Gual-García i inni. Incidence of eating disorders in Navarra (Spain).. „Eur Psychiatry”. 20 (2), s. 179-85, Mar 2005. DOI: 10.1016/j.eurpsy.2004.07.008. PMID: 15797704
  12. a b T. Tölgyes, J. Nemessury. Epidemiological studies on adverse dieting behaviours and eating disorders among young people in Hungary.. „Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol”. 39 (8), s. 647-54, Aug 2004. DOI: 10.1007/s00127-004-0783-z. PMID: 15300375
  13. P. Hay. The epidemiology of eating disorder behaviors: an Australian community-based survey.. „Int J Eat Disord”. 23 (4), s. 371-82, May 1998. PMID: 9561427
  14. AR. Pemberton, SW. Vernon, ES. Lee. Prevalence and correlates of bulimia nervosa and bulimic behaviors in a racially diverse sample of undergraduate students in two universities in southeast Texas.. „Am J Epidemiol”. 144 (5), s. 450-5, Sep 1996. PMID: 8781459
  15. KG. Götestam, L. Eriksen, H. Hagen. An epidemiological study of eating disorders in Norwegian psychiatric institutions.. „Int J Eat Disord”. 18 (3), s. 263-8, Nov 1995. PMID: 8556022
  16. PE. Garfinkel, E. Lin, P. Goering, C. Spegg i inni. Bulimia nervosa in a Canadian community sample: prevalence and comparison of subgroups.. „Am J Psychiatry”. 152 (7), s. 1052-8, Jul 1995. PMID: 7793442
  17. K. Suzuki, A. Takeda, S. Matsushita. Coprevalence of bulimia with alcohol abuse and smoking among Japanese male and female high school students.. „Addiction”. 90 (7), s. 971-5, Jul 1995. PMID: 7663319
  18. TF. Heatherton, P. Nichols, F. Mahamedi, P. Keel. Body weight, dieting, and eating disorder symptoms among college students, 1982 to 1992.. „Am J Psychiatry”. 152 (11), s. 1623-9, Nov 1995. PMID: 7485625
  19. DL. Franko, AE. Becker, JJ. Thomas, DB. Herzog. Cross-ethnic differences in eating disorder symptoms and related distress.. „Int J Eat Disord”. 40 (2), s. 156-64, Mar 2007. DOI: 10.1002/eat.20341. PMID: 17080449
  20. CM. Bulik, B. Devlin, SA. Bacanu, L. Thornton i inni. Significant linkage on chromosome 10p in families with bulimia nervosa.. „Am J Hum Genet”. 72 (1), s. 200–7, Jan 2003. DOI: 10.1086/345801. PMID: 12476400
  21. Better Understanding Through Technology & Emerging Research, www.newsrx.com [dostęp 2017-11-22]  (ang.).
  22. AB. Joseph, B. Herr. Finger calluses in bulimia.. „Am J Psychiatry”. 142 (5), s. 655, May 1985. PMID: 3857013
  23. DR. Wynn, MJ. Martin. A physical sign of bulimia.. „Mayo Clin Proc”. 59 (10), s. 722, Oct 1984. PMID: 6592415
  24. WS. Agras, SJ. Crow, KA. Halmi, JE. Mitchell i inni. Outcome predictors for the cognitive behavior treatment of bulimia nervosa: data from a multisite study.. „Am J Psychiatry”. 157 (8), s. 1302-8, Aug 2000. PMID: 10910795
  25. GT. Wilson, KL. Loeb, BT. Walsh, E. Labouvie i inni. Psychological versus pharmacological treatments of bulimia nervosa: predictors and processes of change.. „J Consult Clin Psychol”. 67 (4), s. 451-9, Aug 1999. PMID: 10450615
  26. CG. Fairburn, WS. Agras, BT. Walsh, GT. Wilson i inni. Prediction of outcome in bulimia nervosa by early change in treatment.. „Am J Psychiatry”. 161 (12), s. 2322-4, Dec 2004. DOI: 10.1176/appi.ajp.161.12.2322. PMID: 15569910
  27. DL. Safer, CF. Telch, WS. Agras. Dialectical behavior therapy for bulimia nervosa.. „Am J Psychiatry”. 158 (4), s. 632-4, Apr 2001. PMID: 11282700
  28. M. Barabasz. Treatment of bulimia with hypnosis involving awareness and control in clients with high dissociative capacity.. „Int J Psychosom”. 37 (1-4), s. 53-6, 1990. PMID: 2246105
  29. Barga, J & Barabasz, M (in press). Effects of Hypnosis as an adjunct to Cognitive-Behavior therapy in the treatment of Bulimia.International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis. In Barabasz, M (2007) Efficacy of hypnotherapy in the treatment of Eating Disorders. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 55(3):318-335
  30. Griffifths, RA. (1995) Two-year follow-up findings of hypnobehavioral treatment for bulimia nervosa. Australian Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 23 (2), 135-144

Bibliografia | edytuj kod

  • Janusz Krzyżowski: Psychiatria transkulturowa. Warszawa: Medyk sp z o.o., 2002. ISBN 83-87340-63-4.
  • Kryteria diagnostyczne wg DSM-IV-TR. Wrocław: Urban&Partner, 2000. ISBN 978-83-7609-000-9.
  • Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD10. Badawcze kryteria diagnostyczne.. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 1998. ISBN 978-83-85688-83-9.
  • Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria. Pscyhiatria Kliniczna.. T. 2. Wrocław: Elsevier Urban & Parner, 2011. ISBN 978-83-7609-106-8.
  • ICD 10.Zaburzenia psychiczne u osób dorosłych. Opisy przypadków klinicznych.. Gdańsk: American Psychiatric Press – Medical Press, 1999, s. 225. ISBN 83-87909-55-6.
  • American Psychiatric Association: Kryteria diagnostyczne z DSM-5. Desk reference. Edra Urban & Partner, 2016. ISBN 978-83-65195-41-8.
  • ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Na podstawie artykułu: "Bulimia" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy