Bystra (województwo małopolskie)


Na mapach: 49°39′44″N 21°05′05″E/49,662222 21,084722

Bystra (województwo małopolskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bystrawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Gorlice, niedaleko Gorlic. Historia wsi sięga XIV wieku. Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii pod wezwaniem św. Józefa Oblubieńca NMP. W 2015 roku wieś liczyła 1521 mieszkańców[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Bystra. Widok na Jelenią Górę

Centrum wsi położone jest w dolinie Bystrzanki, otoczonej beskidzkim masywem Maślanej Góry i pogórskimi wzniesieniami Taborówka i Bucze. Bystra leży na pograniczu Gór Grybowskich (stanowiących północno-zachodnią część Beskidu Niskiego) i Pogórza Ciężkowickiego. Przez wieś przebiega granica między Beskidami, a Pogórzem Karpackim. Miejscowość położona jest 5 km na zachód od Gorlic, leży przy drodze powiatowej prowadzącej z sąsiedniego Szymbarku do Szalowej.

Historia | edytuj kod

Kościół parafialny w Bystrej

Bystra została lokowana w 1369 roku przez Kazimierza Wielkiego[3]. Wieś należała do parafii w Szymbarku[4]. Zachowała się księga ławnicza wsi z lat 1499-1561[5], miejscowość znajdowała się wtedy w starostwie bieckim (powiat biecki w woj. krakowskim)[6].

W 1870 roku, z inicjatywy ks. Józefa Radeckiego, we wsi utworzono szkołę ludową[7]. W latach 1906-07 ziemiańska rodzina Groblewskich zbudowała nowy, otoczony parkiem dworskim, murowany dwór. W 1985 roku park dworski  z przełomu XIX i XX wpisano do rejestru zabytków, w 2007 roku został z rejestru wykreślony[8].

W latach 1922-25 zbudowano kościół pod wezwaniem św. Józefa Oblubieńca NMP. Autorem projektu architektonicznego był Roman Olszewski. W 1926 biskup tarnowski Leon Wałęga erygował parafię w Bystrej. W 1965 roku dobudowano wolnostojącą dzwonnicę, mającą formę trzech kamiennych arkad[4].

7 września 1946 roku w przejętym przez państwo dworze otwarto Państwową Szkołę Gospodarstwa Wiejskiego. Później szkoła kilkakrotnie zmieniała nazwę, w 1993 roku nadano jej imię Stanisławy Groblewskiej[9].

Od 1954 roku istniała gromada Bystra, 31 grudnia 1961 gromadę zniesiono, włączając jej obszar do gromady Szymbark. W latach 1945-75 wieś znajdowała się w woj. rzeszowskim, w latach 1975-98 była częścią woj. nowosądeckiego.

Współczesność | edytuj kod

Sołectwo Bystra zajmuje obszar 1436 ha, który zamieszkuje ok. 1500 osób. W miejscowości znajduje się ok. 400 budynków mieszkalnych. Wieś ma charakter typowo rolniczy, dominują małe kilkuhektarowe gospodarstwa rolne[2].

W Bystrej działają Ludowy Klub Sportowy, Ochotnicza Straż Pożarna, filia Ośrodka Kultury Gminy Gorlice oraz Koło Gospodyń Wiejskich[2]. W miejscowości funkcjonują trzy placówki oświatowe: Samorządowe Przedszkole, Szkoła Podstawowa im. Juliusza Słowackiego[10] oraz Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Stanisławy Groblewskiej (prowadzony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi)[11]. Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii pod wezwaniem św. Józefa Oblubieńca NMP[12].

W Bystrej znajduje się, murowany z kamienia ciosanego, kościół[13] – zbudowany w stylu neogotyckim z elementami neoromańskimi[14]. Obok kościoła zlokalizowany jest cmentarz, pochowano na nim gen. Aleksandra Jasińskiego-Sasa. We wsi zachował się, otoczony parkiem, dawny dwór rodziny Groblewskich (obecnie budynek zespołu szkół rolniczych) z początku XX wieku. Zachowało się też kilka kapliczek, w tym kryta gontem kapliczka z przełomu XVIII i XIX wieku oraz z wykonana z wapienia, figura Matki Bożej z 1899 roku[14]

Przez wieś biegnie Królewski Szlak Rowerowy z Biecza do Obidzy[15].

Części wsi | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b c Diagnoza służąca wyznaczaniu obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji Gminy Gorlice, grudzień 2016 .
  3. Sołectwo Bystra - Gmina Gorlice, www.gmina.gorlice.pl [dostęp 2017-11-26] .
  4. a b O parafii - Parafia Bystra, „Parafia Bystra” [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-03]  (pol.).
  5. Księgi sądowe wiejskie z XV wieku, „Collectanea ad historiam plebeanorum”, 27 grudnia 2016 [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  6. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.
  7. Dzień Edukacji Narodowej w Bystrej [dostęp 2018-10-11]  (pol.).
  8. Rejestr zabytków - Biuletyny Informacji Publicznej, bip.malopolska.pl [dostęp 2020-03-08] .
  9. ZSCKR Bystra - Historia szkoły, www.zsabystra.com.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  10. Biuletyny Informacji Publicznej, bip.malopolska.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  11. Wykaz szkół rolniczych - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, www.minrol.gov.pl [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-17]  (pol.).
  12. Parafia Św. Józefa Oblubieńca NMP w Bystrej, www.bystra-wiz.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2017-11-26]  (ang.).
  13. MarekM. Sztorc MarekM., Bystra, kościół św. Józefa Oblubieńca NMP, www.tarnowskiekoscioly.net [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  14. a b Uchwała nr XX/201/13 Rady Gminy Gorlice z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami (str.28-30), edziennik.malopolska.uw.gov.pl [dostęp 2017-11-26] .
  15. Szlaki turystyczne, www.gorlice.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  16. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  17. GUS. Rejestr TERYT
  18. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Bystra (województwo małopolskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy