Canis


Wilk (rodzaj ssaka) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Canis) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wilk[19] (Canis) – rodzaj ssaka z rodziny psowatych (Canidae).

Występowanie | edytuj kod

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Ameryce Północnej, Afryce i Australii[20].

Morfologia | edytuj kod

Długość ciała samców 65,5–130 cm, samic 65–120 cm, długość ogona samców 20–52 cm, samic 20–50cm; masa ciała 5,9–62 kg[21].

Systematyka | edytuj kod

Etymologia | edytuj kod

  • Canis: łac. canis „pies”[22].
  • Alopsis: gr. αλωπός alōpos „jak lis”, od αλωπηξ alōpēx, αλωπεκος alōpekos „lis”; οψις opsis „wygląd”[23]. Nomen nudum.
  • Thos: gr. θώς thōs, θωός thōos „zwierzę drapieżne rodzaju wilka, prawdopodobnie szakal”[24].
  • Lupus: łac. lupus „wilk”[25].
  • Vulpicanis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Vulpes Frisch, 1775, (lis) oraz Canis Linnaeus, 1758[26]. Gatunek typowy: Canis aureus Linnaeus, 1758.
  • Sacalius: Sacalius „szakal”[27].
  • Lyciscus: zdrobnienie gr. λυκος lýkos „wilk”[28].
  • Oxygous: gr. όξύγοος oksygoos „przeraźliwy płacz”; aluzja do charakterystycznego długiego wycia szakala złocistego brzmiącego jak lament lub płacz[29]. Gatunek typowy: Oxygous indicus Hodgson, 1841 (= Canis aureus indicus Hodgson, 1833).
  • Lupulus: zdrobnienie łac. lupus „wilk”[30].
  • Neocyon: gr. νεος neos „nowy”; κυων kuōn, κυνος kunos „pies”[31]. Gatunek typowy: Canis latrans Say, 1823.
  • Simenia: lokalna nazwa kaberu używana w Etiopii[32]. Gatunek typowy: Canis simensis Rüppell, 1840.
  • Dieba: Dieb, lokalna nazwa dla C. anthus używana w Afryce Północnej[33]. Gatunek typowy: Canis anthus Cuvier, 1820.
  • Mamcanisus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia)[34].
  • Alopedon: gr. αλωπηξ alōpēx, αλωπεκος alōpekos „lis” [35]; οδους odous, οδοντος odontos „ząb” [36]. Gatunek typowy: Canis thooides Hilzheimer, 1906 (= Canis lupaster Hemprich & Ehrenberg, 1833).
  • Lupulella: zdrobnienie łac. lupus „wilk”[16]. Gatunek typowy: Canis mesomelas Schreber, 1775.
  • Schaeffia: Dr. Schäff[17]. Gatunek typowy: Canis adustus Sundevall, 1847.
  • Oreocyon: gr. ορος oros, ορεος oreos „góra”[37]; κυων kuōn, κυνος kunos „pies”[38].

Podział systematyczny | edytuj kod

Do rodzaju należą następujące żyjące współcześnie gatunki[21][19][20]:

oraz wymarłe:

Przypisy | edytuj kod

  1. Canis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 38. (łac.)
  3. C. S. Rafinesque: Analyse de la Nature ou tableau de l'univers et des corps organisés. Palermo: Aux dépens de l'auteur, 1815, s. 59. (fr.)
  4. a b L. Oken: Lehrbuch der Naturgeschichte. T. 3. Cz. 2. 1816, s. 1039. (niem.)
  5. H. M. D. de Blainville. Rapport sur un mémoire de M. Jourdan concernant deux nouvelles espèces de mammifères de l'Inde. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Seconde Série. 8, s. 279, 1837 (fr.). 
  6. Smith 1839 ↓, s. 129.
  7. Smith 1839 ↓, s. 206.
  8. Smith 1839 ↓, s. 160.
  9. B. H. Hodgson. Classified Catalogue of Mammals of Nepal, corrected to end of 1840, first printed in 1832. „Calcutta Journal of Natural History, and Miscellany of the Arts and Sciences in India”. 2 (6), s. 213, 1841 (ang.). 
  10. P. Gervais: Histoire naturelle des mammifères avec l'indication de leurs moeurs et de leurs rapports avec les arts, le commerce et l'agriculture. Paryż: L. Curmer, 1855, s. 60. (fr.)
  11. Gray 1868 ↓, s. 506.
  12. Gray 1868 ↓, s. 494.
  13. J. E. Gray: Catalogue of carnivorous, pachydermatous and edentate Mammalia in the British Museum. Londyn: 1869, s. 180. (ang.)
  14. A. L. Herrera: Sinonimia vulgar y cientifica de los principales vertebrados mexicanos. Mexico: Officina Tipografica de la Secretan'a de Foment, 1899, s. 29. (hiszp.)
  15. Hilzheimer 1906 ↓, s. 365.
  16. a b Hilzheimer 1906 ↓, s. 363.
  17. a b Hilzheimer 1906 ↓, s. 364.
  18. I. Krumbiegel. „Naturwissenschaftliche Wochenschrift”. 49, s. 591, 1949 (niem.). 
  19. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 147–148. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  20. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Canis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-07-10]
  21. a b C. Sillero-Zubiri: Family Canidae (Dogs). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 413–420. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  22. Palmer 1904 ↓, s. 157.
  23. Palmer 1904 ↓, s. 89.
  24. Palmer 1904 ↓, s. 676.
  25. Palmer 1904 ↓, s. 387.
  26. Palmer 1904 ↓, s. 708.
  27. Palmer 1904 ↓, s. 614.
  28. Palmer 1904 ↓, s. 388.
  29. Palmer 1904 ↓, s. 491.
  30. Palmer 1904 ↓, s. 386.
  31. Palmer 1904 ↓, s. 452.
  32. Palmer 1904 ↓, s. 632.
  33. Palmer 1904 ↓, s. 231.
  34. Palmer 1904 ↓, s. 25.
  35. Jaeger 1944 ↓, s. 12.
  36. Jaeger 1944 ↓, s. 151.
  37. Jaeger 1944 ↓, s. 155.
  38. Jaeger 1944 ↓, s. 66.

Bibliografia | edytuj kod

  1. C.E.H. Smith: Dogs. Cz. 1. Edynburg: W.H. Lizars, 1839, s. 17-266. (ang.)
  2. J.E. Gray. Notes on the Skulls of the Species of Dogs, Wolves, and Foxes (Canidae) in the Collection of the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1868, s. 492-525, 1868 (ang.). [dostęp 2017-01-12]. 
  3. M. Hilzheimer. Die geographische Verbreitung der afrikanischen Grau-Schakale. „Der Zoologische Garten”. 47, s. 363–373, 1906 (niem.). 
  4. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256. (ang.)
Na podstawie artykułu: "Canis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy