Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra


Na mapach: 62°15′N 70°10′E/62,250000 70,166667

Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Krajobraz Okręgu – góra Manaraga (1820) na Uralu Subpolarnym Krajobraz Okręgu Tajga Górski krajobraz Uralu w pobliżu wsi Saranpaul

Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra (ros. Ханты-Мансийский автономный округ – Югра, Chanty-Mansijskij awtonomnyj okrug – Jugra) – jednostka podziału administracyjnego w obrębie Federacji Rosyjskiej, wchodząca w skład obwodu tiumeńskiego.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Chanty-Mansyjski OA – Jugra położony jest w zachodniej Syberii, na kontynencie azjatyckim, tuż przy granicy z Europą. Okręg leży w północnej Rosji, na wschód od Uralu, na równinnym terenie wchodzącym w skład środkowej części Niziny Zachodniosyberyjskiej. Jugra leży między 58° a 66° szerokości geograficznej północnej. Kraj z północy na południe rozciąga się na długości 900 km, a ze wschodu na zachód – na 1400 km.

Od północy Okręg graniczy z Jamalsko-Nienieckim Okręgiem Autonomicznym, od północnego zachodu – z Republiką Komi, od południowego zachodu – z obwodem swierdłowskim, od południa – z wchodzącymi w skład obwodu tiumeńskiego rejonami: Tobolskim i Uwackim. Na wschodzie Jugra graniczy z Krasnojarskim Krajem, zaś na południowym wschodzie – z obwodem tomskim.

Łączna długość granic Chanty-Mansyjskiego OA wynosi 4750 km.

Strefa czasowa | edytuj kod

Chanty-Mansyjski OA – Jugra należy do jekaterynburskiej strefy czasowej (YEKT): do 25 października 2014 UTC+06:00 przez cały rok, od 26 października 2014 UTC+05:00 przez cały rok. Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+05:00, a czas letni – UTC+06:00.

Powierzchnia | edytuj kod

Ponad połowę obszaru Okręgu porasta tajga. Przez terytorium Jugry płyną liczne rzeki i strumienie. Na terenie obwodu znajdują się niezliczone jeziora oraz zajmujące wielkie obszary bagna.

Ukształtowanie terenu | edytuj kod

Chanty-Mansyjski OA w przeważającej części leży na Nizinie Zachodniosyberyjskiej. Na powierzchnię tę składają się obszary na których wysokości wynoszą 100-300 m n.p.m. W pobliżu rzek wysokości bezwzględne osiągają jeszcze niższe wartości: 10-50 m n.p.m.

W zachodniej, skrajnej części okręgu znajdują się niezbyt wysokie góry, stanowiące część pasma górskiego Uralu. W granicach Jugry ciągną się one na długości 450 km pasem szerokim na 30-45 km. Najwyższym punktem na mapie kraju jest szczyt Narodnaja – 1894 m n.p.m., leżący w Uralu Subpolarnym.

Stosunki wodne | edytuj kod

Rzeki | edytuj kod

Rzeka na terenie Okręgu; w tle góry Ural Zachód słońca nad chanty-mansyjską rzeką Krajobraz na terenie Okręgu

Na terenie okręgu znajdują się liczne rzeki, stanowiące dopływy głównej rzeki Chanty-Mansyjskiego OA – Obu i jego głównego dopływu – Irtyszu. Najważniejsze z płynących przez teren Okręgu dopływy Obu to: Wach, Agan, Tromiegan, Wielki Juran, Pim, Wielki Sałym, Nazym, Sośwa Północna i Kazym, zaś głównymi dopływami Irtysza są: Konda i Sogom. Łączna długość rzek w granicach okręgu przekracza 30 000 km.

Rzeki Okręgu, podobnie jak rzeki w innych północnych krainach charakteryzuje wysoki poziom wód w okresie wiosenno-letnim, związany z topnieniem pokrywy śniegowej i spływaniem powstałej w wyniku tego wody do cieków wodnych.

W okresie zimowym rzeki pokryte są grubą warstwą lodu. Utrzymuje się ona przez okres ok. 6 miesięcy.

Jeziora | edytuj kod

Na obszarze obwodu położona jest ogromna liczba większych i mniejszych jezior, w tym ponad 29 000 o powierzchni przekraczającej 1 ha, a także 4 zajmujące obszar ponad 100 km² Są nimi: Kondinskij Sor, Leuszynskij Tuman, Bandemtor i Tromemtor.

Klimat | edytuj kod

Chanty-Mansyjski OA – Jugra leży w obszarze klimatów umiarkowanych wybitnie kontynentalnych, co charakteryzuje się dużymi różnicami temperatur pomiędzy latem a zimą.

Klimat Jugry charakteryzuje się m.in. szybką i gwałtowną zmianą warunków pogodowych, zarówno w ciągu doby, jak i w przypadku pór roku – zima nagle przechodzi wiosnę, a jesień w zimę.

Temperatura | edytuj kod

Średnia temperatura stycznia w Jugrze wynosi od -18 °C na zachodzie do -24 °C wschodzie Okręgu. W rzeczywistości zimą w nocy temperatury potrafią spadać poniżej -45 °C. Najniższą zarejestrowaną temperaturę –59,3 °C zanotowano w 1973 r.

Zima na terytorium Okręgu jest surowa i długa, z grubą pokrywą śnieżną, zaś lato – krótkie i ciepłe. Przymrozki utrzymują się do późnej wiosny (do połowy czerwca) i pojawiają się już wczesną jesienią.

Klimat Okręgu charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem regionalnym. Najniższe temperatury w okresie zimowym rejestruje się w basenie rzeki Wach (rejon niżniewartowski).

Najcieplejszym miesiącem jest lipiec. Średnia temperatura w tym okresie waha się od +15,7 °C na północy do +18,4 °C na południu regionu. W okresie letnim zdarza się, że temperatury przekraczają 30 °C.

Opady | edytuj kod

temperatura i opady w Surgucie.

Roczna suma opadów wynosi 400-550 mm. Najwięcej opadów przypada na miesiąc lipiec, kiedy to spada ok. 15% tej sumy. Zalegająca zimą przez 180-200 dni pokrywa śnieżna osiąga grubość od 50 do 80 cm. Utrzymuje się ona od około końca października do początków maja.

Ciśnienie | edytuj kod

W okresie zimowym ciśnienie atmosferyczne na terenie Okręgu ma znacznie niższe wartości niż w innych częściach Azji północnej. Osłabienie działania wyżu azjatyckiego jest spowodowane napływem mas powietrza znad Atlantyku, powodującym także większe średnie opady śniegu i wyższe temperatury powietrza, niż na obszarach położonych na tej samej szerokości geograficznej, lecz bardziej na wschód. W lipcu ciśnienie przyjmuje średnie wartości 1005-1008 hPa, i jest wyższe niż w Azji Środkowej, lecz niższe niż w Arktyce.

Renifer tundrowy

Nasłonecznienie | edytuj kod

Dla Jugry charakterystyczna jest duża liczba dni ze słońcem, średnio terytorium Okręgu notuje się 1600-1900 godzin nasłonecznienia. Długość okres wegetacyjnego wynosi od 80 do 115 dni (dla porównania: w Polsce 180-210 dni).

Zimą przeważają wiatry południowe, zaś w okresie letnim – północne.

Fauna | edytuj kod

Piesiec Głuszec zwyczajny

Świat zwierzęcy w Chanty-Mansyjskim OA – Jugrze reprezentują liczne gatunki ssaków, spośród których wiele ma lokalne znaczenie gospodarcze dla życia myśliwych, dostarczając futer i mięsa. Należą do nich głównie drapieżne: lisy, pieśce, wiewiórki, sobole, kuny, norki, gronostaje, łasice, wydry i tchórze. Z innych gatunków mających gospodarcze znaczenie wymienić należy m.in. zające, krety, łosie i dzikie renifery. Ponadto na terenie Jugry żyją liczne gatunki gryzoni, nietoperze i inne ssaki.

Z ptaków w Jugrze występują m.in. dzikie gęsi i kaczki, kuliki, kuropatwy, głuszce, cietrzewie i jarząbki.

Na terenie regionu występują 42 gatunki ryb, m.in. jesiotr, sterlet, nelma (łosoś syberyjski) i sieja.

Charakterystyczną cechą Jugry, podobnie jak innych podmokłych krain jest występowanie w ciepłym okresie roku licznych gatunków owadów, z których wiele, pojawiających się w olbrzymich ilościach, jest dokuczliwych dla człowieka z powodu odżywiania się krwią ssaków.

Flora | edytuj kod

Pokrywa roślinna Jugry charakteryzuje się wielką różnorodnością.

Na terenie Okręgu występuje głównie tajga, a także roślinność bagienna i dzikie łąki. W pobliżu licznych jezior występuje typowa dla tego ekosystemu roślinność, zaś w rejonach górskich – także roślinność wysokogórska o charakterze tundrowym.

Modrzew

Obszary leśne stanowią 52,1% powierzchni regionu. Składają się na to głównie średnia tajga, złożona głównie z drzew iglastych, z domieszką liściastych. Z gatunków iglastych najliczniej występują: sosna, świerk, cedr, modrzew i jodła.

Na przybrzeżnych obszarach, zalewanych niekiedy przez rzeki, znajduje się typowa roślinność łąkowa.

Na północy regionu, gdzie tajga stopniowo zaczyna przechodzić w lasotundrę, występują liczne gatunki porostów, stanowiące pokarm dla reniferów.

W poszyciu lasów oraz wśród błot rosną liczne jadalne gatunki roślin. Niegdyś pełniły one ważną rolę gospodarczą, obecnie odgrywają one jedynie rolę w tradycyjnej gospodarce części rdzennej ludności Okręgu. Z gatunków mających znaczenie w tym zakresie najliczniej występują żurawiny, borówki, dzikie porzeczki, moroszki, czeremcha, maliny, głóg i jarzębina.

Gospodarka | edytuj kod

Na terenie Jugry znajdują się bogate złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, których eksploatacja jest jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki. Zostały one odkryte w latach 50 XX w. Złoża te stanowią część Zachodniosyberyjskiego Zagłębia Naftowego. Pierwsze złoże gazu w rejonie tego zagłębia zostało odkryte 21 września 1953 właśnie na terenie Chanty-Mansyjskiego OA, w pobliżu miasta Bieriozowo, zaś ropa naftowa odkryta została w 1959 r. Na terenie okręgu pierwszy odwiert powstał 25 września 1959 w rejonie wsi Szaim (dzisiejsze miasto Uraj).

Blisko 30 mln ha lasów dostarcza surowca dla przemysłu drzewnego i papierniczego. Ponadto na terenie okręgu rozwinięte związane z lasem myślistwo oraz pozyskiwanie owoców runa leśnego. Duże znaczenie ma rybołówstwo oraz chów reniferów i zwierząt futerkowych. Rolnictwo z powodu trudnych warunków klimatycznych i niekorzystnych warunków glebowych nie odgrywa znacznej roli.

Bogactwa naturalne | edytuj kod

Oprócz stanowiących podstawę gospodarki Chanty-Mansyjskiego OA gazu ziemnego i ropy naftowej w Okręgu wydobywa się złoto i kwarc, oraz węgiel kamienny. Odkryto również złoża rud żelaza, miedzi, cynku, ołowiu oraz rzadko występujących niobu i tantalu. W Jugrze wydobywa się ponadto boksyty i surowce mineralne: glinki ceramiczne, piasek budowlany i kamienie dekoracyjne. W położonej w należącej do Okręgu części gór Uralu pozyskuje się dla potrzeb przemysłu skały charakteryzujące się wysokimi właściwościami filtracyjnymi.

Na terenie Jugry znajdują się także złoża wód mineralnych.

Transport | edytuj kod

Na obszarze Chanty-Mansyjskiego OA zasadnicze znaczenie w transporcie odgrywa sieć rzeczna i linie kolejowe. Jedynie 29% towarów przewożone jest za pośrednictwem transportu samochodowego, a 2% – lotniczego. Długość linii kolejowych w granicach Jugry wynosi 1.106 km, zaś dróg – ponad 18 tys. km, z czego 11 tys. posiada utwardzoną powierzchnię. W transporcie ropy naftowej i gazu ziemnego główną rolę odgrywają rurociągi. Ropociągi mają łącznie 6.283 km długości, a gazociągi – 19 500 km.

Historia | edytuj kod

Prehistoria | edytuj kod

Pierwsze ślady osadnictwa ludzkiego na terytorium Jugry pochodzą z mezolitu. Zamieszkujące je ludy najprawdopodobniej stanowiły ludność protouralską, zanim jeszcze uległa ona podziałowi na Ugrofinów i Samojedów. W neolicie na terenie Okręgu mieszkały już ludy ugrofińskie, m.in. Chantowie. W epoce żelaza pojawiły się pierwsze organizmy państwowe, rodzaj księstw, obejmujących gród (czasem kilka) i jego bliskie otoczenie. W I tys. n.e. ludność Okręgu utrzymywała sporadyczne kontakty zarówno ze wschodem, jak i zachodem.

Rodzina chantyjska przed tradycyjnym domem koczowników

X w. – koniec XVI w | edytuj kod

Od XI w. ziemie Jugry stały się terenem rosyjskiej ekspansji handlowej prowadzonej z terenu Nowogrodu. Od XI w. w zachodniej części dzisiejszego terenu Okręgu zaczęły osiedlać się napływające z zachodu plemiona Mansów, wypierane ze swych dotychczasowych siedzib przez Rosjan i Komiaków. Ugrofińskie ludy zamieszkujące teren dzisiejszego OA (Chantowie i Mansowie) określane były przez Rusinów mianem Jugrowie (od komijskiego Jögra.), a kraj przez nich zamieszkany – Jugrą.

Od XIII w. większość ziem dzisiejszego Okręgu znajdowała się w dość luźnej zależności od Republiki Nowogrodzkiej. Od 1478, czyli od podbicia Nowogrodu przez Moskwę, ziemie Jugry weszły w skład Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

Na początku XVI w. ziemie Jugry zajęte zostały przez Tatarów i wchodziły w skład Chanatu Syberyjskiego. Stanowiły one jedną z ważniejszych części tego państwa.

W 1555 Rosja ponownie rozciągnęła nad Jugrą władzę zwierzchnią, gdyż władca Chanatu Syberyjskiego stał się wasalem carów rosyjskich. Wyrazem owej podległości była m.in. coroczna danina płacona w skórach sobolich, pozyskiwanych w dużej części na terenie Jugry. Gdy w 1563 chan Kuczum zerwał ową zależność i najechał ziemie cara, odwetowe wyprawy rosyjskie rozbiły chanat, a jedna z nich, pod dowództwem Jermaka, w 1582 ostatecznie przyłączyła większość terenu Chanty-Mansyjskiego OA do Rosji. Reszta terytorium została przyłączona wkrótce potem, do końca XVI w.

Kolonizacja rosyjska | edytuj kod

Mapa fragmentu ziem okręgu z 1701

Wkrótce po przyłączeniu tych ziem rozpoczęła się rosyjska kolonizacja Jugry: w 1593 na miejscu starego chantyjskiego grodu Sugmut-Basz, inaczej zwanego Chałumo-Sugmut co w przekładzie oznacza „brzozowy gródek” założono pierwsze rosyjskie miasto Bieriozow, obecnie Bieriozowo, a w 1594 założono miasto Surgut – obecnie największe skupisko ludności w Okręgu. Intensywne osadnictwo rosyjskie rozpoczęło się jednak dopiero w połowie, a nasiliło w końcu XVII w. i szybko doprowadziło do tego, ze autochtoniczna ludność kraju (Chantowie i Mansowie) już w XVIII w. stała się na terenach Okręgu mniejszością (obecnie stanowi ona poniżej 2% populacji.) W okresie tym rozpoczęto pierwsze systematyczne badania nad kulturą i językami rdzennej ludności. W 1708 większość terenów obecnego Chanty-Mansyjskiego OA weszły w skład utworzonej Guberni Syberyjskiej, a w 1775 – Guberni Tobolskiej.

Wiek XIX i początek XX | edytuj kod

W XIX w. na terytorium Jugry kontynuowana było osadnictwo rosyjskie. Obszar dzisiejszego obwodu był jednym z wielu miejsc zsyłki przeciwników politycznych caratu, w tym Polaków.

XIX wiek był także początkiem nowoczesności w rejonie. w 1844 pojawiły się na Obie i Irtyszu pierwsze parowce, zaś regularna komunikacja tym rodzajem transportu datuje się od lat 50. Napłynęły wówczas do Jugry kolejne rzesze osadników, wśród których znajdowali się nie tylko, jak poprzednio, pionierzy i myśliwi, ale też kupcy i uczeni. W 1859 po Obie i Irtyszu, m.in. przez teren Jugry pływało 7 parowców, 1904 – 107, а w 1913 – już 220.

W 1909 zbudowano pierwszą linię telefoniczną, łączącą kraj z resztą Rosji.

Utworzenie autonomii | edytuj kod

Okręg utworzono 10 grudnia 1930 jako Ostiako-Wogulski Okręg Narodowościowy (ros. Остяко-Вогульский национальный округ). Utworzenie Ostiako-Wogulskiego Okręgu Narodowościowego miało na celu przyznanie ograniczonej autonomii autochtonicznym ludom zachodniej SyberiiOstiakom (Chantom) i Wogułom (Mansom), i było elementem polityki tzw. korienizacji – przyznawania uprawnień nierosyjskim narodom, zamieszkującym Rosję, dawniej gnębionym i wynaradawianym przez carat.

Wraz z utworzeniem okręgu utworzono nowe osiedle – Ostiako-Wogulsk, mające być ośrodkiem administracyjnym okręgu.

Ponieważ nazwa Okręgu: Ostiako-Wogulski pochodziła od rosyjskich nazw obu narodów, w 1940 okręg został przemianowany na Chanty-Mansyjski Okręg Narodowościowy (ros. Ханты-Мансийский национальный округ), która to nazwa zawiera w sobie pochodzące z ojczystych języków obu narodów nazwy Chantów i Mansów.

Zmiana nazwy okręgu nastąpiła razem ze stosowną zmianą nazwy stolicy Jugry z Ostiako-Wogulsk na Chanty-Mansyjsk.

7 października 1977 Chanty-Mansyjski Okręg Narodowościowy przemianowano na Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny (ros. Ханты-Мансийский автoнoмный округ). Wiązało się to z pewnym poszerzeniem autonomii.

Po rozpadzie ZSRR okręg, znajdujący się na terytorium Rosji otrzymał w przyjętej w 1993 Konstytucji Federacji Rosyjskiej status pełnoprawnego podmiotu tej federacji (art. 65).

25 lipca 2003 rozporządzenie prezydenta Rosji zmieniło oficjalną nazwę Okręgu na obowiązującą obecnie – Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra. Dodanie słowa „Jugra” miało na celu nawiązanie do tradycyjnej, staroruskiej nazwy ziem wchodzących w skład okręgu.

Odkrycie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego | edytuj kod

W latach 50 XX w. na terenie ówczesnego Chanty-Mansyjskiego ON zostały odkryte złoża gazu ziemnego, które okazały się częścią wielkiego Zachodniosyberyjskiego Zagłębia Naftowego, obejmującego także tereny położone poza Okręgiem. Pierwsze złoże zostało odkryte 21 września 1953 w pobliżu miasta Bieriozowo. Dalsze badania odkryły także obecność ropy naftowej, która na terenie Jugry trysnęła 25 września 1959 w rejonie wsi Szaim, na miejscu której znajduje się dziś miasto Uraj.

Odkrycia te i związany z nimi rozwój przemysłu naftowego spowodowały szybki napływ kolejnych osadników i ogromny, dwunastokrotny wzrost liczby ludności Jugry: ze 118 000 w 1956 do 1 478 000 w 2006.

Ludność | edytuj kod

Statystyki demograficzne | edytuj kod

W 2006 Chanty-Mansyjski OA zamieszkiwało 1.478 178 osób. Ludność miejska stanowi 91,3% populacji, a wiejska – 8,7%. Gęstość zaludnienia wynosi 2,7 os./km².

Liczba mieszkańców okręgu systematyczna rośnie, od spisu powszechnego w 2002 do 1 stycznia 2006 wzrosła ona o 45,4 tys. osób, co stanowi 3,16%. Wzrost ten jest wynikiem zarówno dodatniego salda migracji, jak i przyrostu naturalnego. Region ten bowiem, jako jedna z niewielu części Rosji wykazuje przewagę liczby urodzeń nad liczbą zgonów. W 2002 urodziło się tutaj 19 958 osób (przyrost 13,5‰), a zmarło 10 415 (7,1‰), co daje przyrost naturalny rzędu +6,4‰.

Zmiany liczby mieszkańców | edytuj kod

W okresie ZSRR nastąpił znaczny wzrost zaludnienia okręgu. Związane było to z odkrywaniem w latach 50. i 60. złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, a następnie z rozwojem przemysłu, zwłaszcza naftowego w tym regionie. Po upadku ZSRR i powstaniu niepodległej Rosji. Okręg jest jednym z niewielu terenów Syberii i rosyjskiego Dalekiego Wschodu, którego ludność nie zmniejsza się, a wręcz przeciwnie – zwiększa (w ciągu 2005 liczba ludności wzrosła o 9,2 tys. osób, t.j. o 0,63%). Obecnie (stan na 1 stycznia 2006) Jugrę zamieszkuje 1.478 200 osób. Oznacza to, iż w ciągu ostatniego półwiecza populacja Jugry wzrosła 12-krotnie.

Wzrostowi ogólnej liczby ludności towarzyszy spadek udziału procentowego w populacji ludności rdzennej – Chantów i Mansów.

Chant – rdzenny mieszkaniec Okręgu Kobiety chantyjskie w tradycyjnych strojach

Narodowości | edytuj kod

Według spisu powszechnego z 2004 na terenie Jugry zamieszkują przedstawiciele 123 narodowości, głównie należących do narodów słowiańskich, w mniejszym stopniu też tureckich i ugrofińskich.

Zdecydowaną większość ludności Chanty-Mansyjskiego OA stanowią Rosjanie (66,1%), zaś narody, od których pochodzi nazwa Okręgu – Chantowie i Mansowie – odpowiednio 1,2% i 0,7%.

Krajobraz przedgórza polarnego Uralu Teatr w Chanty-Mansyjsku Rzeka Szekuria Jedna z rzek w Chanty-Mansyjskim OA

Szczegółowy skład etniczny Chanty-Mansyjskiego OA:

Zmiany liczebności i udziału procentowego w populacji głównych grup etnicznych na przestrzeni lat (według danych ze spisów powszechnych)

Rdzenni mieszkańcy Jugry | edytuj kod

Rdzennymi mieszkańcami Chanty-Mansyjskiego OA są Chantowie i Mansowie.

 Osobny artykuł: Chantowie.  Osobny artykuł: Mansowie.

Wyznania | edytuj kod

Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w stolicy Okręgu – Chanty-Mansyjsku.

Większość ludności Jugry wyznaje prawosławie, część – islam, sporą grupę stanowią niewierzący. Istnieje także niewielka grupa (kilkaset do kilku tys.) osób, należących do rdzennej ludności Syberii która wyznaje tradycyjne wyznania szamanistyczne. W ostatnich latach w wyniku nasilonej akcji ewangelizacyjnej prowadzonej przez przybyłych z zachodu misjonarzy wielu mieszkańców Jugry przyłączyło się do wspólnot religijnych wyrosłych na gruncie protestantyzmu (m.in. baptystów i ewangelicznych chrześcijan)

Na terenie obwodu działa 51 parafii prawosławnych (Chanty-Mansyjsk jest stolicą eparchii chanty-mansyjskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego), 26 wspólnot muzułmańskich, 1 parafia rzymskokatolicka, 40 innych chrześcijańskich organizacji religijnych, związanych z wyznaniami protestanckimi, oraz 12 innych wspólnot i organizacji wyznaniowych.

Gęstość zaludnienia | edytuj kod

Średnia gęstość zaludnienia w Chanty-Mansyjskim OA wynosi 2,8 os./km² W praktyce istnieją bardzo duże rozbieżności pomiędzy różnymi częściami kraju. Na południu jest to kilkanaście, a w pobliżu miast kilkadziesiąt osób na km² (w dużych miastach – ponad kilkaset), zaś na obszarach północnych 1 osoba przypada na kilka km².

Miasta | edytuj kod

Stolicą Okręgu jest miasto Chanty-Mansyjsk. Największymi miastami na terenie Autonomii są Surgut, Niżniewartowsk i Nieftiejugansk.

16 największych miast zamieszkuje 78% ludności Okręgu, zaś cała ludność miejska stanowi 91% populacji Jugry.

Najważniejsze miasta i osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2005):

Dworzec w Surgucie – największym mieście Okręgu. Dworzec w Surgucie Chanty-Mansyjsk Centrum narciarskie w Chanty-Mansyjsku Surgut w zimie. port i dworzec autobusowy w Chanty-Mansyjsku Ulica w Surgucie

Podział administracyjny | edytuj kod

Z obszaru Chanty-Mansyjskiego OA – Jugry wyodrębnione są tereny większości dużych miast. Obejmują one obszar samego miasta, czasem też kilku miejscowościami położonymi w pobliżu. Okręgów takich jest 22. Pozostała powierzchnia Jugry podzielona jest na 9 rejonów.

Okręgi miejskie | edytuj kod

Rejony | edytuj kod

Pozamiejska powierzchnia Chanty-Mansyjskiego OA – Jugra podzielona jest na 9 rejonów.

Władze | edytuj kod

Organem prawodawczym Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry jest miejscowa Duma, złożona z 25 członków, wybieranych na 5 lat, z czego 20 wybieranych jest w okręgach jednomandatowych, a 5 – z jednego, pięciomandatowego okręgu, obejmującego cała Jugrę. Stanowione przez ten organ prawa dotyczą spraw lokalnych i nie mogą być sprzeczne z ustawodawstwem ogólnorosyjskim.

Głową Okręgu jest gubernator. Obecnie, od 2010 funkcję tę sprawuje Natalia Komarowa.

Władzę wykonawczą w okręgu sprawuje lokalny rząd.

Języki urzędowe | edytuj kod

Językami urzędowymi na terenie Okręgu są zarówno język rosyjski, używany na co dzień przez blisko 99% populacji, jak i dwa języki rdzennych mieszkańców Jugry: chantyjski i mansyjski. W praktyce jednak w charakterze języka urzędowego stosowany jest tylko rosyjski, a znaczenie obu języków rdzennych mieszkańców jest symboliczne – wszyscy zamieszkujący kraj ludzie znają język rosyjski, a zaledwie nieco ponad połowa spośród 17 128 zamieszkujących Okręg Chantów i ok. 30% spośród 9 498 Mansów żyjących w OA zna język ojczysty.

Przyznanie statusu języka urzędowego mowom rdzennych mieszkańców jest zatem w zasadzie tylko rodzajem deklaracji mającej pokazać szacunek władz do tradycji i kultury Chantów i Mansów. Większe znaczenie języki te posiadają w innych dziedzinach życia, m.in. w systemie oświaty – w językach tych odbywa się nauczanie w niektórych szkołach i posiadają one też pewne inne przywileje, m.in. związane z wydawaniem w nich publikacji książkowych i prasowych.

Tablice rejestracyjne | edytuj kod

Tablice pojazdów zarejestrowanych w Chanty-Mansyjskim OA mają oznaczenie 86 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-2.xls

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy