Chnum


Chnum w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chnum – w mitologii egipskiej jeden z bogów Górnego Egiptu.

Czczony już w czasach Starego Państwa jako lokalne bóstwo wyspy Elefantyny[1], następnie jego kult rozpowszechnił się na cały Górny Egipt i Nubię. Jego żoną była bogini Satis, a córką Anuket[2] (tzw. triada elefantyjska)[potrzebny przypis]. W Esnie czczono go wraz z dwiema boginiami uznawanymi za jego żony: Menhit i Nebtuu oraz jego dziećmi: Neit i Heka[3]. Z kolei w ośrodku kultu w Antinoe czczony był razem z Heket, która była tam uważana za jego małżonkę. Od V dynastii (zgodnie z teorią heliopolitańską) łączony był ze Słońcem (Ra), występując pod imieniem Chnum-Re.

Stwórca ludzi, miał na kole garncarskim ulepić człowieka wraz z jego ka i inne stworzenia. Uważany był także za dawcę wody i opiekuna wylewów Nilu. Był patronem garncarzy[4][5] i bogiem zachodzącego słońca.

W sztuce staroegipskiej wyobrażano go przy kole garncarskim[6], sceny takie pojawiły się za czasów XVIII dynastii, chociaż wzmianki o tej jego roli sięgają Tekstów Piramid[potrzebny przypis]. Wyobrażany był też jako długorogi baran lub mężczyzna z głową barana[4].

Olbrzymią świątynię Chnuma wzniesiono na wyspie Elefantynie w czasach Nowego Państwa[7][8], a kolejną w tej samej epoce w Esnie[3]. Świątynię Chnuma zbudowała faraon Hatszepsut w Kumma w Nubii[9]. Ponadto na Elefantynie odkryto cmentarzysko świętych zwierząt Chnuma – baranów[10].

Przypisy | edytuj kod

  1. Grimal N., 2004: Dzieje starożytnego Egiptu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, strona 161. ​ISBN 83-06-02917-8
  2. Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik, hasło Chnum. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  3. a b Dembska, hasło Esna
  4. a b Dembska, hasło Chnum
  5. Wilson H., 1999: Lud faraonów. Państ. Inst. Wydawniczy, Warszawa, s. 5, 7
  6. Wilson s. 5
  7. Dembska, hasło Elefantyna
  8. B.J. Kemp, 2009: Starożytny Egipt. Anatomia Cywilizacji, PIW Warszawa, strona 232
  9. Grimal s. 219
  10. Kemp s. 432, 4334
Bogowie starożytnego Egiptu Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Chnum" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy