Chorzele


Na mapach: 53°15′40″N 20°53′57″E/53,261111 20,899167

Chorzele w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chorzelemiasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chorzele. Leży nad Orzycem.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa ostrołęckiego.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2]. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie przasnyskim, obwodzie przasnyskim województwa płockiego[3].

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 3113 mieszkańców[1].

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 57 BartoszycePułtusk oraz drogi wojewódzkie 614 do Myszyńca i 616 do Ciechanowa. 25 km na północ od miasta zlokalizowany jest międzynarodowy port lotniczy w Szymanach.

W okresie międzywojennym miejscowość byłą siedzibą komisariatu Straży Celnej „Chorzele” oraz ulokowana tu była placówka Straży Celnej „Chorzele”[4]. Następnie stacjonowała w Chorzelach placówka Straży Granicznej I linii „Chorzele”[5].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Chorzelach
  • 1472 – pierwsze wzmianki o Chorzelach, osadzie położonej na skraju puszczy
  • 1542 – prawa miejskie, miasto jest osadą królewską, która miała kontakty handlowe z Rusią
  • 1690 – nadanie przywilejów po zniszczeniu miasta przez Szwedów
  • 1795 – w zaborze pruskim
  • XIX w. – rozwój przemysłu, szybki wzrost znaczenia ludności żydowskiej, wielkie targi żywym inwentarzem
  • 1807 – w Księstwie Warszawskim
  • 1815 – w Królestwie Polskim
  • 1863–1864 – miejsce zwycięskich bitew powstańców z wojskami rosyjskimi
  • 1870–1919 – cofnięte prawa miejskie
  • 1905 – Chorzele zamieszkuje 2.301 Żydów, stanowiąc 57% mieszkańców
  • 1914-1918 - zniszczenia wojenne, które ograniczą rozwój miasta w dwudziestoleciu[6]
  • 1916 – uzyskanie połączenia kolejowego

W okresie międzywojennym stacjonował w miejscowości komisariat Straży Granicznej[7].

  • 1939–1945 – wcielone do III Rzeszy, całkowita eksterminacja ludności żydowskiej
  • 20 stycznia 1945 – zajęcie Chorzel przez radzieckie oddziały 32 Dywizji Kawalerii 3 Armii
  • 1945 – w grudniu oddział podziemia niepodległościowego rozbił areszt Milicji Obywatelskiej i uwolnił 14 żołnierzy podziemia[8]
  • 1975 – gmina Chorzele w ramach województwa ostrołęckiego
  • od 1999 r. w ramach powiatu przasnyskiego (woj. mazowieckie)

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Chorzel w 2014 roku[9].


Zabytki | edytuj kod

Kościół Trójcy Przenajświętszej

Gospodarka | edytuj kod

Największe zakłady przemysłowe w mieście to: firma Bel Polska sp. z o.o. i Spółdzielnia Mleczarska Mazowsze, oba działająca w branży mleczarskiej. Ważną rolę odgrywa też przemysł drzewny.

Transport | edytuj kod

Chorzele nie posiadają obecnie połączenia kolejowego (najbliższe czynne dworce kolejowe to Ciechanów i Szczytno), natomiast posiadają dość dobrze rozwinięte połączenia autobusowe. Miasto posiada bezpośrednie połączenie autobusowe z Warszawą, Olsztynem, Przasnyszem, Ciechanowem, Ostrołęką, Szczytnem, Mrągowem i Nidzicą, a w sezonie turystycznym również z Giżyckiem. Komunikację pasażerską w Chorzelach i okolicy zapewnia głównie przedsiębiorstwo PKS Przasnysz. Docierają tu również autobusy PKS Warszawa, PKS Olsztyn, PKS Mrągowo, PKS Ostrołęka, PKS Mława oraz przewoźników prywatnych.

Kultura | edytuj kod

W Chorzelach odbywają się festyny, takie jak Spotkanie z folklorem czy Niedziele w mieście. Ponadto organizowane są konkursy plastyczne, recytatorskie i festiwal piosenki. W mieście działa Biblioteka Publiczna. Odbywają się również zawody strażackie.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Burmistrzowie Chorzel | edytuj kod

  • Ludwik Rogowski (1990-1994)
  • Krzysztof Nieliwodzki (1998-1999)
  • Janusz Nidzgorski (1999-2002)
  • Andrzej Krawczyk (2002-2006)
  • Wojciech Kobyliński (2006-2010)
  • Beata Szczepankowska (od 2010)

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-09-14] .
  2. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  3. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 68.
  4. Kalendarz z szematyzmem funkcjonariuszy Straży Celnej na rok 1927, Nakładem Zarządu Internatu imienia dra Władysława Rasińskiego dla Dzieci Funkcjonariuszy Straży Celnej., 1927, s. 171 .
  5. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 14. ISBN 83-87424-77-3.
  6. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 105
  7. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 12. ISBN 83-87424-77-3.
  8. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944–1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 242.
  9. Chorzele w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  10. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-19] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Gmina Chorzele

Miasta województwa mazowieckiego

Powiat przasnyski

Powiat przasnyski (1867–1975) Miasta zdegradowane reformą carską z 1869–1870

Legenda: (1) w nawiasach podano okres praw miejskich; (2) wytłuszczono miasta trwale restytuowane; (3) tekstem prostym opisano miasta nierestytuowane, miasta restytuowane przejściowo (ponownie zdegradowane) oraz miasta niesamodzielne, włączone do innych miast (wyjątek: miasta połączone na równych prawach, które wytłuszczono); (4) gwiazdki odnoszą się do terytorialnych zmian administracyjnych: (*) – miasto restytuowane połączone z innym miastem, (**) – miasto restytuowane włączone do innego miasta, (***) – miasto nierestytuowane włączone do innego miasta, (****) – miasto nierestytuowane włączone do innej wsi; (5) (#) – miasto zdegradowane w ramach korekty reformy (w 1883 i 1888); (6) zastosowane nazewnictwo oddaje formy obecne, mogące się różnić od nazw/pisowni historycznych.

Źródła: Ukaz do rządzącego senatu z 1 (13) czerwca 1869, ogłoszony 1 (13 lipca) 1869. Listy miast poddanych do degradacji wydano w 20 postanowieniach między 29 października 1869 a 12 listopada 1870. Weszły one w życie: 13 stycznia 1870, 31 maja 1870, 28 sierpnia 1870, 13 października 1870 oraz 1 lutego 1871 (Stawiski).

Na podstawie artykułu: "Chorzele" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy