Chris Niedenthal


Chris Niedenthal w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chris Niedenthal, właściwie Christopher Jan Niedenthal (ur. 21 października 1950 w Londynie)[1] – brytyjski fotograf polskiego pochodzenia, jeden z najbardziej cenionych fotoreporterów europejskich. Członek rzeczywisty ZPAF. Współpracował m.in. z takimi magazynami jak „Newsweek”, „Time”, „Der Spiegel”, „Geo” i „Forbes”. Laureat nagrody World Press Photo w 1986. Autor licznych wystaw.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w rodzinie polskich emigrantów wojennych, jest synem Jana Niedenthala (1906–1976, przed wojną wiceprokurator Sądu Okręgowego w Wilnie, na emigracji pracownik Ministerstwa Oświaty Wielkiej Brytanii) i Heleny z domu Łyżwańskiej (1914–2001, zatrudniona w Polskiej Agencji Telegraficznej, a na emigracji zajęła się prowadzeniem domu), brat Krystyny[2][3][4][5]. Język polski poznał, uczęszczając do szkółki sobotniej, a ojczyznę rodziców po raz pierwszy odwiedził wraz z nimi w 1963[6].

Pierwszy aparat fotograficzny – Kodak Starmite – otrzymał w wieku 11 lat w nagrodę za zdanie egzaminu. Ukończył trzyletnie studia fotograficzne w London College of Printing. W Polsce zamieszkał od 1973 roku[6]. Po kilku latach w roli wolnego strzelca (pracując m.in. dla „Sterna”) został zatrudniony jako korespondent „Newsweeka” w Polsce[6]. Pierwszy duży materiał fotograficzny zarejestrowany wtedy przez Chrisa Niedenthala przedstawiał „nielegalne” i prowizoryczne kościoły, tworzone pomimo zakazu władz państwowych[6].

W 1978 był pierwszym fotoreporterem, który po wyborze Karola Wojtyły na papieża przyjechał do jego rodzinnego miasta Wadowic. 17 października wykonał zdjęcia księgi parafialnej, w której ksiądz dr Edward Zacher dokonał wpisu o powołaniu kardynała Wojtyły na Stolicę Piotrową. W kolejnym roku, podczas pielgrzymki papieża do ojczyzny, wykonał zdjęcie, które trafiło na okładkę „Newsweeka” – sfotografował na Jasnej Górze Jana Pawła II trzymającego goździki, jak również trzymającego na rękach małą, zapłakaną dziewczynkę w czerwonej chusteczce.

Wraz z angielskim dziennikarzem, Michaelem Dobbsem, był pierwszym zagranicznym fotoreporterem wpuszczonym do Stoczni Gdańskiej podczas strajku w 1980.

Po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce wykonywał z ukrycia zdjęcia. Jedno z nich przedstawia transporter opancerzony SKOT, stojący na tle billboardu reklamującego film Czas apokalipsy Francisa Forda Coppoli, wiszącego na budynku kina „Moskwa” w Warszawie[7][8] (zdjęcie to trafiło m.in. na okładkę wydanej w 2006 książki prof. Andrzeja Paczkowskiego Wojna polsko-jaruzelska, a także na okładkę książki Gabriela Meretika Noc Generała). Niewywołane filmy w tym okresie przekazywał turystom i osobom wyjeżdżającym z Polski, by dostarczyli je do redakcji „Newsweeka”[6]. Sam obawiał się wyjechać z kraju, nie mając pewności, czy zostanie z powrotem wpuszczony.

Laureat nagrody World Press Photo w 1986 za portret sekretarza generalnego węgierskiego KC – Jánosa Kádára, który trafił na okładkę „Time'a”. W 1987 zamieszkał z rodziną w Austrii, gdzie mieściło się biuro „Time'a” na Europę Wschodnią. W 1995 założył w Warszawie studio fotografii reklamowej „Magic media”, a od 1998 ma obywatelstwo polskie.

W 1999 zaprezentował cykl kilkudziesięciu zdjęć w dużym formacie, zatytułowany „Tabu • Portrety nie portretowanych”, w ramach którego portretował dzieci niepełnosprawne umysłowo. Pierwotnie Niedenthal planował zatytułować wystawę „Niech Moc będzie z tobą!”, jednak ostatecznie wybrał nazwę „Tabu”, chcąc lepiej podkreślić problem niepełnosprawnych dzieci oraz przełamywania lęku przed innością. Temat podsunęła fotografowi kuzynka, Magda Klemm, wychowująca niepełnosprawnego syna. Wystawa prezentowana była między innymi w Starej Galerii ZPAF w Warszawie, Muzeum Ziemi Lubuskiej w marcu i kwietniu 2001 oraz Bratysławie, Wiedniu i Hamburgu.

Wraz z przyjacielem Tadeuszem Rolke zrealizował w 2001 projekt „Sąsiadka”, nawiązujący do książki Jana Tomasza Grossa i filmu Agnieszki Arnold o tym samym tytule, opowiadający o pogromie Żydów w Jedwabnem. Bohaterką zdjęć w scenerii żydowskich miasteczek była sąsiadka Rolke z bloku, młoda Wietnamka – Maja. Wystawa prezentowana była w warszawskiej Zachęcie i Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze.

W 2004, nakładem wydawnictwa BOSZ Szymanik i Wspólnicy, ukazał się album Polska Rzeczpospolita Ludowa • Rekwizyty, zawierający 130 zdjęć Niedenthala z lat 70. i 80. z komentarzem dziennikarza „Gazety WyborczejJacka Hugo-Badera. W 2006, pod patronatem honorowym prezydenta Lecha Kaczyńskiego, nakładem wydawnictwa Edipresse Polska, ukazał się kolejny zbiór fotografii Niedenthala z okresu stanu wojennego, zatytułowany 13/12 • Polska stanu wojennego. Pomysł zrodził się po tym, jak IPN przekazał fotografowi teczkę dotyczącą jego osoby, sporządzaną przez funkcjonariuszy SB od 1973. Album dostępny zarówno w języku polskim jak i angielskim, zawiera zarówno znane, jak i dotąd niepublikowane zdjęcia dokumentujące zajścia z lat 1981–1983.

W 2011 r. nakładem wydawnictwa Edition.Fototapeta wydano album Niedenthala In Your Face. Oblicza Niedawnej Przeszłości w wersjach polskiej i niemieckiej. W tym samym roku Wydawnictwo MARGINESY wydało autobiografię Niedenthala Chris Niedenthal. Zawód: Fotograf. W 2014 r. wydawnictwo BOSZ wydało w wersji dwujęzycznej (polskiej i angielskiej) album Chris Niedenthal. Wybrane Fotografie 1973–1989 (Chris Niedenthal. Selected Photographs 1973–1989).

Został członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010[9] oraz przed wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku[10].

Został mężem germanistki i tłumaczki literatury niemieckiej, Karoliny Niedenthal; ojciec dziennikarza, Filipa Niedenthala, redaktora naczelnego polskiej edycji miesięcznika „Vogue”[11]. Gra amatorsko na perkusji[6].

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Archiwum Historii Mówionej - Chris Niedenthal. [dostęp 2015-03-27].
  2. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 30, s. 104, Czerwiec 1976. Koło Lwowian w Londynie. 
  3. Dane osoby z katalogu osób "rozpracowywanych". Chris Niedenthal. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2018-11-06].
  4. Jan Niedenthal. myheritage.pl. [dostęp 2018-11-06].
  5. Marek Grygiel, Chris Niedenthal: W pierwszej kolejności mam widzieć.... fototapeta.art.pl. [dostęp 2018-11-06].
  6. a b c d e f Juliusz Ćwieluch, Chris Niedenthal. Świadek. „Polityka”. Nr 1(3142)/2018. s. 141–145. 
  7. Fotografia [zarchiwizowane z adresu 2011-11-19] .
  8. Chris Niedenthal – „13/12. Polska stanu wojennego”, Fotal.pl, 21 listopada 2006 [zarchiwizowane z adresu 2009-05-16] .
  9. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego, onet.pl, 16 maja 2010 [dostęp 2014-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-05] .
  10. BarbaraB. Sowa BarbaraB., Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego, a kto z niego wypadł? Cała Lista, Dziennik.pl, 16 marca 2015 [dostęp 2015-03-21] .
  11. Filip Niedenthal: na hasło Polska słyszę, że Polki są piękne i dobrze się ubierają - Moda, 24 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-24] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-24] .
  12. M.P. z 2013 r. poz. 406.
  13. Marcin Grabowiecki: Przyznano odznaczenia MKiDN dla członków ZPAF. fotopolis.pl, 2009-12-16. [dostęp 2012-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-17)].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Chris Niedenthal" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy