Chrześcijaństwo na Malcie


Chrześcijaństwo na Malcie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chrześcijaństwo na Malcie – na małej śródziemnomorskiej wyspie Malta dominującą religią jest katolicyzm.

Spis treści

Historia chrześcijaństwa na Malcie | edytuj kod

Apostoł Paweł | edytuj kod

Kościół na Malcie jest opisany w Dziejach Apostolskich (Dz 27:39–42; Dz 28:1–11), że został założony przez swoich patronów Pawła Apostoła i Publiusza, który był jego pierwszym biskupem[1]Wyspy św. Pawła, które są jedną wyspą tylko w czasie odpływu, są tradycyjnie uważane za miejsce, gdzie w roku 60, statek przewożący Pawła do Rzymu na proces i ewentualne męczeństwo, rozbił się na skałach.

Ustanowienie Archidiecezji Malty | edytuj kod

Anglikańska prokatedra św. Pawła w Valletcie

Zgodnie z tradycją, Publiusz, rzymski gubernator Malty w czasie, gdy statek apostoła Pawła uległ katastrofie, po nawróceniu się na chrześcijaństwo, został pierwszym biskupem Malty. Po przewodzeniu kościołowi na Malcie przez 31 lat, Publiusz został w 90 r. przeniesiony do Aten, gdzie zginął śmiecią męczeńską w 125 r. Istnieją skąpe informacje na temat ciągłości chrześcijaństwa na Malcie w kolejnych latach, choć tradycja głosi, że istnieje ciągła linia biskupów od czasów apostoła Pawła do czasów cesarza Konstantyna. Akta Soboru Chalcedońskiego podają, że w 451 r. niejaki Achacy (Acacius) był biskupem Malty (Melitenus Episcopus). Jest również wiadomo, że w r. 501 niejaki Konstantyn (Constantinus), Episcopus Melitenensis brał udział w II Soborze Konstantynopolitańskim. W 588 r. Tucillus, Miletinae civitatis episcopus, został usunięty z funkcji przez papieża Grzegorza I, a jego sukcesor Trajan został wybrany przez duchownych i ludność Malty w 599 r. Ostatnim notowanym biskupem Malty przed inwazją arabską był Grek imieniem Manas, który następnie został uwięziony w Palermo na Sycylii[1].

Niezależność Zakonu św. Jana | edytuj kod

W czasie gdy Malta była pod władzą Rycerzy Maltańskich, od połowy wieku XVI do końca XVIII, Wielki Mistrz miał status księcia Kościoła i cieszył się specjalnymi względami papieża, co od czasu do czasu doprowadzało do ostrych tarć z lokalnymi biskupami.

Okupacja francuska | edytuj kod

 Osobne artykuły: Francuska inwazja na MaltęFrancuska okupacja Malty.

Z biegiem lat władza Rycerzy słabła; ich rządy skończyły się, kiedy flota Napoleona Bonaparte przybyła na Maltę w 1789 r., w czasie ekspedycji do Egiptu. Używając podstępu, Napoleon poprosił o bezpieczną przystań w celu zaopatrzenia swoich statków, a następnie skierował broń przeciwko swojemu gospodarzowi w Valetcie. Wielki Mistrz Ferdinand von Hompesch zu Bolheim skapitulował, Napoleon został na Malcie na kilka dni, w ciągu których systematycznie rabował ruchomy majątek Zakonu i ustanawiał administrację zawiadowaną przez swoich ludzi. Następnie popłynął do Egiptu, pozostawiając znaczny garnizon na Malcie. Od kiedy niepopularność Zakonu wśród Maltańczyków rosła, początkowo przyjęli oni Francuzów z optymizmem. Ta iluzja nie trwała jednak długo. W ciągu kilku miesięcy Francuzi pozamykali klasztory i zagrabili skarby kościelne. Gdy Maltańczycy zbuntowali się, Francuzi pod dowództwem gen. Claude-Henri Belgrand de Vaubois wycofali się do Valletty. Po kilku nieudanych próbach odbicia miasta, mieszkańcy Malty poprosili o pomoc Brytyjczyków. Kontradmirał lord Horatio Nelson zastosował całkowitą blokadę wyspy, i w 1800 r. garnizon francuski poddał się.

Ustanowienie Diecezji na Gozo | edytuj kod

Konkatedra św. Jana w Valletcie

Mieszkańcy Gozo, historycznie należący do Diecezji Maltańskiej, dwukrotnie – w roku 1798 w czasie okupacji francuskiej, i ponownie w roku 1836 –  przedstawiali petycję o utworzenie niezależnej diecezji. Dopiero trzecia petycja, doręczona bezpośrednio papieżowi Piusowi IX w roku 1855, spotkała się z sukcesem. Wiodącą rolę w tej kwestii odegrał młody ksiądz Don Pietro Pace, który kilka lat później został biskupem Gozo, oraz Sir Adrian Dingli, rzecznik Korony brytyjskiej. Brytyjski Urząd Kolonialny wyraził swą aprobatę w październiku 1860 roku[2].

W roku 1863, archiprezbiter Michele Francesco Buttigieg został mianowany biskupem pomocniczym Malty, z zaleceniem rezydowania na Gozo. Rok później, 16 września 1864, papież wydał bullę zatytułowaną „Singulari Amore” (Dzięki niezwykłej Miłości), w której ustanawiał oddzielność wysp Gozo i Comino od diecezji Malty. 22 września 1864 roku biskup Buttigieg został mianowany pierwszym biskupem Gozo, z kościołem głównym w Victorii, pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (po maltańsku: „Marija Assunta”), służącym jako jego Katedra[2].

Imperium brytyjskie | edytuj kod

W roku 1814, zgodnie z Traktatem Paryskim, Malta stała się częścią Imperium brytyjskiego. Brytyjczycy rządzili nią przez następne 150 lat, do roku 1964, kiedy to Malta uzyskała niepodlełość. Rządy brytyjskie przyniosły pierwszą znaczną liczbę członków Kościoła Anglikańskiego i wyznań protestanckich w postaci urzędników kolonialnych i emerytów. Okres ten charakteryzował się dużą tolerancją religijną.

Święci patronowie | edytuj kod

Święty Paweł | edytuj kod

Św. Paweł jest czczony jako patron Malty. Wiele parafii na Malcie i na Gozo jest pod jego wezwaniem, w tym: katedra w Mdinie, kolegiaty w Rabacie i Valetcie oraz parafie w Ħal-Safi i Munxar.

Święty Publiusz | edytuj kod

Święty Publiusz jest pierwszym maltańskim świętym, patronem Malty i Floriany; był pierwszym biskupem Wysp Maltańskich. Kościół parafialny we Florianie jest pod wezwaniem Świętego. Istnieje wielkie nabożeństwo do tego świętego na Malcie, zwłaszcza, że był on Maltańczykiem.

Święta Agata | edytuj kod

Święta Agata jest również patronką Malty. Podczas prześladowań na Sycylii przybyła ona na Maltę i uczyła Maltańczyków wiary chrześcijańskiej.

Spośród około 60 parafii na Malcie i Gozo, 11 jest pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Wśród nich są m.in.: kościół katedralny na Gozo, parafia w Gudja, Ħal-Għaxaq, l-Imqabba, Qrendi, Mosta, Dingli, Attard, Mġarr, Birkirkara oraz Żebbuġ (Gozo). Wiele innych kościołów posiada cenną rzeźbę, przedstawiającą tajemnicę Wniebowzięcia. Naturalnie, wszystkie rzeźby będące w posiadaniu kościołów tytularnych, są najcenniejszymi świętymi artefaktami dla lokalnej społeczności. Wszystkie rzeźby w kościołach traktowane są z wielką troską i oddaniem, jakkolwiek szacunek do posągów przedstawiających lokalnych świętych patronów jest większy niż do innych rzeźb.

Szczególnie godne uwagi są święta Wniebowzięcia obchodzone w światowej sławy Rotundzie w Mosta (zwanej też Mosta Dome), wspaniałej Katedrze na Gozo w starej Cytadeli, oraz wyjątkowe coroczne, w dniu 14 sierpnia, pokazy ogni sztucznych, zorganizowane przez St. Mary Fireworks Factory w Imqabba, zwycięzcę pierwszego Międzynarodowego Festiwalu Fajerwerków na Malcie w 2006 r. Ten pirotechniczno-muzyczny pokaz jest uznawany za najlepszy na wyspie, i tysięczny tłum zapycha corocznie uliczki wioski, chcąc go obejrzeć.

Aktualny stan prawny | edytuj kod

Konstytucja Malty zapewnia wolność wyznania, ale ustanawia katolicyzm jako religię państwową. Freedom House oraz The World Factbook podają, że religią 98% Maltańczyków jest katolicyzm, ustanawiając ten naród jednym z najbardziej katolickich na świecie[3][4]. W roku 2005 stopa regularnego uczęszczania na mszę św. wynosiła 52,6% (51% na wyspie Malcie, 72,7% na Gozo), dla porównania – 63,4% w  r. 1995[5].  Istnieją dwie jurysdykcje terytorialne: Archidiecezja na Malcie oraz Diecezja na Gozo.

W szkołach publicznych lekcje religii katolickiej są częścią programu nauczania, lecz studenci mają opcję odmowy udziału w tych zajęciach. Prywatne szkoły katolickie otrzymują dofinansowanie od państwa.

Papież Jan Paweł II trzy razy odwiedził Maltę – dwukrotnie w roku 1990 i raz w 2001. W trakcie tych wizyt beatyfikował troje Maltańczyków[6].

Tolerancja religijna jest normą na Malcie, a 2% populacji nie będąca katolikami, składa się głównie z małych społeczności muzułmanów i Żydów, a także anglikanów i protestantów, którzy w większości są brytyjskimi emerytami.

Odsetek osób, uczęszczających na msze w każdej miejscowości na Malcie:

Pozostałe parafie w liczbach bezwzględnych:

Dodatkowo, około 20–25% uczestniczących we mszach jest aktywnymi członkami ruchów, organizacji czy grup aktywności kościelnej, takich jak Ruch Odnowy w Duchu Świętym, Droga Neokatechumenalna, Legion Maryi, Opus Dei, Młodzieżowa Drużyna i innych grup kościelnych w ramach parafii. Malta ma także największą liczbę członków Drogi Neokatechumenalnej na świecie, w stosunku do liczby ludności.

Malta wprowadziła rozwody po referendum, które odbyło się 28 maja 2011 r.[7]  Aborcja na terytorium Malty jest nielegalna, jakkolwiek w poprzednich latach pewne luki prawne (nie uwzględnienie zewnętrznych wód terytorialnych, nie wspomnienie o reklamie) pozwoliło indywidualnym osobom na ominięcie zakazu na krótki okres[8]. W plebiscycie sms-owym głosujący wybrali krzyż maltański jako obraz do umieszczenia na maltańskiej monecie euro, oraz odrzucili obraz przedstawiający Jana Chrzciciela chrzczącego Jezusa, który zdobył silną większość w poprzedniej ankiecie, nawet mimo sprzeciwu lokalnych biskupów, którzy nie byli zachwyceni możliwością umieszczenia twarzy Chrystusa na monecie[9].

Święci patronowie na Malcie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Kendal, James: Malta (ang.). W: The Catholic Encyclopedia, Volume IX [on-line]. 1910. [dostęp 2006-06-18].
  2. a b Gozo Diocese, „The Diocese – A Historical Note”
  3. Central Intelligence Agency (CIA): Malta (ang.). W: The World Factbook [on-line]. [dostęp 6 września, 2006].
  4. Catholic hierarchy.org, Adherents.com
  5. Discern: Sunday Mass Attendance Census 2005: Preliminary Report. Archdiocese of Malta, August 2006. (ang.)
  6. Alessandra Stanley: Valletta Journal: Malta greets the Pope like a beloved spa client (ang.). W: New York Times [on-line]. 9 maja 2001. [dostęp 2006-06-18].
  7. Ivan Camilleri: Malta cautious over EU divorce proposals (ang.). W: Times of Malta [on-line]. 18 lipca, 2006. [dostęp 2006-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (12 Lut 2009)].
  8. Steven Ertelt: Malta pro-life advocates can't stop Spain abortion business from running ads (ang.). W: Life News.com [on-line]. 17 lipca 2006. [dostęp 2006-06-18].
  9. Maltese choose cross for euro coin (ang.). W: Catholic News.net [on-line]. 19 czerwca 2006. [dostęp 2006-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (12 May 2008)].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Chrześcijaństwo na Malcie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy