Chumphon (1937)


Na mapach: 10°23′54,4″N 99°16′45,5″E/10,398444 99,279306

Chumphon (1937) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chumphon (taj.: ชุมพร) – syjamski torpedowiec z lat 30. XX wieku i okresu II wojny światowej, siódma zamówiona jednostka typu Trat. Okręt został zwodowany 11 stycznia 1937 roku we włoskiej stoczni Cantieri Riuniti dell'Adriatico w Monfalcone, a do służby w Królewskiej Marynarce Wojennej Syjamu wszedł 21 marca tego roku. Jednostka uczestniczyła w wojnie francusko-tajlandzkiej, a w latach 60. przebudowano ją na ścigacz okrętów podwodnych. Okręt wycofano ze służby w listopadzie 1975 roku, a następnie został ustawiony na lądzie jako pomnik we wrześniu 1980 roku.

Spis treści

Projekt i budowa | edytuj kod

„Chumphon”[a] był piątym z drugiej serii siedmiu torpedowców, zamówionych przez Syjam[b] we włoskiej stoczni Cantieri Riuniti dell'Adriatico (CRDA) w Monfalcone w lipcu 1935 roku[1]. Łączna wartość kontraktu opiewała na 3 900 000 bahtów (ok. 350 000 £)[1]. Projekt jednostek był oparty na konstrukcji austro-węgierskich pełnomorskich torpedowców typu Tb 98 M z okresu I wojny światowej, które zostały zbudowane w tej stoczni (ówcześnie znanej pod nazwą Cantieri Navale Triestino)[1]. W porównaniu do swych protoplastów sprzed 20 lat nowe okręty miały większe wymiary i nowocześniejszą sylwetkę, a także część rozwiązań konstrukcyjnych zaczerpniętych z nowocześniejszych włoskich torpedowców typów Orsa i Spica[1]. Na okrętach zamontowano uzbrojenie produkcji brytyjskiej firmy Vickers-Armstrong[4][5].

Stępkę torpedowca położono 7 lipca 1936 roku, został zwodowany 11 stycznia 1937 roku i ukończony 18 marca tego roku (numer budowy 1151)[4][6][c]. W dniu 21 marca 1937 roku w Monfalcone okręt uroczyście przyjęto w skład Królewskiej Marynarki Wojennej[7]. Jednostka otrzymała nazwę nadmorskiej prowincji i numer 31[6][7].

Dane taktyczno-techniczne | edytuj kod

Okręt był małym torpedowcem, z klasycznym dla okrętów tej klasy wyglądem: uskokiem pokładu na 1/3 długości kadłuba, piętrową nadbudówką i pojedynczym kominem[4][8]. Długość całkowita wynosiła 68 metrów (67 metrów na konstrukcyjnej linii wodnej), maksymalna szerokość 6,45 metra (6,35 metra na owrężu) i średnie zanurzenie 2,15 metra (maksymalne 2,8 metra)[2][5]. Wyporność standardowa wynosiła 318 ton, konstrukcyjna 363 tony, zaś pełna 470 ton[2][5]. Okręt napędzany był przez dwa zestawy turbin parowych Parsonsa o łącznej mocy 8800 koni mechanicznych (KM), do których parę dostarczały dwa kotły Yarrow[5]. Prędkość maksymalna napędzanej dwiema śrubami jednostki wynosiła 31 węzłów[2][5][d]. Okręt zabierał 102 tony mazutu, co pozwalało osiągnąć zasięg wynoszący 870 Mm przy prędkości maksymalnej, 1700 Mm przy 15 węzłach i 3500 Mm przy prędkości ekonomicznej 12 węzłów[4][5]. Autonomiczność okrętu wynosiła 3-4 doby[5].

Okręt wyposażony był w sześć wyrzutni torped kalibru 450 mm (18 cali)[e] – dwa podwójne aparaty na śródokręciu oraz dwie pojedyncze na każdej z burt, na wysokości nadbudówki[7]. Torpedy Mark XI miały masę 680 kg (w tym głowica bojowa 211 kg), maksymalną prędkość 40 węzłów i zasięg wynoszący 1370 metrów przy prędkości maksymalnej i 3660 m przy 25 węzłach[7][9]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły trzy pojedyncze działa uniwersalne kalibru 76 mm (3 cale) QF L/50 20 cwt (umieszczone na pokładzie dziobowym, na platformie na śródokręciu i na rufie)[7]. Masa działa z podstawą wynosiła 3 tony, masa zespolonego naboju 7,3 kg, kąt podniesienia lufy od -10 do +90°, prędkość wylotowa pocisku 750 m/s, donośność maksymalna 9000 metrów (efektywna 5000 metrów), zaś szybkostrzelność 18 strz./min[7]. Broń małokalibrową stanowiły dwa pojedyncze działka automatyczne Oerlikon kal. 20 mm L/70, umieszczone ponad wyrzutniami torpedowymi na śródokręciu[7]. Masa działka bez podstawy wynosiła 68 kg, masa scalonego naboju 86 g, kąt podniesienia lufy od -15 do +90°, prędkość wylotowa pocisku 840 m/s, donośność maksymalna 4400 metrów przy kącie podniesienia 45° (efektywna 915 metrów), zaś szybkostrzelność efektywna 300 strz./min[7]. Dodatkowo na okręcie zamontowano cztery pojedyncze karabiny maszynowe kal. 8 mm L/80[4][7].

Załoga okrętu składała się początkowo z 8 oficerów oraz 62 podoficerów i marynarzy[4][7][f].

Służba | edytuj kod

„Chumphon” wraz z sześcioma bliźniaczymi jednostkami opuścił Włochy w połowie kwietnia 1937 roku i przybył do Bangkoku na przełomie maja i czerwca[7]. 5 października 1938 roku dokonano ponownej uroczystej ceremonii wcielenia okrętu do służby[7]. Torpedowiec wchodził w skład 2. Dywizjonu 2. Flotylli (wraz z „Trat” i „Chanthaburi”)[7]. Po rozpoczęciu wojny francusko-tajlandzkiej w grudniu 1940 roku 2. Dywizjon został skierowany w rejon Samut Prakan, w celu ochrony stolicy przed możliwym francuskim desantem[7]. W związku z tym okręt nie wziął udziału w stoczonej 17 stycznia 1941 roku bitwie pod Ko Chang[10].

Na przełomie lat 40. i 50. jednostka otrzymała nowy numer burtowy – 7[7]. W pierwszej połowie lat 60. jednostkę przebudowano na ścigacz okrętów podwodnych: zamontowano radar i sonar, usunięto dwie pojedyncze wyrzutnie torped, cztery karabiny maszynowe i wszystkie działa artylerii głównej, które zastąpiono dwoma amerykańskimi działami 76 mm Mark 22 i pojedynczym działkiem przeciwlotniczym Bofors kal. 40 mm Mark 1[11]. Prędkość maksymalna okrętu wynosiła w tym okresie 25 węzłów, spadł też zasięg – do 850 Mm przy 15 węzłach[12]. Okręt został wycofany ze służby 26 listopada 1975 roku, po czym został odrestaurowany i ustawiony na lądzie jako pomnik w miejscowości Hatsairi (na pozycji 10°23′54,4″N 99°16′45,5″E/10,398444 99,279306) 27 września 1980 roku[12].

Uwagi | edytuj kod

  1. Transkrypcja tajskiej nazwy ชุมพร według RTGS (ang. Royal Thai General System of Transcriptions)[1], natomiast w większości opracowań anglojęzycznych spotykana jest pisownia „Chunphorn”[2][3].
  2. Obecnie Tajlandia. Pod nazwą Syjam państwo funkcjonowało do 24 czerwca 1939 roku i w okresie od 8 września 1945 roku do 20 lipca 1949 roku[1].
  3. Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946 oraz Jane's Fighting Ships 1940 podają, że okręt został wodowany 18 stycznia 1937 roku[2][3].
  4. Podczas prób przeprowadzonych 30 stycznia 1936 roku bliźniaczy „Phuket” osiągnął 32,34 węzła przy przeciążeniu siłowni do 10 000 KM[2][5].
  5. Brytyjskie torpedy 18-calowe miały faktyczny kaliber 17,72 cala (450 mm)[9].
  6. Podczas wojny liczebność załogi wzrosła do 98 osób, a później do 123 osób (w tym 11 oficerów)[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 110. 
  2. a b c d e f Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: 1980, s. 411.
  3. a b Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: 1941, s. 440.
  4. a b c d e f Ivan Gogin: TRAD torpedo boats (1936-1938) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-06-06].
  5. a b c d e f g h Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 113. 
  6. a b Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 111. 
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 114. 
  8. Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 112. 
  9. a b Tony DiGiulian: Torpedoes of the United Kingdom/Britain (ang.). www.navweaps.com. [dostęp 2017-06-06].
  10. Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 115. 
  11. Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 116-117. 
  12. a b Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. s. 117. 

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Chumphon (1937)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy