Cywilizacja


Cywilizacja w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych. Stanowi ona najwyższy poziom organizacji społeczeństw, z którymi jednostki identyfikują się. W skład cywilizacji wchodzą mniejsze jednostki, np.: narody, wspólnoty pierwotne czy inne zbiorowości.

Za przejawy cywilizacji uznaje się:

Definicja samej cywilizacji, czy też określenie liczby cywilizacji, które istniały, bądź istnieją obecnie, jest sporna i różni się pomiędzy autorami. Do często wymienionych cywilizacji należą:

W propagandzie i publicystyce istnieją też takie pojęcia jak:

Cywilizacja to trzeci i ostatni etap rozwoju ludzkości według Lewisa Morgana.

Spis treści

Teorie cywilizacji | edytuj kod

Feliks Koneczny | edytuj kod

Według Feliksa Konecznego cywilizacja jest to „metoda ustroju życia zbiorowego”. Nie łączy on jej zatem z poziomem rozwoju, ale z zasadami określającymi całokształt współżycia społecznego i pojęciami abstrakcyjnymi, do jakich odwołuje się społeczność, uzasadniając te zasady. W obrębie tak określonych cywilizacji mogą powstawać różne kultury, będące odmianami cywilizacji. Podobnie jak później Samuel P. Huntington uważa on, że naturalnym stanem między cywilizacjami jest walka lub rywalizacja[1], jednak jej przyczyny widzi nie tylko w różnicach religijnych, ale w innym podejściu do wszystkich dziedzin życia. Koneczny wyróżnia 22 cywilizacje historyczne; współcześnie (czyli w pierwszej połowie XX wieku, bo wtedy Koneczny pisał swoje dzieła) istnieje według niego siedem[2] z nich:

Samuel Huntington | edytuj kod

Mapa cywilizacji, oparta na publikacji Samuela Huntingtona „Zderzenie cywilizacji”. Poszczególne kolory oznaczają cywilizacje:

     zachodnią

     prawosławną

     latyno-amerykańską

     islamską

     afrykańską

     hinduistyczną

     buddyjską

     chińską

     japońską

Pozostałe kolory (np. jasnozielony, żółty i turkusowy) wskazują na obszary kultur z defektami, w których mogą nastąpić zderzenia cywilizacji (byłe kolonie brytyjskie, Turcja, Izrael, Etiopia, Haiti). Uwaga: Siedmiogród, Zachodnia Ukraina, północna Serbia i inne obszary według opracowania Huntingtona należą do cywilizacji zachodniej

W ujęciu Samuela Huntingtona wyróżnić możemy współcześnie dziewięć[3] cywilizacji:

Różnice kulturowe między nimi, wynikające głównie z odmiennych religii, powodują ciągłe konflikty w miejscu, w którym się ze sobą stykają.

 Zobacz więcej w artykule Historia Ziemi, w sekcji Cywilizacja.

Cywilizacje pozaziemskie | edytuj kod

Niektórzy naukowcy prowadzą także rozważania nad cywilizacjami w szerszej niż ziemska skali. Rosyjski naukowiec Nikołaj Kardaszow zaproponował podział cywilizacji według stopnia ich zaawansowania technologicznego (skala Kardaszowa)[4].

Niemiecki astrofizyk i radioastronom Sebastian von Hoerner sugerował[5], że średni czas trwania cywilizacji wynosi 6500 lat. Po tym czasie zanika ona według niego z przyczyn zewnętrznych (zagłada życia na planecie, zagłada jedynie istot rozumnych) lub wewnętrznych (degeneracja psychiczna lub fizyczna). Według niego na nadającej się do zamieszkania planecie (jedna na 3 miliony gwiazd) występuje następstwo gatunków technologicznych w dystansie czasowym rzędu setek milionów lat, a każda z nich „produkuje” średnio 4 gatunki technologiczne. Przy takich założeniach średnia odległość między cywilizacjami w naszej Galaktyce wynosi 1000 lat świetlnych[6][7][8][9].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Paweł Rogaliński: Wojna cywilizacji. [dostęp 2012-10-22].
  2. Piotr Bezat, Teoria cywilizacji Feliksa Konecznego, Wyd. Dom Wydawniczy Ostoja, Krzeszowice 2004, s. 78-93, rozdział „Siedem cywilizacji”. ​ISBN 83-88020-97-8
  3. Samuel Huntington, Zderzenie cywilizacji, Wyd. 9, WWL Muza, Warszawa 2007, mapa na s. 21. ​ISBN 978-83-7495-283-5
  4. Nikolai Kardashev (1932–2019) (ang.). METI International. [dostęp 2020-07-20].
  5. Sebastian von Hoerner. The Search for Signals from Other Civilisations. „Science”. 134, s. 1839–1843, grudzień 1961. DOI: 10.1126/science.134.3493.1839. ISSN 0036-8075 (ang.). 
  6. David Darling: Hoerner, Sebastian von (1919–2003) (ang.). The Worlds of David Darling. [dostęp 2020-07-21].
  7. Iosif Szkłowski: Вселенная. Жизнь. Разум. Moskwa: Издательство „Наука”, 1987, s. 250–252. ISBN 978-5-9989-2860-4. [dostęp 2020-07-23]. (ros.)
  8. Statystyka cywilizacji kosmicznych. W: Stanisław Lem: Summa technologiae. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000, s. 62. ISBN 83-080-3089-0.
  9. Bogdan Miś. Samotni wśród gwiazd?. „Dookoła Świata”. 830 (47), s. 12–13, 23 listopada 1969. ISSN 2083-165X
Kontrola autorytatywna (społeczeństwo):
Na podstawie artykułu: "Cywilizacja" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy