Czarna Żmija


Czarna Żmija w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czarna Żmija (tytuł oryginalny: The Black Adder[2]) – cykl brytyjskich seriali komediowych produkowany przez telewizję BBC w latach 19831999, opowiadający o losach rodu Czarnych Żmij (w rolach jego przedstawicieli Rowan Atkinson) na tle historii imperium brytyjskiego.

W ramach cyklu powstały cztery serie po sześć odcinków każdy oraz trzy odcinki specjalne. Każdy z nich obejmował inny okres brytyjskiej historii.

Pierwsza seria – The Black Adder (Czarna Żmija: Konia za królestwo) – powstała w roku 1983, następna – The Blackadder II (Czarna Żmija: Głupek renesansu) – w 1986, Blackadder the Third (Czarna Żmija: Rozważny i romantyczny) w 1987, a ostatnia – Blackadder Goes Forth (Czarna Żmija: Jak spędziłem I wojnę światową) – w 1989. Pierwszy, piętnastominutowy odcinek specjalny – Blackadder: The Cavalier Years (Czarna Żmija: Nonszalanckie lata) – pojawił się w 1988 w ramach Comic Relief Night; następny, trwający czterdzieści pięć minut Blackadder’s Christmas Carol (Opowieść wigilijna Czarnej Żmii) powstał jako świąteczny dodatek w 1988. Ostatni, trzydziestominutowy Blackadder: Back & Forth (Czarna Żmija: Tam i z powrotem) powstał w 1999 i był pierwotnie wyświetlany w kinie mieszczącym się w Millennum Dome (2000), a później nadawany przez telewizje Sky i BBC. W roku 1982 powstał odcinek pilotażowy serialu, ale nie został nigdy wyemitowany w telewizji.

Od 13 września 2020 roku serial emituje TVP Kultura.

Spis treści

Twórcy i obsada | edytuj kod

Scenariusz pierwszej serii był dziełem Richarda Curtisa i Rowana Atkinsona, późniejsze zostały napisane przez Richarda Curtisa i Bena Eltona. Za produkcję cyklu odpowiadał John Lloyd. Pierwszoplanowe postaci odgrywali Rowan Atkinson (w roli tytułowego bohatera, Edmunda Czarnej Żmii) oraz Tony Robinson (w roli Baldricka, sługi lub podwładnego Czarnej Żmii). Muzykę do serialu napisał Howard Goodall.

Aktorzy występujący w serialu grali niejednokrotnie kilka postaci. Głównymi, powracającymi członkami obsady byli:

  • Rowan Atkinson – jako książę/lord/lokaj/kapitan Edmund Czarna Żmija, Macadder oraz Ebeneezer Czarna Żmija
  • Tony Robinson – jako Baldrick oraz szeregowy Baldrick
  • Tim McInnerny – jako lord Percy Percy, kapitan Kevin Darling, lord Topper i Le Comte de Frou Frou, archidiakon Darling, Duke of Darling oraz Duc de Darling
  • Miranda Richardson – jako królowa Elżbieta I, Amy Hardwood, siostra Fletcher-Brown, królowa Asphyxia oraz lady Elżbieta
  • Hugh Laurie – jako książę Jerzy, porucznik George Colthurst St. Bartleigh, książę Ludwig Niezniszczalny, książę Pigmot, Simon „Farters Parters” Partridge (Mr Ostrich), wicehrabia George Bufton-Tufton oraz Georgius
  • Stephen Fry – jako lord Melchett, generał sir Anthony Cecil Hogmanay Melchett, książę Wellington, lord Frondo, król Karol I, biskup Flavius Melchett oraz generał Melchecus

Patsy Byrne, mimo że zdobyła duże uznanie za rolę niani królowej Elżbiety I (we wszystkich sześciu odcinkach Głupka renesansu), nie wystąpiła w następnych seriach. Pojawiła się jedynie w Opowieści wigilijnej Czarnej Żmii, ponownie jako niania – podczas retrospekcji nawiązującej do drugiej serii serialu, a także jako jeden z potrójnych mężoidów królowej Asphyxii – w części, której akcja toczy się w przyszłości. Podobnie Helen Atkinson-Wood, która była ważnym członkiem obsady w Rozważnym i romantycznym (w roli pani Miggins), nie pojawiła się w późniejszych produkcjach.

Przybycie Bena Eltona po pierwszej serii zaznaczyło się częstszym rekrutowaniem popularnych aktorów komediowych w charakterze gości. W takim charakterze wystąpili: Robbie Coltrane, Rik Mayall, Adrian Edmondson, Nigel Planer, Mark Arden, Stephen Frost, Chris Barrie i Jeremy Hardy. Ponadto, jako jedyny aktor spoza wymienionej wyżej stałej obsady, w trzech ostatnich seriach pojawiał się Lee Cornes. Grał on strażnika w odcinku Chains (Głupek renesansu), poetę Shelleya w Ink and Incapability (Rozważny i romantyczny) i członka plutonu egzekucyjnego szeregowego Frasera w odcinku Corporal Punishment (Jak spędziłem I wojnę światową).

Swoje role otrzymało także wielu aktorów spoza nurtu komediowego, w tym John Grillo, Tom Baker, Jim Broadbent, Hugh Paddick, Kenneth Connor, Bill Wallis, Ronald Lacey, Roger Blake, Denis Lill, Warren Clarke, Miriam Margolyes, a także Geoffrey Palmer, który zagrał marszałka polnego sir Douglasa Haiga w Goodbyeee (Jak spędziłem I wojnę światową).

W odcinku Dish and Dishonesty (w trzeciej serii) wystąpił ponadto komentator polityczny Vincent Hanna, który odegrał postać określoną jako jego własnego wielkiego przodka. Hanna został zaproszony do zagrania w scenie wyborów uzupełniających, w których kandydatem był Baldrick. Hanna przedstawiał mieszkańcom przez okno ratusza długi komentarz o wydarzeniach – w stylu współczesnej telewizji.

Seriale i odcinki specjalne | edytuj kod

Czarna Żmija: Konia za królestwo | edytuj kod

Tytuł oryginalny: The Black Adder

Twórcy | edytuj kod

  • reżyseria: Martin Shardlow
  • scenariusz: Rowan Atkinson, Richard Curtis
  • zdjęcia: William Dudman
  • muzyka: Howard Goodall
  • scenografia: Nigel Curzon, Chris Hull

Obsada | edytuj kod

Akcja serialu została umieszczona w średniowiecznej Anglii. Rozpoczyna się od bitwy na polach Bosworth (1485) wygranej przez Ryszarda III (Peter Cook) zamiast Henryka Tudora, jak to było w rzeczywistości. Ryszard III zostaje jednak omyłkowo zabity przez księcia Edmunda. Siostrzeniec zmarłego króla, Ryszard – książę Jorku (Brian Blessed), będący jednocześnie ojcem Edmunda Czarnej Żmii, zostaje koronowany jako Ryszard IV (14851498). Ryszard i jego żona, królowa Gertruda, mają dwóch synów:

  • księcia Harry’ego – księcia Walii, księcia regenta, kapitana gwardii, wielkiego strażnika północnych i wschodnich marchii, głównego szaleńca księstwa Gloucester, wicekróla Walii, szeryfa Nottingham, markiza Środkowej Anglii, lorda nadzwyczajnego wykopków, Harbinger of the Doomed Rat (14601498),
  • księcia Edmunda – księcia Edynburga, nadzorcę królewskich kibli, Laird of Roxburgh, Selkirk, and Peebles, arcybiskupa Canterbury, wielkiego Grumbledook, księcia Hastings (14611498).

W odcinku Born to be King okaże się, że po urodzeniu starszego syna, Harry’ego, królowa Gertruda miała romans z Donaldem McAngusem, trzecim księciem Argyll. Najprawdopodobniej owocem tego związku był Edmund. W takim przypadku byłby on bratem przyrodnim Harry’ego oraz miałby innego brata przyrodniego – lorda Dougala McAngusa, głównodowodzącego królewskiej armii.

Pod koniec serialu fabuła dąży do uzgodnienia z oficjalną historią Anglii, kiedy to król Ryszard IV i cała jego rodzina zostają otruci, a Henryk Tudor ostatecznie obejmuje tron jako Henryk VII. Przystępuje on wówczas do fałszowania historycznych faktów, prezentując Ryszarda III jako potwora i wymazując panowanie Ryszarda IV z kronik.

W tym serialu postać Edmunda Czarnej Żmii jest nieco inna od jej późniejszych wcieleń – główny bohater odznacza się niewielką inteligencją i polega głównie na planach Baldricka. Postać tytułowego bohatera ewoluuje w trakcie serialu, kiedy zaczynają ujawniać się cechy charakterystyczne dla jego przyszłych potomków. Tytuł Laird of Roxburgh, Selkirk and Peebles mógł powstać w wyniku zainspirowania się ówczesnym liderem brytyjskiej Partii Liberalnej, Davidem Steelem, który został wybrany do parlamentu właśnie z tego okręgu wyborczego – w czasie, gdy serial powstawał.

Czarna Żmija jest przydomkiem, który Edmund przyjął w pierwszym odcinku po odrzuceniu Czarnego Warzywa (ang. Black Vegetable). Przypuszczalnie jeden z jego potomków przyjął go jako nazwisko, przed serią Głupek renesansu, w której tytułowa postać nosi imię Edmund Czarna Żmija (ang. The Black Adder).

Ciekawostką może być fakt, że niewyemitowany odcinek pilotowy serialu, obejmujący podstawową fabułę odcinka Born to be King, zawiera pewne różnice w stosunku do samego serialu. W rolę Baldricka wcielił się Philip Fox, który w serialu został zastąpiony przez Tony’ego Robinsona. Króla grał John Savident, natomiast Rowan Atkinson mówił, ubierał się, wyglądał i zachowywał się jak późniejsi potomkowie Czarnej Żmii, ale nie podano powodu, dla którego zmienił się w pochlipującego nieudacznika w pierwszej serii.

Richard Curtis przyznał w filmie dokumentalnym w roku 2004, że tuż przed rozpoczęciem zdjęć przyszedł do niego producent John Lloyd wraz z Rowanem Atkinsonem i zapytał, jaka jest postać Edmunda. Curtis zdał sobie wtedy sprawę, że pomimo napisania pewnej ilości zabawnego tekstu, nie ma pojęcia, jak Atkinson ma zagrać swoją rolę.

Lista odcinków | edytuj kod

Czarna Żmija: Głupek renesansu | edytuj kod

Tytuł oryginalny: Blackadder II

Twórcy | edytuj kod

  • reżyseria: Mandie Fletcher
  • scenariusz: Ben Elton, Richard Curtis
  • zdjęcia: Ron Green
  • muzyka: Howard Goodall

Obsada | edytuj kod

  • Rowan Atkinson: Edmund Czarna Żmija
  • Tony Robinson: Baldrick
  • Tim McInnerny: lord Percy Percy
  • Miranda Richardson: królowa Elżbieta I
  • Stephen Fry: lord Melchett
  • Patsy Byrne: Nianiulek
  • Rik Mayall: lord Flasheart

Akcja serialu toczy się w Anglii podczas panowania Elżbiety I. Głównym bohaterem jest Edmund lord Czarna Żmija, daleki potomek pierwszego Czarnej Żmii i bliski sługa królowej. Królowa (Miranda Richardson) spędza czas, dostarczając sobie rozrywki – nakazuje ścinać głowy poddanym, robi psikusy Edmundowi. Towarzystwa dotrzymują jej doradca lord Melchett (Stephen Fry) oraz niania (Patsy Byrne), nazywana Nianiulkiem. To właśnie ta odsłona Czarnej Żmii ustaliła najbardziej znany wizerunek Edmunda – sprytnego, przebiegłego i dowcipnego – zgodnie z życzeniami BBC, aby serial był zabawniejszy. Miejsce akcji jest zasadniczo podzielone między dom Czarnej Żmii a salę tronową królowej. W każdym odcinku pojawiają się również inne miejsca akcji, począwszy od pokoju człowieka dotkniętego biedą (który stanowił tło dla pierwszej sceny tego serialu), a skończywszy na niemieckim lochu. Było to spowodowane zbyt dużymi kosztami pierwszego serialu z tego cyklu, wynikającymi z rozbudowanych dekoracji i scen plenerowych.

Lista odcinków | edytuj kod

W tym serialu tytuły odcinków są jednosylabowymi słowami odnoszącymi się do tematu odcinka (ślub, egzekucja, podróże i odkrycia, długi, pijaństwo i uwięzienie).

Czarna Żmija: Rozważny i romantyczny | edytuj kod

Tytuł oryginalny: Blackadder the Third

Twórcy | edytuj kod

  • reżyseria: Mandie Fletcher
  • scenariusz: Ben Elton, Richard Curtis
  • muzyka: Howard Goodall

Obsada | edytuj kod

Akcja serialu rozgrywa się w czasie przełomu XVIII i XIX wieku, okresie zwanym regencją. Przez jego większość Król Jerzy III był ubezwłasnowolniony z powodu słabego zdrowia psychicznego, a jego syn, Jerzy książę Walii, pełnił funkcję regenta. Od 1811 aż do śmierci ojca w roku 1820 był znany jako książę-regent.

W tej serii wielmożny pan E. Czarna Żmija jest służącym księcia Walii (Hugh Laurie). Pomimo budzącej szacunek inteligencji Edmunda i jego zdolności nie dorobił się on majątku. Jak opowiadał, służy on księciu całe ich życie, odkąd byli obaj karmieni piersią (pokazywał księciu, która część jego matki służy do picia). Główne miejsca akcji stanowią: urządzona z przepychem duża kwatera księcia, mieszcząca się pod schodami kuchnia (zamieszkiwana przez Czarna Żmiję i Baldricka) i wreszcie kawiarnia pani Miggins. Zarówno Rowan Atkinson, jak i Tony Robinson występują w ich standardowych rolach, natomiast nowe postaci odegrali Hugh Laurie (jako książę Regent) oraz Helen Atkinson-Wood (jako pani Miggins).

Lista odcinków | edytuj kod

W tym serialu tytuły odcinków zawierają aliterację, nawiązując do tytułów powieści Jane Austen Rozważna i romantyczna (ang. Sens and Sensibility) oraz Duma i uprzedzenie (ang. Pride and Prejudice).

Czarna Żmija: Jak spędziłem I wojnę światową | edytuj kod

Tytuł oryginalny: Blackadder Goes Forth

Twórcy | edytuj kod

  • reżyseria: Richard Boden
  • scenariusz: Ben Elton, Richard Curtis
  • muzyka: Howard Goodall

Obsada | edytuj kod

  • Rowan Atkinson: kapitan Edmund Czarna Żmija
  • Tony Robinson: szeregowy S. Baldrick
  • Hugh Laurie: porucznik George Colhurst St. Barleigh
  • Tim McInnerny: kapitan Kevin Kochanie
  • Stephen Fry: generał sir Anthony Cecil Hogmanay Melchett
  • Gabrielle Glaister: Bob „Bobby” Parkhurst, kierowca generała (odcinek 3 i 4)
  • Rik Mayall: lord Flasheart, dowódca szwadronu (odcinek 4)
  • Adrian Edmondson: „czerwony baron” Manfred von Richthofen (odcinek 4)
  • Miranda Richardson: pielęgniarka Marysia Fletcher-Brown (odcinek 5)
  • Bill Wallis: pacjent Smith (odcinek 5)

Akcja serialu została umieszczona w okopach I wojny światowej. Podczas gdy planowane jest kolejne wielkie natarcie, jedyny cel kapitana Czarnej Żmii stanowi zapewnienie sobie przeżycia, dlatego opracowuje on plany wydostania się z linii frontu. W okopach towarzyszą mu idealistyczny i nadgorliwy porucznik George oraz najgorszy kucharz na świecie, szeregowy S. Baldrick. Pomylony generał Melchett dowodzi swoimi żołnierzami z francuskiej rezydencji, w czym pomaga mu kapitan Darling (Kochanie), którego nazwisko staje się powodem wielu zabawnych sytuacji.

Na liście 100 największych brytyjskich programów telewizyjnych sporządzonej przez Brytyjski Instytut Filmowy w roku 2000 Blackadder Goes Forth zajął 16. miejsce.

Lista odcinków | edytuj kod

W tym serialu tytuły odcinków są, z wyjątkiem ostatniego, grą słów związaną z nazwami stopni wojskowych.

Odcinki specjalne | edytuj kod

Skecze | edytuj kod

Blackadder and the King’s Birthday | edytuj kod

Krótki skecz z Rowanem Atkinsonem jako Lordem Czarną Żmiją i Stephenem Fryiem jako królem Karolem II wystawiony na gali okazji 50. urodzin księcia Walii. Pokazany w brytyjskiej telewizji ITV 14 listopada 1998 roku.

Cytaty | edytuj kod

Baldrick: „Mój kuzyn Bert Baldrick usłyszał kiedyś, że wszystkie obrazy wyglądają tak samo, bo są wyidealizowanymi przedstawieniami romantycznych ideałów, a nie realistycznym odzwierciedleniem idiosynkratycznych cech osobowych modeli”

Przypisy | edytuj kod

  1. „Hotel Babylon”, „Czarna żmija” i „Robin z Sherwood”. [dostęp 2015-06-30].
  2. Czarna Żmija / The Black Adder. [dostęp 2020-10-08].
Kontrola autorytatywna (serial telewizyjny):
Na podstawie artykułu: "Czarna Żmija" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy