Czarneccy h. Prus III


Czarneccy herbu Prus III w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Czarneccy h. Prus III) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czarneccy herbu Prus III – polska rodzina ziemiańska osiadła w XIX i XX wieku głównie w Wielkopolsce, zasłużona dla rolnictwa i kultury.

Herb Prus III (odmiana hrabiowska, wersja dwupolowa) Herb hr. Czarneckich, odmiana czteropolowa

Spis treści

Zarys historii rodu | edytuj kod

Ród Czarneckich herbu Prus III pochodził pierwotnie z Mazowsza. Zanotowano ich w annałach jako właścicieli ziemskich w miejscowości Czarna koło Sierpca w roku 1552. Z biegiem czasu dostały się w ich władanie majątki w okolicach Kamieńca Podolskiego, Kowna, Lwowa, Mińska Litewskiego i Żytomierza, ale od końca XVIII wieku spotykamy nazwiska znaczniejszych Czarneckich głównie na terenach Wielkopolski, czyli w zaborze pruskim.

30 października 1854 Marceli Czarnecki (1793-1868), żonaty z Florentyną Chłapowską h. Drya (1795-1853) uzyskał od króla Prus Fryderyka Wilhelma IV tytuł hrabiowski dziedziczony w primogeniturze i związany z posiadaniem ordynacji Czestram-Golejewko, Gogolewo i Pakosław, które odziedziczyli jego trzej synowie Antoni (ur. 1821), Zygmunt (ur. 1823) i Stanisław (ur. 1830), uzyskując potwierdzenie tytułu w primogeniturze w 1857. Golejewko pozostało w rękach potomków Antoniego, a Gogolewo w rękach potomków Zygmunta do 1939, natomiast linia Stanisława wygasła w 1. połowie XX wieku, straciwszy pruski tytuł już pod koniec XIX wieku. Obecni męscy potomkowie linii Zygmunta zamieszkują w Polsce, a od 1947 również w Szwecji, inne linie hrabiów i ordynatów de iure wygasły po mieczu[1].

Rodzina wydała dwóch senatorów I RP (w 1677 i 1773), trzech kawalerów Orła Białego i siedemnastu kawalerów orderu Virtuti Militari.

Do rodu należą także gałęzie nieutytułowane pieczętujące się herbem Prus III. Istnieje poza tym wiele innych rodzin o tym samym nazwisku, lecz innych herbach, a także rodzin nieszlacheckich.

Monumentalny niemiecki herbarz Sibmachera wymienia także inną linię rodu, która uzyskała w 1820 tytuł hrabiowski na Inflantach, czyli w Imperium Rosyjskim, na jej temat brak jest jednak szczegółowych danych.

Niektórzy znani członkowie rodu | edytuj kod

Pałac hr. Czarneckich w Dobrzycy k. Pleszewa

Przypisy | edytuj kod

  1. Leitgeber et al., Nowy Almanach Błękitny str.23-24, podaje że tytuły hrabiowskie Czarneckich na Golejewku i Gogolewie wygasły "z utratą majątków w 1939 roku". Sprawa ma się inaczej, gdyż grabieży majątków przez III Rzeszę w 1939 czy ponownej grabieży przez w gruncie rzeczy nielegalny rząd PRL w 1945 nie można uznać za "utratę tytułu". Ordynaci pozostali tytularnymi ordynatami i hrabiami de iure, choć de facto majątkami nie dysponowali.
  2. Władysław Konopczyński: Czarnecki Jan Antoni, h. Nagody cz. Prus II (1700–1774), kasztelan bracławski. [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. IV. Kraków, 1938, s. 201.

Bibliografia | edytuj kod

  • Simon Konarski: Armorial de la noblesse polonaise titrée. Paris, 1957.
  • Sławomir Leitgeber: Nowy Almanach Błękitny. Poznań i Warszawa, 1993.
  • Polski Słownik Biograficzny. T. IV. Kraków, 1938.
  • Johann Sibmacher: Großes Allgemeines Wappenbuch, Band 7.2 (Preußische Grafen und Freiherren). Leipzig, 1886.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Czarneccy h. Prus III" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy