Czarnogóra


Na mapach: 42,76667°N 19,21667°E/42,766667 19,216667

Czarnogóra w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czarnogóra (czar. Crna Gora / Црна Гора, IPA t͡sr̩̂:na: ɡɔ̌ra) – państwo w Europie Południowej powstałe po rozpadzie Serbii i Czarnogóry. Wcześniej republika związkowa Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (1945–1992), Federalnej Republiki Jugosławii (1992–2003) i Serbii i Czarnogóry (2003–2006). Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.

W wyniku przeprowadzonego 21 maja 2006 referendum niepodległościowego zadeklarowano zerwanie dotychczas istniejącej federacji z Serbią (Serbia i Czarnogóra). Ostatecznie parlament Czarnogóry proklamował niepodległość 3 czerwca 2006. Zgodnie z umową związkową sukcesorem dotychczas istniejącego państwa Serbii i Czarnogóry została Serbia, natomiast Czarnogóra rozpoczęła procesy akcesyjne do organizacji międzynarodowych. 28 czerwca 2006 została przyjęta do Organizacji Narodów Zjednoczonych jako 192. członek, a od 11 maja 2007 roku jest 47. państwem członkowskim Rady Europy[4]. Od 17 grudnia 2010 r. posiada status kandydata do Unii Europejskiej[5]. Od 5 czerwca 2017 jest 29. państwem członkowskim NATO.

Spis treści

Etymologia | edytuj kod

Termin Crna Gora („Czarna Góra”) był używany jako określenie dużej części Czarnogóry w XV wieku[6]. W końcu XIV wieku odnosił się tylko do niewielkiego obszaru plemienia Paštrovići, ale ostatecznie był używany dla większego obszaru dynastii Crnojewiciów w Górnej Zecie[6].

Ten obszar był nazywany Starą Czarnogórą (Стара Црна Гора / Stara Crna Gora) w XIX wieku dla odróżnienia od nowo uzyskanych obszarów Brdy. Czarnogóra zwiększała potem swój rozmiar kilka razy do XX wieku w wyniku wojen z Osmanami, co doprowadziło do aneksji Starej Hercegowiny oraz części Metochii i południowego Sandżaku. Później granice zmieniły się nieznacznie, wyłączając Metochię i Zatokę Kotorską.

Nazwy kraju typu Montenegro w większości zachodnioeuropejskich języków pochodzą od włosko-weneckiej kalki monte negro (we współczesnym włoskim byłoby monte nero), która pochodzi prawdopodobnie z czasów hegemonii Wenecji na tym obszarze w średniowieczu. Inne języki, zwłaszcza pobliskie, używają bezpośredniego tłumaczenia wyrażenia „czarna góra”.

Rząd i politycy | edytuj kod

 Osobny artykuł: Ustrój polityczny Czarnogóry.

W skład rządu Czarnogóry (Vlada Crne Gore) wchodzą: premier, wicepremier oraz ministrowie. Premierem i szefem rządu Czarnogóry jest Duško Marković. Rządzące stronnictwo to tkwiąca korzeniami w dawnej partii komunistycznej Demokratyczna Partia Socjalistów Czarnogóry (Demokratska Partija Socialista Crna Gore), która pod koniec lat 90. zmieniła orientację z proserbskiej na niepodległościową. Największą siłą opozycyjną jest Ruch dla Zmian (Pokret za Promjene), ugrupowanie liberalnej centroprawicy, powstałe po ogłoszeniu niepodległości w 2006 r. z przekształcenia istniejącej wcześniej proniepodległościowej, ale zarazem niechętnej postkomunistom organizacji skupiającej uczonych, ekonomistów, intelektualistów i polityków – Grupy dla Zmian (Grupa za Promjene). Istnieją także partie mniejszości narodowych: serbskiej, albańskiej i bośniackiej, ugrupowania wyrosłe ze sprzeciwiającego się czarnogórskiej niepodległości ruchu unionistycznego oraz marginalna dziś (dysponuje jednym mandatem w parlamencie) Liberalna Partia Czarnogóry (Liberalna Partija Crne Gore), będąca pozostałością po Liberalnym Związku Czarnogóry (Liberalni Savez Crne Gore), antykomunistycznej, proniepodległościowej i sprzeciwiającej się wojnie bałkańskiej formacji założonej przez grupę dysydentów w 1990 r. i istniejącej do 2005.

Parlament | edytuj kod

Parlament Czarnogóry (Skupština Crne Gore) uchwala ustawy, ratyfikuje umowy międzynarodowe, mianuje premiera, ministrów oraz sędziów wszystkich sądów, zatwierdza budżet i wykonuje wszystkie inne zadania ustalone przez konstytucję. Parlament może udzielić wotum nieufności rządowi większością głosów. Każdy poseł jest wybierany ponad 6 tysiącami głosów; od osiągnięcia tego wyniku zależy liczba posłów w parlamencie (aktualnie[kiedy?] zgromadzenie liczy 78 posłów, poprzednie liczyło 71). Obecnie[kiedy?] przewodniczącym parlamentu jest Ranko Krivokapić.

Prezydent | edytuj kod

Prezydent Czarnogóry (Predsjednik Crne Gore) jest wybierany na pięć lat w wyborach bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. Prezydent: reprezentuje Czarnogórę w kraju i za granicą, ogłasza ustawy, ma prawo inicjatywy ustawodawczej, ogłasza wybory parlamentarne, przedstawia parlamentowi kandydata na premiera, a także kandydatów na prezesa i sędziów trybunału konstytucyjnego, proponuje termin referendum, ułaskawia skazanych i wypowiada wojnę.

Geografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Geografia Czarnogóry.

Długość granic lądowych Czarnogóry wynosi 625 km. Dalsze 293,5 km przypada na granicę morską. Czarnogóra graniczy z następującymi państwami: z Chorwacją (25 km), Bośnią i Hercegowiną (225 km), Serbią (124 km), Kosowem (79 km) i Albanią (172 km)[7].

Czarnogóra zajmuje:

  • pod względem powierzchni: 39. miejsce w Europie i 157. miejsce na świecie
  • pod względem ludności: 38. miejsce w Europie i 164. miejsce na świecie
Plužine

Rozciągłość południkowa Czarnogóry wynosi 1°42′, to jest ok. 189 km. Powoduje to różnicę w długości trwania dnia między północną i południową częścią Czarnogóry. Latem na północy dzień jest dłuższy o ok. 10 min niż na południu, zimą – odwrotnie. Rozciągłość równoleżnikowa wynosi 1°55′, czyli ok. 155 km.

Czarnogóra leży w strefie czasu środkowoeuropejskiego (jest to czas słoneczny południka 15°).

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów Czarnogóry:

W Czarnogórze przeważającą część powierzchni zajmują tereny górzyste m.in.: Durmitor, Lovćen i Góry Północnoalbańskie (Prokletije). W tym ostatnim znajduje się najwyższy szczyt Zla Kolata o wysokości 2534 m n.p.m. Niewielkie skrawki terenów nizinnych są u wybrzeży i nad Jeziorem Szkoderskim. Najniżej położone jest wybrzeże Adriatyku.

Podział administracyjny Czarnogóry Perast od strony morza Sveti Stefan

W tym nadmorskim państwie znajduje się kilka parków narodowych:

W centralnej części Czarnogóry występuje klimat podzwrotnikowy kontynentalny, a wybrzeżach – śródziemnomorski, przez co notuje się 5300 mm opadów rocznie (najwięcej w Europie).

Górzystość sprawia, że grunty orne zajmują zaledwie 5% powierzchni.

Liczba mieszkańców w czarnogórskich miastach nie jest duża, stolica Podgorica ma ok. 137 tys. mieszkańców. Wiele większych miejscowości takich jak Kotor czy Budva ma charakter głównie turystyczny.

 Osobny artykuł: Miasta w Czarnogórze.

Hydrografia | edytuj kod

Rzeki | edytuj kod

Sieć rzeczna Czarnogóry należy do zlewisk dwóch mórz – Adriatyckiego i Czarnego. Główny dział wodny tworzą wysokie grzbiety Gór Dynarskich. Tara, Piva, Lim oraz ich dopływy spływają do Morza Czarnego. Do Adriatyku wody swe kierują Morača, Zeta (przez Jezioro Szkoderskie i rzekę Buna) oraz wiele krótkich i górskich rzek zasilanych przeważnie ze źródeł podziemnych. Najdłuższą przepływającą przez Czarnogórę rzeką jest Tara, która zmierza w kierunku północno-zachodnim, niemal równolegle do brzegu morskiego oraz grzbietów Gór Dynarskich. Płynące głębokimi kanionami Tara i Piva łączą się, dając początek Drinie. Odmienny bieg mają Morača i Zeta, dwie główne rzeki czarnogórskiego zlewiska Adriatyku. Zeta wpadająca do Moračy, w przeciwieństwie do Tary i Pivy, spływa na południowy wschód. Dolina Moračy położona jest prostopadle do linii brzegowej Adriatyku. Wpadająca do Jeziora Szkoderskiego Morača ma w górnym biegu bardzo duży spadek. Miejscami na odcinku 1 km poziom obniża się aż o 197 m (spadek 19,7%). Do Adriatyku wpływa też wiele potoków, które są końcowymi odcinkami tzw. ponornic – rzek, które na znacznej długości płyną podziemnymi korytarzami.

Jeziora | edytuj kod

 Osobny artykuł: Jeziora w Czarnogórze.

Największym zbiornikiem wodnym w Czarnogórze jest Jezioro Szkoderskie (czar. Škadarsko jezero). Powstałe w wyniku procesów krasowych zajmuje dno wielkiego polja. Wiosną, gdy okalające je niziny ulegają zalewaniu, jezioro osiąga maksymalną powierzchnię 530 km². Jezioro to jest kryptodepresją, co oznacza, że jego dno znajduje się poniżej poziomu morza.

W Durmitorze, Bjelaśnicy i Górach Północnoalbańskich spotyka się liczne jeziora polodowcowe, z których największe, Plavsko jezero, ma powierzchnię 1,99 km². Próbując wykorzystać potencjał energetyczny górskich rzek, utworzono także kilka jezior zaporowych. Największe z nich, Pivsko jezero, ma powierzchnię 12,5 km².


Historia | edytuj kod

Flaga Czarnogóry używana w bitwie na Vučji Do

Najstarszym znanym historykom ludem zamieszkującym tereny obecnej Czarnogóry było iliryjskie plemię Dokleatów, od których pochodzi rzymska nazwa Duklia, określająca obszar pomiędzy rzekami Zetą i Moracą oraz między Zatoką Kotorską a Jeziorem Szkoderskim. Po podziale cesarstwa rzymskiego dzisiejsza Czarnogóra znalazła się w strefie wpływów Bizancjum.

  • Ziemie Czarnogóry wchodziły w skład imperium rzymskiego; po podziale cesarstwa w 395 Czarnogóra znalazła się w jego wschodniej części (późniejsze Bizancjum). Zamieszkana była przez plemiona iliryjskie
  • w VI wieku w Czarnogórze osiedlili się SłowianieDukljanie; niezależny kraj, zwany najpierw Duklja, potem Królestwo Zety, a następnie księstwo Zeta pozostające w zależności od Bizancjum
  • od 1170 w składzie państwa serbskiego
  • w latach 1498–1499 Turcy Osmańscy podbili prawie całą Czarnogórę, z wyjątkiem trudno dostępnych, wysokogórskich terenów, gdzie powstało autonomiczne państewko pod władzą władyków, a później od XVII wieku prawosławnych, dziedzicznych biskupów z rodu Petrowić-Niegosz
  • W latach 1711–1714 władyka Daniel rozpoczął walkę przeciwko Turcji co doprowadziło do klęski, ale zbliżyło kraj do Rosji, która zaczęła wypłacać władykom subsydia.
  • za rządów Piotra I Petrowicia-Niegosza (1782–1830) Czarnogóra pokonała w 1796 roku pod Krusze armię paszy skadarskiego Mahmuda Buszatlje i faktycznie uniezależniła się od Turcji oraz powiększyła dwukrotnie swe terytorium
  • za rządów władyki Piotra II (1830–1851) nastąpił wielki rozwój kultury. W 1843 uzyskał on od Turcji obwód Grahovo.
  • w 1851 Daniel II Petrowić-Niegosz za zgodą Rosji i Austrii został świeckim księciem Czarnogóry i rozpoczął walkę o wolną i niepodległą Czarnogórę (rozważał ścisły związek z Serbią). Stolicą było miasteczko Cetynia.
  • 1852 Daniel Petrowić-Niegosz zaangażował się w nieudane powstanie w Hercegowinie, ale to go nie zniechęciło i przyłączył się do kolejnego, co spowodowało turecką interwencję w roku 1858.
  • w 1855 powstała pierwsza konstytucja Czarnogóry
  • w 1858 Turcja zaatakowała Czarnogórę, wysyłając do walki oddział w sile 8000 ludzi pod dowództwem Hüseyina Avni Paşy. W maju 1858 w decydującej bitwie pod Grahovacem siły czarnogórskie pod wodzą Mirko Petrovicia-Niegosza zadały klęskę Turkom, zmuszając ich do rozpoczęcia rokowań.
  • w październiku 1859 roku ustalono przebieg granicy z Turcją, która zwróciła sporne tereny Czarnogórcom. Granice państw w 1912
  • w 1860 po próbach ustalenia granic państwa i reformy jego praw Daniel II Petrowić-Niegosz został zamordowany przez członka opozycji
  • nowym władcą został Mikołaj I Petrowić-Niegosz
  • 31 lipca 1862 po kolejnym konflikcie z Turcją podpisano układ pokojowy, potwierdzający wytyczone granice i uznający niepodległość nowego państwa. Akt ten umożliwił międzynarodowe uznanie Czarnogóry.
  • w wyniku pokoju w San Stefano w 1878 do Księstwa Czarnogóry przyłączono część ziem Wielkiej Bułgarii
Czarnogóra w 1913  Osobne artykuły: Socjalistyczna Republika CzarnogóryRozpad Jugosławii. Herb Socjalistycznej Republiki Czarnogóry
  • w 1989 wystąpienia proniepodległościowe
  • w 1992 referendum niepodległościowe, 95,96% głosujących opowiedziało się za pozostaniem w związku z Serbią, z którą to Czarnogóra utworzyła wówczas nową Związkową Republikę Jugosławii
  • w 1999 z powodu hiperinflacji, która dotknęła jugosłowiańskiego dinara, władze Czarnogóry wprowadziły niemiecką markę jako drugą oficjalną walutę, w roku 2000 marka stała się jedyną oficjalną walutą na terytorium Czarnogóry
  • w 2002 marka niemiecka została zastąpiona przez euro
  • w 2003 Związkowa Republika Jugosławii przekształcona została w luźniejszy związek pod nazwą Serbia i Czarnogóra. Ustalono że po trzech latach każda z republik związkowych będzie miała prawo rozpisać referendum w sprawie niepodległości.
  • 21 maja 2006 odbyło się referendum niepodległościowe. Według Państwowej Komisji Wyborczej 55,5% głosujących opowiedziało się za niepodległością Czarnogóry. Liczba głosów za secesją spełniła tym samym podwyższone wymogi stawiane przez Unię Europejską, konieczne dla uznania niepodległości państwa (próg 55%).
  • 23 maja 2006 prezydent i premier Serbii uznali wynik referendum niepodległościowego. W kolejnych dniach akceptację deklaracji niepodległości zapowiedziały w specjalnych oświadczeniach Unia Europejska oraz m.in. Albania, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Macedonia, Rosja i Stany Zjednoczone.
  • 3 czerwca 2006 parlament kraju proklamował niepodległość
  • 28 czerwca 2006 Czarnogóra została 192. członkiem ONZ
  • 5 czerwca 2017 Czarnogóra została 29. członkiem NATO
  • w październiku 2007 zmieniła nazwę z Republika Czarnogóry[potrzebny przypis]
 Zobacz też: władcy Czarnogóry.

Symbole | edytuj kod

Nowa, oficjalna flaga Czarnogóry została przyjęta 12 lipca 2004 roku przez czarnogórskich prawodawców. Nowa flaga powstała na kanwie osobistego sztandaru króla Czarnogóry Mikołaja I. Był on czerwony, miał złote obramowanie, złotą farbę na ramionach krzyża oraz inicjały „НI” napisane cyrylicą (odpowiadające „NI” w alfabecie łacińskim) reprezentujące króla Mikołaja (Nikolę) I. Te inicjały zostały pominięte na współczesnej fladze.

Świętem narodowym w Czarnogórze jest dzień 12 lipca, upamiętniający kongres berliński z 1878 roku, podczas którego uznano Czarnogórę za dwudzieste siódme niepodległe państwo na świecie. Również tego dnia, w roku 1941, w Czarnogórze rozpoczęto pierwsze powszechne europejskie powstanie przeciwko państwom osi.

W 2004 roku czarnogórscy prawodawcy wybrali popularną ludową pieśń Oj, svijetla majska zoro na hymn narodowy. Oficjalnym hymnem Czarnogóry podczas panowania Mikołaja I była pieśń Ubavoj nam Crnoj Gori (Do naszej, pięknej Czarnogóry). Muzykę do niego skomponował syn króla, ks. Mirko Czarnogórski (1879–1918), ojciec ostatniego tytularnego króla, Michała. Popularnym czarnogórskim hymnem jest napisana przez króla Mikołaja I w latach 60. XIX wieku pieśń „Onamo, 'namo!”.

BeraneNikšićPodgoricaTivat Porty lotnicze w Czarnogórze

Gospodarka | edytuj kod

 Osobny artykuł: Gospodarka Czarnogóry.

Gospodarka Czarnogóry opiera się głównie na usługach i późno przechodzi na gospodarkę rynkową . Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego , nominalny PKB Czarnogóry był $ 5,424 miliarda w 2019 roku  PKB PPP do 2019 był $ 12,516 mld euro, czyli 20.083 $ na mieszkańca.  Według Eurostatu danych, czarnogórski PKB na mieszkańca wyniósł 48% średniej UE w 2018 roku  Bank Centralny Czarnogóry nie jest częścią systemu euro, ale kraj jest „ euro jako walutę równoległą ”, używając euro jednostronnie jako jego waluta.

PKB wzrósł o 10,7% w 2007 r. I 7,5% w 2008 r.  Kraj wszedł w recesję w 2008 r. W ramach globalnej recesji , przy spadku PKB o 4%. Czarnogóra pozostała jednak celem inwestycji zagranicznych , jedynym krajem na Bałkanach, który zwiększył ilość bezpośrednich inwestycji zagranicznych.  Kraj wyszedł z recesji w połowie 2010 r., A wzrost PKB wyniósł około 0,5%.  Jednak znaczna zależność gospodarki Czarnogóry od bezpośrednich inwestycji zagranicznych pozostawia podatność na wstrząsy zewnętrzne i wysoki deficyt w eksporcie / imporcie.

W 2007 r. Sektor usług stanowił 72,4% PKB, a przemysł i rolnictwo stanowiły odpowiednio 17,6% i 10%.  W Czarnogórze jest 50 000 gospodarstw rolnych, które opierają się na rolnictwie w celu wypełnienia budżetu rodzinnego.

Turystyka | edytuj kod

Plaża Mogren w Budvie

Czarnogóra ma zarówno malownicze wybrzeże, jak i górzysty region północny. W latach 80. kraj był znanym miejscem turystycznym. Jednak wojny jugosłowiańskie , które toczyły się w krajach sąsiednich w latach 90., okaleczyły przemysł turystyczny i na lata pogorszyły wizerunek Czarnogóry.

Kanion rzeki Pivy

Czarnogóra jest 36. najczęściej odwiedzanym krajem w Europie (spośród 47 krajów), odwiedzanym przez 1,6 miliona turystów.  Wybrzeże adriatyckie Czarnogóry ma długość 295 km (183 mil), plaże 72 km (45 mil) i wiele dobrze zachowanych starożytnych starych miast. National Geographic Traveler (redagowany raz na dziesięć lat) zalicza Czarnogórę do „50 miejsc życia”, a okładka magazynu została wykorzystana przez czarnogórskiego nadmorskiego Sveti Stefana .  Wybrzeże Czarnogóry jest uważane za jedno z wielkich nowych „odkryć” wśród turystów na świecie. W styczniu 2010 r . New York Times sklasyfikował Czarnogórę w regionie Ulcinj South Coast, w tym Velika Plaza ,Ada Bojana i hotel Mediteran z Ulcinj wśród „31 najlepszych miejsc do odwiedzenia w 2010 roku” w ramach światowego rankingu miejsc turystycznych.

Czarnogóra została również wymieniona przez Yahoo Travel wśród „10 najpopularniejszych miejsc w 2009 roku” do odwiedzenia, opisując to jako „[c] obecnie uważane za drugi najszybciej rozwijający się rynek turystyczny na świecie (tuż za Chinami)”.  Każdego roku jest wymieniany przez prestiżowe przewodniki turystyczne, takie jak Lonely Planet, jako najlepsze miejsce turystyczne wraz z Grecją, Hiszpanią i innymi popularnymi lokalizacjami.

Branża turystyczna zaczęła się odradzać dopiero w 2000 roku i od tego czasu kraj odnotowuje wysoki wzrost liczby wizyt i noclegów. Rząd Czarnogóry ogłosił rozwój Czarnogóry jako elita turystycznym priorytetem. Narodową strategią jest uczynienie turystyki głównym czynnikiem przyczyniającym się do gospodarki Czarnogóry. Podjęto szereg działań w celu przyciągnięcia inwestorów zagranicznych. Niektóre duże projekty są już w trakcie realizacji, takie jak Porto Montenegro , a inne lokalizacje, takie jak Plaża Jaz , Buljarica , Velika Plaža i Ada Bojana, mają prawdopodobnie największy potencjał do przyciągnięcia przyszłych inwestycji i stania się atrakcyjnymi atrakcjami turystycznymi na Adriatyku .

W 2016 roku Czarnogórę odwiedziło 1,662 mln turystów (6,5% więcej niż w roku poprzednim), przynosząc przychody na poziomie 925 mln dolarów[8].

Infrastruktura | edytuj kod

Czarnogórska infrastruktura drogowa nie spełnia jeszcze standardów zachodnioeuropejskich. Pomimo rozległej sieci drogowej żadne drogi nie są budowane według standardów autostrady. Budowa nowych autostrad jest uważana za priorytet krajowy, ponieważ są one ważne dla jednolitego regionalnego rozwoju gospodarczego i rozwoju Czarnogóry jako atrakcyjnego miejsca turystycznego.

Obecnie europejskie trasy przechodzące przez Czarnogórę to E65 i E80 .

Trzonem sieci kolejowej Czarnogóry jest linia kolejowa Belgrad-Bar , która zapewnia międzynarodowe połączenie z Serbią . Istnieje krajowa linia rozgałęzień, kolej Nikšić-Podgorica , która przez dziesięciolecia była obsługiwana jako linia towarowa, a teraz jest również otwarta dla ruchu pasażerskiego po pracach przebudowy i elektryfikacji w 2012 r. Druga linia rozgałęzień z Podgoricy w kierunku Granica albańska, kolej Podgorica – Szkodra , nie jest używana.

Bar jest głównym portem w Czarnogórze


Czarnogóra ma dwa międzynarodowe lotniska, lotnisko Podgorica i lotnisko Tivat . Dwa porty lotnicze obsłużyły 1,1 miliona pasażerów w 2008 r. Montenegro Airlines jest flagowym przewoźnikiem Czarnogóry. Lotnisko Podgorica znajduje się 11 km (6,8 mil) na południe od centrum stolicy. Pas startowy posiada długość 2500m. W 2019 lotnisko obsłużyło 1 297,365 pasażerów, tymczasem port w Tivat 1 367,282.

Port Bar jest głównym portem morskim Czarnogóry. Pierwotnie zbudowany w 1906 r., Port został prawie całkowicie zniszczony podczas II wojny światowej , a odbudowę rozpoczęto w 1950 r. Dziś jest on przystosowany do obsługi ponad 5 milionów ton ładunku rocznie, choć rozpad byłej Jugosławii i wielkość Czarnogóry Sektor przemysłowy spowodował, że port działał przez kilka lat ze stratą i znacznie poniżej przepustowości. Oczekuje się, że przebudowa linii Belgrad-Bar i proponowana autostrada Belgrad-Bar przywrócą przepustowość portu. 

Demografia | edytuj kod

Skład etniczny | edytuj kod

Według spisu powszechnego z 2011 roku[3]:

Języki Czarnogóry


Języki | edytuj kod

Językiem urzędowym w Czarnogórze jest Czarnogórski. Również serbski , bośniacki , albański i chorwacki są uznawane Czarnogórski, serbski, bośniacki i chorwacki są wzajemnie zrozumiałe. Czarnogórski jest językiem ojczystym wielu osób poniżej 18 roku życia. Większość ludności uznaje Czarnogórski za swój język ojczysty. Poprzednie konstytucje zatwierdzały serbsko-chorwacki jako język urzędowy w Czarnogórze SR i serbski według standardu Ijekavian w latach 1992–2006 .

Dane według spisu powszechnego z 2011 roku[3]:


Religie | edytuj kod

Klasztor Ostrog

Dane według spisu powszechnego z 2011 roku[3]:

nie podali wyznania: 16 180 (2,61%)

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Czarnogórze.


Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Zavod za statistiku Crne Gore: Statistical yearbook 2014 / 1 Geography (ang.). [dostęp 2015-04-20].
  2. a b c d e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-06-28].
  3. a b c d e f g h Wynik spisu powszechnego z 2011 roku. Statistical Office of Montenegro: Census 2011 data – Montenegro (ang.). [dostęp 2013-05-22].
  4. The Council of Europe's Member States (ang.). coe.int, maj 2007.
  5. Czarnogóra oficjalnym kandydatem do Unii Europejskiej (pol.). UniaEuropejska.org, 17 grudnia 2010. [dostęp 2011-02-11].
  6. a b John V.A. Fine. (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. ​ISBN 0-472-08260-4​. s. 532.
  7. Central IntelligenceC.I. Agency Central IntelligenceC.I., The World Factbook: 2010 Edition (CIA’s 2009 Edition), Potomac Books, 2010, s. 429, ISBN 978-1-59797-541-4 [dostęp 2016-08-03]  (ang.).1 stycznia
  8. UNWTO Tourism Highlights, 2017 Edition (ang.). UNWTO, lipiec 2017. s. 8. [dostęp 2017-09-25].
  9. Rocznik Świadków Jehowy 2016. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2016, s. 184, 185.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (państwo niepodległe):
Na podstawie artykułu: "Czarnogóra" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy