Czaszyn


Na mapach: 49°26′57″N 22°13′01″E/49,449167 22,216944

Czaszyn w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czaszynwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zagórz, nad rzeką Osława, na Pogórzu Bukowskim[3][4]. Większa część miejscowości leżąca na prawym brzegu Osławy wchodzi w skład Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Wieś leży przy linii kolejowej nr 107 Nowy ZagórzŁupków, która poprzez tunel dalej prowadzi na Słowację (dawne Przejście graniczne Łupków-Palota), oraz przy drodze wojewódzkiej nr 892 ZagórzKomańcza i dalej poprzez Przełęcz Radoszycką do Paloty na Słowacji (dawne przejście graniczne Radoszyce-Palota).

Spis treści

Części wsi | edytuj kod

Zarys historyczny | edytuj kod

Dawna pieczęć i herb Czaszyna Czaszyn we mgle. Inwersja temperatury Widok od stacji PKP

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XV wieku. Z 17 czerwca 1424 pochodzi zapis aktu sprzedaży Czaszyna. Szlachetny Iwanko z Czaszyna sprzedał swoją ojcowiznę za 500 marek Mikołajowi i Steczkowi – braciom z Tarnawy. W dokumencie Czaszyn nazywa się Czosnia zaś Iwanko Czaszinsky, a w innym Czaszynsky. W dokumencie pojawia się również Wojciech Czaszinsky, który pełnił funkcję asesora sądu ziemskiego w Sanoku. W wielu dokumentach z lat 1437–1439 spotyka się nazwisko Stefana Dambsky z Czaszyna, piastującego stanowisko asesora sądu grodzkiego i ziemskiego. W 1449 r. Jan Steczkowicz z Tarnawy zapisał część ze swych dóbr w wysokości 300 grzywien swojej żonie Zofii we wsiach Czaszyn, Tarnawa, Poraż, Osława, Zagórz, Wielopole, Łukowe i Serednie (obecnie Średnie Wielkie). Z dokumentu z 1468 r. można dowiedzieć się o przeprowadzeniu granicy między Porażem, Czaszynem i Morochowem. Najważniejszym zabytkiem Czaszyna jest kościół parafialny z 1761 r. wzmiankowany jako cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Mikołaja. Obecny murowany obiekt sakralny został wzniesiony w 1835 r. a gruntownie remontowany w latach 1954–1969. W połowie XIX wieku właścicielką posiadłości tabularnej w Czaszynie była Apolonia Łepkowska[5]. W drugiej połowie XIX wieku właścicielem Czaszyna był Rafał Łepkowski[6][7][8][9][10].

Tuż za Czaszynem w kierunku Komańczy, znajduje się przysiółek Czaszyna, dziś nazywany Brzozowiec, a znany już w 1487 r. pod nazwą Czaszyńska Wola.

13 września 1944 wieś została zajęta przez wojska sowieckie[11].

Parafia | edytuj kod

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Czaszynie Kościół w Czaszynie i fragment cmentarza parafialnego nocą

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Czaszynie jest samodzielną parafią od roku 1952. Wcześniej wieś należała do rzymskokatolickiej parafii Matki Boskiej Gromnicznej w Porażu. Na początku XXI w. parafia wybudowała nowy kościół parafialny, który został konsekrowany 18 września 2011 r. przez Biskupa Józefa Michalika. W sąsiedztwie (po drugiej stronie drogi) stoi stary kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, po II wojnie światowej adaptowany z dawnej cerkwi greckokatolickiej z 1835 roku.

 Osobny artykuł: Cerkiew św. Mikołaja w Czaszynie.

Mieszkańcy | edytuj kod

Nazwiska mieszkańców (w XIX wieku): Bednarz, Bosy, Wójt, Galicz, Giba, Hliwiatczyn, Dziedzic, Duda, Kowal, Kudla, Kuryca, Malowany, Maruszczak, Mielnik, Miszczyszyn, Mudry, Owsianik, Ostach, Ostrowski, Pawilszyn, Płaksa, Romanisko, Sałak, Sierak, Sowa, Fal, Chomka, Szpak[12].

Ochotnicza Straż Pożarna | edytuj kod

Remiza OSP Czaszyn i samochody bojowe – 2020 rok

Ochotnicza Straż Pożarna w Czaszynie została założona w 1933 r. przez Tomasza Kuzio i Karola Błażowskiego. Liczy 38 członków czynnych, 22 honorowych i 12 chłopców z Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). Prezesem OSP Czaszyn jest Robert Gocek, naczelnikiem Paweł Giba a funkcje kierowcy i gospodarza pełni Janusz Penar. Długoletnim prezesem jednostki do śmierci w dniu 27 lipca 2016 był Jan Giba. Jednostka ma strażnicę, samochód gaśniczy Mercedes Atego, samochód Land Rover Defender, 2 motopompy, piłę motorową, 2 agregaty prądotwórcze oraz standardowe wyposażenie i umundurowanie[13]. Od 1967 r. w OSP Czaszyn prowadzona jest kronika historyczna, a od 1980 r. również kronika fotograficzna i video. Jednostka ma wiele sukcesów na zawodach gminnych i powiatowych oraz również indywidualnie na szczeblu wojewódzkim w konkursie wiedzy pożarniczej. 24 sierpnia 2008 jednostka obchodziła jubileusz 75-lecia istnienia i otrzymała nowy sztandar.

Klub Sportowy LKS Czaszyn | edytuj kod

Ludowy Klub Sportowy Czaszyn powstał wiosną 1948 r. jednak prace przy budowie stadionu rozpoczęto już w 1945 r. W 1954 r. zgłoszono do rozgrywek drużynę piłki nożnej w klasie „C” OZPN Krosno. Najaktywniejsi działacze sportowi Czaszyna to m.in.: Zygmunt Gocek, Jan Giba, Stanisław Stefanowski, Aleksander Gocek, Julian Kuzio, Henryk Kuzio, Antoni Osenkowski, Franciszek Kita, Krzysztof Gocek, Grzegorz Czepiel, Józef Łukowski, Jan Baraniewicz, Józef Kosz, Józef Dygoń. Na czele klubu stoją: Tomasz Gocek i Jerzy Kosz. Trenerem drużyny jest Artur Baraniewicz. LKS Czaszyn obecnie gra w klasie B, grupa Krosno I[14].

Szkolnictwo | edytuj kod

Szkoła w Czaszynie  Osobny artykuł: Szkoła Podstawowa w Czaszynie.

W Czaszynie powstała pierwsza szkoła, zorganizowana jako samodzielna jednostka w 1876 r. w budynku położonym niedaleko karczmy u prywatnego właściciela o ksywce „Pisarz”. Językiem nauczania był wówczas rosyjski. W owym czasie nauka w szkole była płatna. Kolejna szkoła została wybudowana w górnej części wsi obok cerkwi w 1885 r. W 1906 r. wybudowana szkołę murowaną w górnej części wsi. Szkoła była dwuizbowa w której uczyły się dzieci ruskie i polskie. Kiedy i ten budynek okazał się za mały w 1913 r. przemianowano czytelnię Kółka Rolniczego na pierwszą szkołę polską. Nowy budynek szkoły powstał w 1934 r. – murowany, kryty blachą z dwiema dużymi salami lekcyjnymi. W czasie okupacji hitlerowskiej do szkoły w Czaszynie uczęszczało 57 uczniów, których nauczał 1 nauczyciel. Obecny budynek szkoły – ośmioklasowy został oddany do użytku w styczniu 1961 r. W 2000 r. oddano do użytku nowoczesną halę sportową najnowocześniejszą w gminie Zagórz.

Miejscowości partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2020-04-24] .
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  5. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 37.
  6. Konrad Orzechowski: Przewodnik statystyczno topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeższych skazówek urzędowych. Kraków: 1872, s. 9, 14.
  7. Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk. Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Złoczów: 1886, s. 39.
  8. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 22, 34.
  9. Obwieszczenie. Wykaz posiadaczy dóbr tabularnych uprawnionych do wyboru posłów w ciele wyborczem posiadaczy większych majętności byłego obwodu Sanockiego. „Gazeta Lwowska”. Nr 264, s. 10, 19 listopada 1893. 
  10. Jan Bigo: Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkim Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju. Lwów: 1897, s. 36.
  11. ВОВ-60 – Сводки.
  12. Adam Szpara, Czaszyn – szkice z dziejów wsi, Sanok 1992.
  13. Dane personalne i wykaz sprzętu OSP Czaszyn.
  14. Strona internetowa klubu LKS Czaszyn.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Czaszyn" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy