Daniel Neufeld


Daniel Neufeld w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Daniel Neufeld (ur. 1814 w Praszce, zm. 15 października 1874 w Warszawie) – pedagog, publicysta, pisarz tworzący głównie teksty o judaizmie, działacz asymilacyjny żydowskiego pochodzenia.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Ukończył żydowską szkołę religijną w Praszce. Następnie uczęszczał do dwuklasowej szkoły wydziałowej w Wieluniu. W 1838 roku otworzył w swojej rodzinnej miejscowości szkołę podstawową dla żydowskich chłopców, której program obejmował naukę języków obcych oraz promowanie judaizmu postępowego. W latach 1840-1860 objął dyrektorstwo w częstochowskiej szkole o podobnym charakterze. Około 1860 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie rok później założył polskojęzyczny tygodnik „Jutrzenka”. Mimo, że Neufeld nie wspierał bezpośrednio powstania styczniowego, w 1863 roku władze carskie objęły zakazem wydawniczym pismo, a jego aresztowano i zesłano do Czelabińska na dwa lata. Po powrocie do Warszawy, ze względu na politykę represyjną zaborcy, nie mógł kontynuować działalności publicystycznej. Dokonał natomiast tłumaczeń modlitewników żydowskich z języka hebrajskiego na język polski, pisał wiersze, a także promował asymilację oraz idee postępowego judaizmu[1].

Pod koniec życia przeprowadził się do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie pełnił funkcję honorowego prezesa szpitala żydowskiego.

Publikacje | edytuj kod

Grób Daniela Neufelda na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Działalność leksykograficzna | edytuj kod

Tworzył hasła do Encyklopedii powszechnej dotyczące zagadnień kultury żydowskiej[1].

Modlitewniki i tłumaczenia | edytuj kod

Przetłumaczył na język polski i zredagował Gnomologia Ojców Synagogi, Hagada Szel Pesach czyli Wspomnienia o wyjściu Izraelitów z Egiptu, Modlitwy dla dzieci izraelskich, Modły starożytne Izraelitów, Wielki Sanhedryn paryzki w roku 1806, przez Napoleona I. zwołany. Przyczynek Historyczny do rozjaśnienia kwestyi żdowskiéj[1][2].

Tygodnik Jutrzenka | edytuj kod

W latach 1861-1863 był redaktorem tygodnika Jutrzenka. Na jego łamach najbardziej bojowa grupa zwolenników asymilacji propagowała polonizację Żydów. Do zamknięcia pisma przez władze carskie udało się wydać 121 numerów[3].

Poglądy | edytuj kod

Chasydyzm | edytuj kod

Nie potępiał całego chasydyzmu, co stanowiło niepopularną postawę wśród współczesnych mu Żydów. Propagował potrzebę edukacji chasydów[4].

Jego pozytywna postawa względem tej grupy wynikała z faktu, iż znał osobiście cadyków. Był jedynym publicystą zajmujący się tym zagadnieniem, który korzystał z własnych doświadczeń oraz obserwacji. Opisując znane mu wspólnoty, nie skupił się na ich powstaniu czy historii, ale przede wszystkim na szczegółowym ujęciu zajęć, formy świętowania, modlitwy i ubioru społeczności chasydzkiej[5]. Neufeld cenił i pochwalał u niej solidarność, troskę o rodzinę, ideowe oraz religijne wychowanie[6]. W swych pracach starał się skupiać na dobrych cechach chasydyzmu.

Wizja chasydów według Neufelda była odbierana w taki sam sposób jedynie w wąskim gronie warszawskich Żydów[7].

Solidarność | edytuj kod

Nawoływał do solidarności[8] różnych środowisk żydowskich (mitnagdim, chasydzi, intergracjonaliści), która prowadziłaby do pojednania zwaśnionych obozów zamieszkujących tereny dawnej Rzeczypospolitej. Dzięki zgodzie i jedności uzyskaliby silne stanowisko na arenie społecznej, a tym samym równouprawnienie wśród pozostałych mieszkańców tych ziem[9].

Akulturacja Żydów | edytuj kod

Uważał, że do pełnej pełnej akulturacji z Polakami można dojść dzięki wykształceniu wszystkich warstw i grup społeczeństwa żydowskiego. Propagował naukę języka hebrajskiego, by studiować Biblię. Mając jednak świadomość, iż znajomość tego języka wśród Żydów była niewielka, twierdził o wadze języka polskiego jako medium, dzięki któremu można krzewić ideę postępu. Dodatkowym aspektem wynikającym z użycia języka polskiego do tego celu, była możliwość włączenia się Polaków do społecznej dyskusji kwestii żydowskich[10].

Integracja miała się dokonać jego zdaniem na poziomie społecznym i kulturowym, ale nie religijnym, a jedność polsko-żydowska miała być warunkiem odzyskania przez Polskę niepodległości[11].

Miejsce pochówku | edytuj kod

Jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 2, uliczka 1)[12][13].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Cała 2010 ↓.
  2. Karol Estreicher: Bibliografia Estreichera, Daniel Neufeld (pol.). ELEKTRONICZNA BAZA BIBLIOGRAFII ESTREICHERA. s. 222. [dostęp 2015-01-28].
  3. Cała, Węgrzynek i Zalewska 2000 ↓, s. 143.
  4. Wodziński 2003 ↓, s. 189.
  5. Wodziński 2003 ↓, s. 195.
  6. Wodziński 2003 ↓, s. 201.
  7. Wodziński 2003 ↓, s. 200.
  8. Wodziński 2003 ↓, s. 263.
  9. Wodziński 2003 ↓, s. 190.
  10. Wodziński 2003 ↓, s. 160.
  11. Wodziński 2003 ↓, s. 164.
  12. Grób Daniela Neufelda w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  13. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia | edytuj kod

  • AlinaA. Cała AlinaA., HannaH. Węgrzynek HannaH., GabrielaG. Zalewska GabrielaG. (red.), Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, Warszawa: WSiP, 2000, ISBN 83-02-07813-1 .
  • Alina Cała: Neufeld, Daniel (ang.). W: The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe [on-line]. YIVO Institute for Jewish Research, 2010. [dostęp 22-12-2014].
  • Estreicher Karol, [hasło] Neufeld Daniel, [w:] Bibliografia Estreichera. Bibliografia XIX wieku, Kraków 1870, t. 3, s. 222, Elektroniczna Baza Bibliografii Estreichera http://www.estreicher.uj.edu.pl/xixwieku/indeks/4355.html [dostęp 28.01.2015].
  • MarcinM. Wodziński MarcinM., Oświecenie żydowskie w Królestwie Polskim wobec chasydyzmu, Warszawa: Cyklady, 2003, ISBN 83-86859-73-3 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Daniel Neufeld" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy