Deklinacja (astronomia)


Deklinacja (astronomia) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rektascensja (ang. – right ascension) i deklinacja zaznaczone na sferze niebieskiej. Długoczasowe zdjęcie ilustrujące ruch dobowy nieba. Gwiazdy zdają się zataczać kręgi wokół bieguna niebieskiego (δ = 90°). Najdłuższe ślady zakreślają ciała znajdujące się na równiku niebieskim (δ = 0°). Dystans pokonywany w czasie ekspozycji na detektorze jest proporcjonalny do cosinusa deklinacji[1].

Deklinacja (łac. declinatio – „odchylenie”[2], oznaczana symbolem δ) – jedna ze współrzędnych określających położenie ciała w obydwu układach równikowych: równonocnym i godzinnym[3]. Definiujemy ją jako kąt pomiędzy kierunkiem poprowadzonym od obserwatora do obiektu a płaszczyzną równika niebieskiego[2][3]. Obiekty położone na północnej półkuli nieba mają deklinację dodatnią (od 0° do 90°), a na południowej ujemną (od 0° do -90°)[3].

Zjawisko precesji skutkuje powolną zmianą współrzędnych astronomicznych (w tym rektascensji). Dlatego też oprócz nich podaje się również epokę, dla której zostały one wyznaczone (np. J2000.0).

Spis treści

Warunki widoczności ciał niebieskich | edytuj kod

Dla obserwatora znajdującego się na północnej szerokości geograficznej φ , {\displaystyle \varphi ,} ciała niebieskie o deklinacji

δ > 90 φ {\displaystyle \delta >90^{\circ }-\varphi }

znajdują się cały czas nad horyzontem (również podczas dolnej kulminacji). Gwiazdy spełniające ten warunek nazywamy okołobiegunowymi (nigdy niezachodzącymi).

Obiekty, których deklinacja

δ < φ 90 {\displaystyle \delta <\varphi -90^{\circ }}

nigdy nie pojawiają się nad horyzontem.

Te znajdujące się w paśmie

90 φ > δ > φ 90 {\displaystyle 90^{\circ }-\varphi >\delta >\varphi -90^{\circ }}

podczas jednej doby gwiazdowej zarówno wschodzą, jak i zachodzą.

Wysokość ciała niebieskiego nad horyzontem podczas górowania (w trakcie przechodzenia przez południk niebieski) wynosi

  • dla δ > φ {\displaystyle \delta >\varphi } (górowanie na północ od zenitu):
h = 90 + φ δ {\displaystyle h=90^{\circ }+\varphi -\delta }
  • dla δ < φ {\displaystyle \delta <\varphi } (górowanie na południe od zenitu):
h = 90 φ + δ . {\displaystyle h=90^{\circ }-\varphi +\delta .}

W przypadku, gdy δ = φ , {\displaystyle \delta =\varphi ,} górowanie następuje w zenicie.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Useful Formulae - Star Trail Lengths. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b deklinacja. W: Encyklopedia PWN [on-line]. Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2015-03-20].
  3. a b c Zbigniew Dworak: Z astronomią za pan brat. Warszawa: Iskry, 1989, s. 126–128. ISBN 83-207-1064-2.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Deklinacja (astronomia)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy