Delta Velorum


Współrzędne: 08h44m42,227s; −54°42′31,75″

Delta Velorum w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Delta Velorum (Alsephina, δ Vel) – gwiazda wielokrotna, druga co do jasności w gwiazdozbiorze Żagla (wielkość gwiazdowa dla całego układu: 1,93m). Gwiazda ta jest odległa od Słońca o około 81 lat świetlnych. Absolutna wielkość gwiazdowa całego systemu wynosi −0,01m.

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Gwiazda ta ma nazwę własną Alsephina, która wywodzi się od arabskiego ‏السفينة‎ Al Safīnah, „okręt”, którą Arabowie określali historyczny gwiazdozbiór Argo[7][8]. Nazwa ta była już powiązana z tą konkretną gwiazdą w wydanym w 1660 roku dziele Harmonia Macrocosmica Andreasa Cellariusa[8]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2017 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alsephina dla określenia tej gwiazdy[9].

Charakterystyka | edytuj kod

Gwiazdy tworzące Fałszywy Krzyż

Delta Velorum jest najjaśniejszą gwiazdą asteryzmuFałszywego Krzyża”. Około roku 9000 w wyniku precesji stanie się ona południową gwiazdą polarną[6].

Gwiazda ta nie jest widoczna z terytorium Polski, należy do obiektów nieba południowego.

Delta Velorum AB | edytuj kod

System Delta Velorum składa się z trzech gwiazd. Delta Velorum A jest gwiazdą zmienną zaćmieniową, której składniki, obiegając środek masy, wzajemnie się zasłaniają[6]. Wielkość obserwowana gwiazdy to 2,1m, podczas zaćmienia zmienia się do 2,5m (większa wielkość gwiazdowa odpowiada mniejszej jasności). Główny składnik to gwiazda typu widmowego A1. Drugi składnik świeci słabiej, a jego typ widmowy to A5. Gwiazdy te obiegają się w ciągu 45,2 dnia w średniej odległości około 0,5 au[6]. Na niebie dzieli je średnio zaledwie 0,01651 ± 0,00016 sekundy kątowej, orbita ma mimośród 0,287[10]. Gwiazdy mają masy równe odpowiednio około 2,5 i 2,4 M oraz promienie równe około 2,8 i 2,5 R, co wskazuje że opuściły już ciąg główny[4].

Delta Velorum B wraz ze składnikiem A tworzy układ potrójny – gwiazda ta to żółto-biały karzeł, ma on typ widmowy F8 i wielkość obserwowaną 5,57m[10]. Ma masę równą około półtorej masy Słońca[4]. Obiega centralną parę w ciągu 146,97 lat po eliptycznej orbicie (mimośród 0,482) w średniej odległości 2″[10], co odpowiada w przestrzeni 49 au[6].

Różne zaawansowanie ewolucyjne gwiazd tego systemu pozwala określić jego wiek na około 400 milionów lat[4].

Delta Velorum CD | edytuj kod

W 1847 roku John Herschel zaobserwował parę słabszych gwiazd odległych o 69 sekund kątowych od Delta Velorum A[11]. Delta Velorum C ma wielkość obserwowaną 11,0m, Delta Velorum D – 13,5m[6][12]. Na niebie dzieli je 5,6″ (pomiar z 1998 r.)[12]. Dawniej przypuszczano, że są one związane grawitacyjnie z δ Vel AB. Jeśliby tak było, to byłyby one czerwonymi karłami typu widmowego M, a jeden obieg wokół środka masy całego układu pięciu gwiazd zajmowałby im 28 tysięcy lat[6]. Tymczasem widma tych gwiazd ukazują, że jest to żółty karzeł (typ G8 V)[11][13] i pomarańczowy karzeł (typ K0 V)[11][14], są to więc tylko optyczni towarzysze Delta Velorum AB – gwiazdy te muszą być położone dalej niż ten układ potrójny i nie są z nim związane[11].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h Delta Velorum w bazie SIMBAD (ang.)
  2. del01 Vel w bazie SIMBAD (ang.)
  3. del02 Vel w bazie SIMBAD (ang.)
  4. a b c d e f T. Pribulla, i inni. „Astronomy & Astrophysics”. A21. 528, 2011. DOI: 10.1051/0004-6361/201016227
  5. a b c Anderson E., Francis C.: HIP 42913 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-01-12].
  6. a b c d e f g h Jim Kaler: DELTA VEL (Delta Velorum) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2017-10-04].
  7. Argo Navis, the Ship Argo. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 66. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  8. a b IAU Approves 86 New Star Names From Around the World. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-12-11. [dostęp 2017-12-12].
  9. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-12].
  10. a b c Malkov O.Yu., Tamazian V.S., Docobo J.A., Chulkov D.A. Dynamical masses of a selected sample of orbital binaries. „Astronomy & Astrophysics”. A69. 546, 2012. Bibcode2012A&A...546A..69M
  11. a b c d A. Kellerer, M.G. Petr-Gotzens, P. Kervella, V. Coudé du Foresto. „Astronomy & Astrophysics”. 469 (2), s. 633–637, 2007. DOI: 10.1051/0004-6361:20077079
  12. a b Mason et al.: WDS J08447-5443AB. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  13. UCAC2 7947352 w bazie SIMBAD (ang.)
  14. 2MASS J08444962-5441498 w bazie SIMBAD (ang.)
Na podstawie artykułu: "Delta Velorum" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy