Dennis Hopper


Dennis Hopper w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dennis Lee Hopper[1][2] (ur. 17 maja 1936 w Dodge City, zm. 29 maja 2010 w Venice) – amerykański aktor, reżyser i scenarzysta filmowy, twórca filmu Swobodny jeździec.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dennis Hopper, 1990

Wczesne lata | edytuj kod

Urodził się w Dodge City w Kansas jako syn Marjorie Mae (z domu Davis; ur. 12 lipca 1917, zm. 12 stycznia 2007) i Jamesa Millarda Hoppera (ur. 23 czerwca 1916, zm. 7 sierpnia 1982)[3]. Miał dwóch braci: Marvina i Davida.

Po II wojnie światowej jego rodzina przeniosła się do Kansas City w Missouri. Uczęszczał w sobotę do klasy artystycznej Kansas City Art Institute. Kiedy miał 13 lat, wraz z rodziną przeprowadził się do San Diego, gdzie jego matka pracowała jako instruktorka ratownictwa, a jego ojciec był kierownikiem urzędu pocztowego. W szkole średniej Helix High School uczestniczył w kółku teatralnym, przemówieniach i chórze. Studiował w Old Globe Theatre w San Diego[4], a następnie przez pięć lat uczył się aktorstwa w nowojorskim Actors Studio pod kierunkiem Lee Strasberga. Jego kolegą był Vincent Price, którego pasja do sztuki wpłynęła na zainteresowanie Hoppera. Szczególnie lubił sztuki Williama Szekspira.

Kariera | edytuj kod

W wieku 18 lat zadebiutował w telewizji w serialach: Cavalcade of America (1954) i Medic (1955)[5]. W 1955 pojawił się jako jeden z członków gangu w tle Jamesa Deana w filmie Buntownik bez powodu (Rebel Without a Cause). Na planie zaprzyjaźnił się z Jamesem Deanem i mocno przeżył jego śmierć. Zagrał kilka drugoplanowych ról w popularnych w latach 50. westernach. Jego czas nadszedł wraz z kultowym filmem drogi Swobodny jeździec (Easy Rider), opowiadającym o dwóch motocyklistach przemierzających Stany Zjednoczone. Hopper nie tylko wystąpił w filmie - wyreżyserował go i współtworzył scenariusz razem z Peterem Fondą. Film uznawany za jeden z najważniejszych obrazów nurtu kontestacji i za manifest pokolenia amerykańskiego lat 70. okazał się ogromnym sukcesem kasowy[6]. Hopper i Fonda otrzymali nominację do Oscara za scenariusz. Z kolei szerzej nieznany wówczas Jack Nicholson miał szansę na nagrodę za rolę drugoplanową. Hopper nie potrafił sobie poradzić z sukcesem Swobodnego jeźdźca.

Jego najgorszy okres rozpoczął się podczas prac nad jego kolejnym projektem reżyserskim, dramatem Ostatni film (The Last Movie). Hopper przez rok montował film w swoim domu w Nowym Meksyku i każdego dnia wspomagał się innymi używkami[6]; otrzymał za niego nagrodę na Festiwalu Filmowym w Wenecji, ale amerykańscy producenci nie chcieli go dystrybuować. Był dla nich niezrozumiały i zbyt artystyczny – tymczasem oni oczekiwali kolejnego hitu[6].

Hopper przyznał, że dziennie potrafił wypić prawie dwa litry rumu i 28 piw. Jako psychopata Frank Booth w dramacie kryminalnym Davida Lyncha Blue Velvet (1986) zachwycił i jednocześnie przeraził publiczność i krytyków[7]. Za kreację Wilbura „Shootera” Flatcha, walczącego ze swoim nałogiem alkoholika, który zostaje drugim trenerem małej drużyny koszykarskiej, w dramacie sportowym opartym na faktach Mistrzowski rzut (1986) otrzymał nominację do Oscara.

W latach 90. Hooper stał się etatowym odtwórcą drugoplanowych ról maniakalnych czarnych charakterów. Szczególnie udany był jego występ w dreszczowcu Speed: Niebezpieczna szybkość (1994), gdzie zagrał postać szaleńca, który podkłada bombę po autobus miejski.

Sam postrzegał siebie raczej jako artystę-plastyka. Malował, interesował się fotografią, pisał wiersze. Jego fotogramy znajdują się w zbiorach kilku muzeów sztuki, w tym w LA Museum of Contemporary Art[7]. Oprócz tego był koneserem i znanym kolekcjonerem sztuki nowoczesnej. Przyjaźnił się także z wieloma artystami, m.in. Andym Warholem.

Chociaż pokonał nałóg, wciąż grał w każdej możliwej produkcji. Stąd w jego filmografii roi się od okropnych filmów. Za najgorszą rolę drugoplanową jako Deacon w filmie Kevina Costnera Wodny świat (1995) zdobył Złotą Malinę.

Życie prywatne | edytuj kod

W marcu 1955 spotykał się z Natalie Wood, a w latach 1959-1960 związany był z Tuesday Weld[8]. Był pięciokrotnie żonaty. 9 sierpnia 1961 poślubił Brooke Hayward, z którą miał córkę Marin (ur. 26 czerwca 1962). 7 lutego 1969 rozwiódł się. W styczniu 1970 poznał Michelle Phillips. Pobrali się 31 października 1970. Małżeństwo przetrwało jedynie osiem dni, do 8 listopada 1970. Z powodu agresywnego zachowania aktora, jego alkoholowo-narkotykowych wypadów oraz dziwacznych upodobań seksualnych jego żona po tygodniu wczesnym rankiem uciekła z ich domu i pojechała na lotnisko. Hopper zaczął ją gonić i wjechał swoim autem na płytę startową, by uniemożliwić start jej samolotu. Phillips później zeznała, że Hopper przykuwał ją kajdankami – inaczej uciekałby szybciej. 14 maja 1972 ożenił się z Darią Halprin. Mieli córkę Ruthannę Khalighi (ur. 5 grudnia 1972). Jednak w roku 1976 doszło do rozwodu. 17 czerwca 1989 wziął ślub z Katherine LaNasą, z którą miał syna Henry'ego Lee (ur. 11 września 1990). W roku 1992 rozwiedli się. 12 kwietnia 1996 ożenił się z Victorią Duffy, z którą miał córkę Galen Grier (ur. 2003).

28 września 2009 trafił do szpitala z objawami przypominającymi grypę. Badania potwierdziły najgorsze obawy – u Hoppera wykryto nieoperacyjnego raka prostaty[7], wobec którego leczenie okazało się nieskuteczne i który spowodował przerzuty na kości. Jego organizm był zbyt słaby, żeby rozpocząć terapię. Hopper dowiedział się, że ma kilka miesięcy, by zamknąć swoje sprawy. Zmarł 29 maja 2010 w Venice w wyniku powikłań związanych z chorobą w wieku 74 lat[9].

Wybrana filmografia | edytuj kod

obsada aktorska | edytuj kod

Reżyser | edytuj kod

Odznaczenia | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992. ISBN 83-85195-83-1.

Przypisy | edytuj kod

  1. Personalidade: Dennis Hopper (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2017-10-29].
  2. Dennis Hopper (ang.). Listal. [dostęp 2017-10-29].
  3. Dennis Hopper (17 de Maio de 1936) (port.). Filmow. [dostęp 2010-05-29].
  4. Dennis Hopper (1936-2010) (ang.). Film Reference. [dostęp 2017-10-29].
  5. Dennis Hopper (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2017-10-29].
  6. a b c Dennis Hopper (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2010-05-29].
  7. a b c Paul Harris (2010-05-30): Hellraiser Dennis Hopper dies from cancer. The Guardian. [dostęp 2017-10-29].
  8. Dennis Hopper Dating History (ang.). FamousFix. [dostęp 2017-10-29].
  9. Edward Wyatt (2010-05-29): Dennis Hopper, 74, Hollywood Rebel, Dies (ang.). The New York Times. [dostęp 2017-10-29].
  10. France pays tribute to Dennis Hopper (ang.). cbc.ca, 2008-10-14. [dostęp 2011-12-21].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Dennis Hopper" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy