Dionizy Smoleński


Dionizy Smoleński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grób Dionizego Smoleńskiego na cmentarzu wojskowym na Powązkach

Dionizy Smoleński (ur. 6 października 1902 w Łodzi, zm. 8 lutego 1984 w Warszawie) – polski specjalista z zakresu teorii spalania, materiałów wybuchowych oraz balistyki wewnętrznej, profesor Politechniki Wrocławskiej i Politechniki Warszawskiej. Pierwszy samodzielny rektor PWr (1951–1960), w latach 1965–1969 rektor PW. Członek PAN, sekretarz naukowy, potem wiceprezes, w latach 1960–1963 przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki. Poseł na Sejm PRL II i V kadencji.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn Mariana, majstra przędzalniczego, i Weroniki z Ostrowskich. W 1921 zdał maturę w Państwowym Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Łodzi. 23 listopada 1926 ukończył studia na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej z tytułem inżyniera chemika. Po studiach odbył roczną (1927–1928) służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 w Śremie. W 1929 podjął swoją pierwszą pracę w Komisji Doświadczalnej Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu, na stanowisku kierownika laboratorium chemicznego, pirotechnicznego i fotograficznego. W 1932 został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a w 1935 trafił do Centrum Badań Balistycznych Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce, gdzie pełnił funkcję referendarza w dziale doświadczalnym. W tym czasie został także starszym asystentem w Zakładzie Balistyki PW.

W trakcie II wojny światowej wstąpił do Armii Krajowej, gdzie służył jako zastępca Szefa Służby Uzbrojenia Komendy Głównej AK oraz dowódca oddziału AK w Zielonce. W 1944 został wywieziony z rodziną do Wrocławia, gdzie po wojnie współorganizował filię Państwowego Zakładu Higieny. Dionizy Smoleński miał duże zasługi w odbudowie wrocławskiej uczelni – Uniwersytetu i Politechniki (do 1951 uczelnie te funkcjonowały łącznie), z którą był związany od 1946 do 1960, obejmując najwyższe stanowisko w 1952, kiedy został mianowany rektorem PWr[1][2]. Następnie powrócił do Warszawy, gdzie kontynuował pracę naukowo-dydaktyczną. Przez pierwsze trzy lata przewodniczył Komitetowi do Spraw Techniki w rządach Józefa Cyrankiewicza, za jego sprawą rozpoczęto opracowywanie rocznych i pięcioletnich planów badań naukowych oraz zintegrowano badania naukowe prowadzone przez różne jednostki. W listopadzie 1947 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, a w grudniu 1948 wraz z nią do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Pełnił mandat poselski na Sejm PRL II (w latach 1957–1961, w okręgu Wrocław) i V (w latach 1969–1972, w okręgu Katowice) kadencji.

Jako przewodniczący polskiej delegacji w Komisji Nauki i Techniki Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, przyczynił się do powstania Międzynarodowego Instytutu Niskich Temperatur we Wrocławiu i Międzynarodowego Centrum Matematycznego im. Stefana Banacha w Warszawie[1].

Od 1961 pracował na Politechnice Warszawskiej na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa, w 1970 był profesorem zwyczajnym w Instytucie Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym i Energetyki Cieplnej, a w latach 1965–1969 pełnił funkcję rektora uczelni, przyczyniając się do istotnych zmian organizacyjnych. Z jego inicjatywy powstał nowy kierunek studiów, dostosowany do potrzeb ówczesnego rynku pracy – inżynieria chemiczna, powołano Instytut Inżynierii Materiałowej na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa, oraz ustanowiono nowy terminarz przyjęć na studia, umożliwiając kandydatom rekrutację w dwóch terminach – w lipcu i w lutym. Za jego kadencji uruchomiono Filię w Płocku (1967), podniesiono liczbę studentów po przyłączeniu Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej do PW (1966), oraz uruchomiono dzienne studia inżynierskie (1967). W czasie pełnienia wysokich stanowisk w szkolnictwie wyższym, był bardzo aktywny na polu naukowym; w 1964 został członkiem korespondentem, w 1969 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, w latach 1969–1980 był członkiem jej prezydium, w latach 1969–1971 sekretarzem naukowym, w latach 1972–1974 wiceprezesem PAN[3]. Należał także do wielu rad naukowych i towarzystw m.in. Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego i Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego.

Badania naukowe, którym się poświęcił dotyczyły balistyki wewnętrznej, materiałów wybuchowych i techniki spalania. Swoje doświadczenia i wiedzę zawarł w książkach i licznych artykułach, m.in. na łamach „Wiadomości Chemicznych”, „Zeszytów Naukowych Politechniki Wrocławskiej” i „Archiwum Budowy Maszyn”.

W 1961 został pierwszym doktorem honoris causa Politechniki Wrocławskiej[4]. We wrześniu 1973 przeszedł na emeryturę. Tytuł doktora honoris causa w 1976 przyznała mu również Politechnika Warszawska[5]. Zmarł 8 lutego 1984 w Warszawie, został pochowany na Wojskowych Powązkach (kwatera A32-tuje-12)[2].

Życie prywatne | edytuj kod

Jego żoną była Wacława Rażniewska (1904–1989). Mieli córkę Barbarę (ur. 1931), historyk[1].

Stanowiska | edytuj kod

  • Kierownik laboratorium chemicznego, pirotechnicznego i fotograficznego Komisji Doświadczalnej Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu
  • Referendarz w dziale doświadczalnym Centrum Badań Balistycznych Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce k. Warszawy
  • Starszy asystent w Zakładzie Balistyki PW
  • Zastępca szefa Służby Uzbrojenia Komendy Głównej AK
  • Komendant poligonu w Zielonce
  • Asystent naukowy w Dziale Badania Żywności i Przedmiotów Użytku Państwowego Instytutu Higieny w Warszawie
  • Kierownik działu badań żywności Państwowego Zakładu Higieny
  • 1946–1947 – ekspert techniczny w grupie przemysłu chemicznego BGK, Oddział we Wrocławiu
  • 1946 – adiunkt przy Katedrze Technologii Organicznej, Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu;
  • 1946 – zastępca profesora na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym, Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu;
  • 1947–1949 – zastępca profesora na Katedrze Technologii Materiałów Wybuchowych (od 1955 Katedra Związków Azotowych II), Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
  • 1948/1949–1950/1951 – prorektor Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
  • 1950/1951 – pełniący obowiązki rektora Politechniki Wrocławskiej
  • 1952/1953–1959/1960 – rektor Politechniki Wrocławskiej
  • 1960–1963 – przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki
  • 1961–1966 – kierownik Zakładu Teorii Spalania w Katedrze Silników Spalinowych, Przemysłowych i Lotniczych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej
  • 1966–1968 – kierownik Katedry Silników Spalinowych, Przemysłowych i Lotniczych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej;
  • 1961–1967 – kierownik Katedry Balistyki Wewnętrznej i Teorii Spalania w Wojskowej Akademii Technicznej
  • 1963–1970 – zastępca przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki
  • 1964–1967 – zastępca przewodniczącego Komitetu Nagród Państwowych
  • 1965/1966-1968/1969 – rektor Politechniki Warszawskiej
  • 1967–1984 – sekretarz Komitetu Nagród Państwowych
  • 1968–1971 – sekretarz PAN
  • 1971–1974 – wiceprezes PAN
  • 1984 – przewodniczący Komitetu Nagród Państwowych
  • od 1970 – profesor zwyczajny w Instytucie Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym i Energetyki Cieplnej
  • 1975–1977 – redaktor naczelny kwartalnika „Archiwum Termodynamiki i Spalania”
  • Przewodniczący polskiej delegacji w Komisji Nauki i Techniki RWPG

Członkostwa | edytuj kod

  • od 1953 – członek Sekcji Technicznej Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego
  • 1953 – członek zwyczajny Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego
  • od 1961 – członek Państwowej Rady do Spraw Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej
  • 1960–1967 – członek Komisji Planowania przy Radzie Ministrów
  • 1960–1969 – członek Komitetu Nauk Chemicznych
  • od 1962 – członek Rady Społeczno-Naukowej Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Amerykańskiej
  • od 1963 – członek Polskiej Sekcji Międzyrządowej Polsko-Radzieckiej Komisji Współpracy Gospodarczej i Naukowo-Technicznej
  • od 1963 – członek rady naukowej Instytutu Techniki Cieplnej
  • 1963–1966 – członek rady naukowej Zakładu Syntezy Organicznej PAN
  • od 1964 – członek korespondent PAN
  • 1965–1969 – członek prezydium Zarządu Głównego Ligi Obrony Kraju
  • 1965–1968 – członek rady naukowej Instytutu Chemii Stosowanej w Warszawie
  • od 1969 – członek rzeczywisty PAN
  • 1972–1977 – członek Komitetu Naukowego Termodynamiki i Spalania
  • od 1972 – członek Komitetu ds. Badań i Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej
  • od 1975 – członek Rady Towarzystw Naukowych i Upowszechniania Wiedzy PAN
  • członek Centralnej Rady Związków Zawodowych

Nagrody, wyróżnienia, odznaczenia | edytuj kod

Ponadto otrzymał odznakę tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” oraz złotą odznakę „Zasłużony dla Politechniki Warszawskiej”.

Wybrane publikacje | edytuj kod

  • Balistyka wewnętrzna, Warszawa 1949
  • Teoria materiałów wybuchowych, Warszawa 1954
  • Ładunki kumulacyjne w wojsku, górnictwie i przemyśle (współautor Henryk Nowak), Warszawa 1974
  • Spalanie materiałów wybuchowych, Warszawa 1979
  • Detonacja materiałów wybuchowych, Warszawa 1981[1]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d J.J. Piłatowicz J.J., Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826–2001, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2001, s. 201–209 .
  2. a b Prof. Dionizy Smoleński, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej .
  3. Członkowie PAN: Skorowidz.
  4. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską, Politechnika Wrocławska .
  5. Doktorzy honoris causa PW, Politechnika Warszawska .
  6. M.P. z 1947 r. nr 143, poz. 865
  7. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007
  8. M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1589
  9. M.P. z 1955 r. nr 103, poz. 1410

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Dionizy Smoleński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy