Dobra (powiat łobeski)


Na mapach: 53°35′08″N 15°18′25″E/53,585556 15,306944

Dobra (powiat łobeski) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dobra (Dobra koło Nowogardu[3], niem. Daber) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, siedziba władz gminy Dobra. Położone w pasie Pojezierza Zachodniopomorskiego, nad strugą Dobrzenicą.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2305 mieszkańców[4].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Dobra

Miasto leży na pograniczu Wysoczyzny Łobeskiej i Pojezierza Ińskiego, czyli w pasie Pojezierza Zachodniopomorskiego.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 2,37 km²[5].

Dobra jest położona przy drodze wojewódzkiej nr 144 i nr 146, między Chociwlem na południu (14 km) i Nowogardem na północy (17 km).

W granicach administracyjnych miasta znajduje się jezioro Tuczno, w południowo-zachodniej części miasta. W Dobrej ma źródło struga Dobrzenica, która przepływa przez miasto i biegnie w kierunku północnym.

W latach 1946–1998 miasto administracyjnie należało do województwa szczecińskiego. Do 2001 roku w powiecie goleniowskim, a obecnie w powiecie łobeskim.

Historia | edytuj kod

Ruiny zamku von Dewitzów

W X-XIII był tu słowiański gród opolny na półwyspie jeziora, obok niego leżała osada palowa (fragmenty tych obiektów archeologowie odnaleźli w latach 60. XX wieku podczas upustu wód z jeziora w pobliżu miasta). W XIII w. treny te zostały zagarnięte przez Brandenburgię, jej lennicy Dziewiczowie rozpoczęli wówczas budowę zamku, wokół niego powstała osada[6]. Prawa miejskie sprzed 1331 roku, pierwsza wzmianka o „civitas” w bulli papieskiej. W XIV w. Dobra i okolice jako lenno stały się na 470 lat własnością rodu von Dewiz. W roku 1647 na skutek epidemii dżumy liczba mieszkańców Dobrej zmniejszyła się z ponad 600 do 48 osób. W XVII i XVIII w mieście miały miejsce bunty przeciwko feudałom. W XVIII rozebrano mury miejskie i umocnienia. Przez Dobrą przechodziły dwie linie Stargardzkiej i Reskiej Kolei Wąskotorowej. Pierwsza z nich ze Stargardu została wybudowana w maju 1895 r., a zamknięta w 2001 r. Druga linia kolei biegała z Dobrej do Łobza, należała ona do Reskiej Kolej Wąskotorowej i została uruchomiona w lipcu 1896 r. Połączenie to funkcjonowało nieprzerwanie do roku 1991[7]. 3 marca 1945 do miasta wkroczyły oddziały I Armii Wojska Polskiego[6].

W 1946 roku zmieniono urzędowo niemiecką nazwę miasta – Daber, na polską nazwę – Dobra[8].

W 2007 roku miasto powiększono o 4,38 ha[9].

Zabytki | edytuj kod

Kościół pw. św. Klary Dom ryglowy z restauracją „Taber”

Cały obszar Starego Miasta Dobrej został wpisany do rejestru zabytków[10]. Lista zabytków w mieście:

  • ruiny zamku von Dewitzów – budowla z XIII w. (budowana w latach ok. 1287–1295). W roku 1308 zniszczony przez Brandenburczyków. W 1338 zamek znalazł się w rękach Ulryka I von Dewitza, który otrzymał go wraz z ziemią doberską przekazaną w lenno przez księcia Warcisława IV. Rodzina von Dewitzów władała zamkiem do 1808 roku. Rozbudowywany przez 530 lat zamek stał się najsilniejszą i najobszerniejszą fortecą księstwa pomorskiego. W roku 1538 Jobst I von Dewitz ukończył renowację zamku. Zburzono część pierwotnej budowli, a w jej miejsce wzniesiono dwa budynki – północny (Stary Dom) i południowy (Nowy Dom). W okresie świetności zamek posiadał 13 pokoi, dwie duże sale oraz dwie reprezentacyjne „złote komnaty”, po jednej w obu skrzydłach. Po wojnie trzydziestoletniej północna część zamku została rozdzielona pomiędzy spadkobierców i zaczęła popadać w ruinę. Po okresie napoleońskim południowa część zamku została wysadzona w celu pozyskania materiału budulcowego. W roku 1846 ruiny i majątek von Dewitzów wykupił Karol Juliusz Luepcke. W roku 1862 rozpoczął konserwację obiektu, którą ukończył w latach 1905–1906 generał Henryk von Diest.
  • kościół św. Klary – „według K. Kality-Skwirzyńskiej, budowany był w trzech etapach. W pierwszej połowie XV wieku wzniesiono prezbiterium i zakrystię. W drugim etapie – od końca XV do początku XVI wieku – wybudowano korpus nawowy, kaplicę z lożą kolatorską i kaplicę NMP. Sklepienia założono dopiero po wielkim pożarze w 1539 r. Najmłodszym elementem jest dzwonnica wybudowana w końcu XIX wieku.”[11]
  • budynek mieszkalny przy ul. Kościuszki 3
  • Pensjonat „Taber” (ul. Kościuszki 4) – najstarszy budynek mieszkalny wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku. Obecnie pełni funkcję pensjonatu, wcześniej urzędu stanu cywilnego.
  • dom przy ul. Bohaterów Westerplatte 25
  • stacja kolei wąskotorowej
  • park dworski

Kultura i oświata | edytuj kod

Jarmark Doberski (2007) Biblioteka Publiczna w Dobrej – Muzeum Ziemi Doberskiej

W lipcu na Rynku ma miejsce dwudniowy Jarmark Doberski, będący imprezą o charakterze rodzinnym. Impreza odbywa się od 1999 roku i nawiązuje do średniowiecznych jarmarków w Dobrej. Towarzyszy mu inscenizacja bitwy o zamek i biesiady rycerskiej, konkurs w jedzeniu Kiełbasy Doberskiej, turnieje rycerskie, biegi uliczne, rowerowe wyścigi przełajowe Szlakiem Olbrzymów, warsztaty taneczne. Program imprezy jest kierowany zarówno dla dorosłych dzieci i młodzieży. W czasie jarmarku odbywają się występy sceniczne, gry i zabawy, warsztaty garncarskie, przejażdżki konne[12].

Od 2006 roku na przełomie stycznia i lutego organizowany jest Rycerski Zjazd Zimowy, na który przybywają bractwa rycerskie goszczące latem w czasie Jarmarku Doberskiego.

W mieście znajduje się szkoła podstawowa oraz Gimnazjum im. Unii Europejskiej.

W Bibliotece Publicznej w Dobrej znajduje się Muzeum Ziemi Doberskiej, które powstało w 2005 roku i mieści się w dwóch salach. Najstarszym eksponatem w muzeum jest neolityczny toporek, który został wykopany na polu niedaleko wsi Krzemienna. Inne ciekawe eksponaty to bardzo stary zestaw narzędzi stolarskich i z XIX w. maszyna do pisania. W drugiej sali są eksponaty związane z powojenną historią miasta. Znajduje się tutaj np. oryginalne wyposażenie biura organizacji przesiedleńczej (PUR), dokumenty i szczegółowe opisy gospodarstw w gminie Dobra, akty nadania ziemi, przedmioty użytku codziennego, wyposażenie zakładu kowalskiego, krawieckiego, fryzjerskiego i inne[13].

Sport | edytuj kod

MG LKS Sarmata Dobra

W mieście istnieje działa Miejsko-Gminny Ludowy Klub Sportowy „Sarmata” Dobra. Obecnie występuje on w IV lidze zachodniopomorskiej. Klub został założony w 1946 roku i ma barwy klubowe czerwony, biały i czarny[14]. Miasto posiada stadion piłkarski przy ulicach Sportowej i Wojska Polskiego o wymiarach płyty głównej 105 × 64 m i trybunach z 400 miejscami siedzącymi[15]. Przy stadionie znajduje się także boisko boczne.

Demografia | edytuj kod

Struktura demograficzna mieszkańców Dobrej wg danych z 31 grudnia 2008[16]:

  • Piramida wieku mieszkańców Dobrej w 2014 roku[2].


Transport | edytuj kod

W mieście krzyżuje się droga wojewódzka nr 146 z drogą wojewódzką nr 144, która łączy Chociwel i Nowogard.

Miasto posiada nieczynną stację kolei wąskotorowej Dobra Nowogardzkie. Do 2001 roku łączyła kolej miasto ze Stargardem. Stargardzka Kolej Wąskotorowa została zbudowana w 1895 r. i do 1991 roku linia prowadziła dalej z Dobrej do Reska i do Łobza.

W latach 1902–1945 istniała także normalnotorowa linia kolejowa do Nowogardu.

Administracja | edytuj kod

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Dobrej zasiada 15 radnych[17]. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy Rynku.

Burmistrzowie Dobrej:

  • Stanisław Glin (od 2002 do 2004)[18]
  • Barbara Ewa Wilczek (od 2004 do 2014)
  • Piotr Remigiusz Hebda (od 2014 do 2018)
  • Krzysztof Wrzesień[19] (od 2018)

Mieszkańcy Dobrej wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu II. Parlamentarzystów wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Szczecin, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Mapa wysokości i głębokości [1].
  2. a b Dobra w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-12]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Dla odróżnienia od Dobrej Szczecińskiej.
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 10 czerwca 2011, ISSN 1734-6118 .
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  6. a b Czesław Piskorski „Pomorze Zachodnie, mały przewodnik” Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 129 ​ISBN 83-217-2292-X​.
  7. Historia Dobrej [2].
  8. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262, s. 2).
  9. (§ 3.5) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2006 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 137, poz. 972).
  10. Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. 81.
  11. ZbigniewZ. Miler ZbigniewZ., Dobra i okolice, Szczecin: Wydawnictwo Grapus, 1998, s. 43, ISBN 83-908059-5-2, OCLC 749768784 .
  12. Program. Biuro Jarmarku Doberskiego. [dostęp 2010-01-08].
  13. Muzeum Gmina Dobra, [dostęp 2018-05-01].
  14. Sebastian Czapiewski, Mateusz Marszalec: Barwy klubowe. W: MG LKS Sarmata Dobra [on-line]. [dostęp 2010-10-15].
  15. Stadion. W: Strona klubu SarmataDobra.com [on-line]. [dostęp 2010-10-15].
  16. Dane dla jednostki podziału terytorialnego. W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny.
  17. Rada Miejska w Dobrej. Państwowa Komisja Wyborcza, 2006. [dostęp 2009-09-30].
  18. Odwołany w referendum w 2004 roku.
  19. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe 2018. [dostęp 2020-01-18].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Dobra (powiat łobeski)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy