Dolina Siedmiu Młynów


Na mapach: 53°28′48,27″N 14°29′24,90″E/53,480075 14,490250

Dolina Siedmiu Młynów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dolina Siedmiu Młynów (niem. Siebenbachmühlental) – dolina strugi Osówka w jej górnym biegu, jeden z najatrakcyjniejszych rejonów Parku Leśnego Arkońskiego w Szczecinie. Jej nazwa pochodzi od siedmiu nieczynnych obecnie młynów (zob. też młyn zbożowy), których pozostałością są stawy młyńskie. W lasach pokrywających obszar doliny, które zachowały wiele cech naturalnych, znajdują się stanowiska zagrożonych i rzadko spotykanych roślin. Dolina wchodzi w skład zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Dolina Siedmiu Młynów i źródła strumienia Osówka”. Przez dolinę przebiega Polsko-Niemiecki Szlak Turystyczny „Siedem Młynów – Gubałówka”[1][2] i kilka innych szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjno-przyrodniczych.

Spis treści

Położenie doliny i stawów | edytuj kod

Dolina, przez którą przepływa Osówka – w jej górnym biegu – jest częścią szczecińskiego Parku Leśnego Arkońskiego (należącego do kompleksu Puszcze Szczecińskie), leżącego w północnej i północno-zachodniej części miasta, na obszarze Wzgórz Warszewskich. Jej nazwa pochodzi od siedmiu nieczynnych obecnie młynów wodnych, których pozostałością są stawy młyńskie[3][4][5].

Dolina obejmuje fragment górnego biegu Osówki, położony między willową dzielnicą Głębokie i osiedlem Osów[5]. W tej części swojego biegu struga zasila (przepływając częściowo kanałami podziemnymi) co najmniej 9 małych zbiorników wodnych[2], w tym sześć byłych stawów młyńskich: Zazulin, Ustronie, Zacisze, Uroczysko, Nagórnik i Łomot[3][2]).

Staw Wyszyna – pozostałość po siódmym z młynów, od których pochodzi nazwa doliny – jest położony w stosunkowo dużej odległości od sześciu wymienionych powyżej. Jego odległość od stawu Łomot wynosi ok. 0,7 km w linii prostej – jest niewiele mniejsza od odległości między stawami Zazulin i Łomot (ok. 1 km w linii prostej). Wyszyna leży w obszarze źródliskowym Osówki i jej dopływu, Bystrego Potoku, w pobliżu zespołu obiektów sportowych szczecińskiej „Gubałówki”[6][7] (zob. Osiedle Gubałówka).

Orientacyjny szkic doliny górnego biegu Osówki (proporcje nie są zachowane); kolor żółty – ścieżki leśne, kolor niebieski strugi i zbiorniki wodne. Publikowane informacje o położeniu stawu Zazulin i o biegu strugi w pobliżu stawu Ustronie są rozbieżne. Według Encyklopedii Szczecina[3][4][a] : Zazulin w położeniu 1, Osówka – linia ciągła; według Mapy Google (błędnie[4]): Zazulin w położeniu 2, Osówka – linia przerywana[2]

Historia | edytuj kod

Młyn wodny na miedziorycie z roku 1695 (Wolf Helmhardt von Hohberg, 1612–1688)

W kronikach opisujących przeszłość Szczecina i jego okolic można znaleźć informacje sięgające czasów średniowiecznych, które wskazują na to, że już wówczas wykorzystywano bystry prąd Osówki do celów przemysłowych, np. młyn Ustronie powstał przed rokiem 1277, ponieważ w tymże roku został sprzedany miastu przez księcia Barnima I za pomoc finansową w wojnie z Marchią Brandenburską[9]. W 1643 roku na własność miasta przeszły też wszystkie pozostałe z siedmiu młynów, wymienionych powyżej[9][3].

Od XIX wieku młyny wodne były wypierane przez młyny z napędem parowym, a następnie spalinowym i elektrycznym. Dolina Siedmiu Młynów została na przełomie XIX i XX wieku przekształcona w teren turystyczno-wypoczynkowy. W młynach Zazulin, Uroczysko i Zacisze utworzono restauracje, a w zabudowaniach młynów Wyszyna, Łomot i Nagórnik – domy kolonijne. Ekskluzywny lokal rozrywkowy powstał w roku 1925 w dawnym młynie Ustronie (m.in. cukiernia i kawiarnia, garaże, stajnie dla wierzchowców)[9][8]. Obiekt nie został zniszczony w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu (długotrwały brak nadzoru doprowadził pozostałe do dewastacji – podjęto decyzje o ich rozbiórce). Współcześnie jest wykorzystywany jako dom wypoczynkowy Szczecińskich Zakładów Zieleni Miejskiej[9][3][6].

Walory przyrodnicze | edytuj kod

Przykłady fauny i flory Drzewa z bluszczem pospolitym Kruszyna pospolita Jastrząb zwyczajny Zaskroniec zwyczajny

Teren jest uważany za jeden z najbardziej atrakcyjnych rejonów Parku Leśnego Arkońskiego. Część terenów leśnych ma charakter naturalny lub niemal naturalny. Obszar – dolinę i obszar źródliskowy (użytek ekologiczny „Źródła strumienia Osówka”) – objęto ochroną jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy dla zachowania i odtwarzania naturalnego stanu przyrody w górnej części doliny i ochrony walorów kulturowych z elementami naturalnymi w części dolnej[6][7].

Obszar jest porośnięty lasem mieszanym (częściowo borem i lasem wilgotnym), w którym występuje sosna zwyczajna, buk zwyczajny, dąb, brzoza brodawkowata, topola, olsza czarna oraz modrzew europejski i daglezja zielona, w runie m.in. przytulia wonna i bluszcz pospolity, a w podszycie m.in. kruszyna, czeremcha, bez czarny, trzmielina, olsza szara, grab. Z siedlisk korzysta kilkadziesiąt gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową, m.in. szczególnie licznie płazy oraz takie gady, jak zaskroniec zwyczajny i jaszczurka żyworodna. Spośród ptaków wymienia się jastrzębia zwyczajnego i dzięcioła czarnego[7].

Szlaki turystyczne | edytuj kod

W Dolinie Siedmiu Młynów, częściowo wzdłuż Osówki, został wytyczony Polsko-Niemiecki Szlak Turystyczny „Siedem Młynów – Gubałówka”. Jednym z celów jego utworzenia było m.in zachowanie walorów przyrodniczych terenu[3][4][10][11]. Szlak przygotowano dla mało wytrawnych turystów pieszych i rowerzystów[2][1].

Położenie Doliny Siedmiu Młynów (stawy młyńskie 1–7) na trasie szlaku turystycznego „Dolina Siedmiu Młynów – Gubałówka”: a – pętla tramwajowa (linie 1 i 9), b – kąpielisko „Głębokie”, c,d – Tarzania (park linowy) i Polana Sportowa, e – ujście Jasmundzkiej Strugi do Osówki, f – Polana Harcerska, g - zespół obiektów sportowych „Gubałówka”

Na trasie, o długości 4 km, znajdują się m.in.: Park Leśny Arkoński, Polana Sportowa, Polana Harcerska, Szczecińska Gubałówka (minigolf, lodowisko, tor saneczkowy, stok narciarski)[2][4][10][1].

Dolina Siedmiu Młynów w październiku 2015 roku

Trasa „Siedem Młynów – Gubałówka” krzyżuje się ze[2][1]:

  • ścieżką przyrodniczo-edukacyjną „Wspólny Las, Wspólna Europa”
  • szlakiem przez Las Arkoński i Wzgórza Warszewskie
  • szlakiem do Polany Harcerskiej
  • szlakiem przyrodniczym im. Ireny i Karola
  • Szlakiem Pokoju
  • szlakiem „Ścieżkami Dzików”

Uwagi | edytuj kod

  1. Na pomeranica.pl w opisie Doliny Siedmiu Młynów[4] zamieszczono fragment Plan der Stadt Stettin, 1:10000 z roku 1940 (Vermessungsamt der Stadt Stettin), określający położenie stawów[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d redaktor byway.pl: Szlakiem „Siedem Mlynów - Gubalówka”. W: Przewodnik turystyczny (projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) [on-line]. byway.pl. [dostęp 2014-12-17].
  2. a b c d e f g Trasa: Siedem Młynów – Gubałówka. W: Mapa turystyczno-przyrodnicza Szczecina i okolic (w: Szczecińska Sieć Edukacji Ekologicznej) [on-line]. las.szczecin.pl. [dostęp 2014-12-17].
  3. a b c d e f Tadeusz Białecki: Dolina Siedmiu Młynów. W: Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina. T. A–O. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 1999, s. 195–196. ISBN 83-7241-089-5. (pol.)Sprawdź autora:1.
  4. a b c d e f Jan Iwańczuk: Dolina Siedmiu Młynów. W: Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl : Internetowa Encyklopedia Szczecina [on-line]. encyklopedia.szczecin.pl. [dostęp 2014-12-17].
  5. a b Arkadiusz Bis (Busol): Park Leśny Arkoński. W: Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl : Internetowa Encyklopedia Szczecina [on-line]. encyklopedia.szczecin.pl. [dostęp 2014-12-17].
  6. a b c Waldemar Hejza: Materiały pomocnicze do konkursu krajoznawczego na Ogólnopolski Rajd „Szlakiem Walk o Szczecin”. www.ros.pttk.pl. [dostęp 2014-12-17].
  7. a b c Waldemar Hejza: Rajd Tęczy. Etap I Zielony. W: Informator krajoznawczy [on-line]. PTTK, Regionalny Oddział Szczeciński im. Stefana Kaczmarka, www.ros.pttk.pl. [dostęp 2014-12-21].
  8. a b Vermessungsamt der Stadt Stettin: Plan der Stadt Stettin, 1:10000 (położenie dawnych stawów młyńskich w Dolinie Siedmiu Młynów) (niem.). 1940. [dostęp 2014-12-22].
  9. a b c d Lucyna Turek-Kwiatkowska: Ustronie. W: Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina. T. P–Ż. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 2000, s. 572–573. ISBN 83-7241-089-5. (pol.)Sprawdź autora:1.
  10. a b Monika Stefanek: Siedem Młynów – Gubałówka. W: Portal.Sedina.pl (podstawa: Głos Szczeciński, 14 VI 2006 r.) [on-line]. Sedina.pl, 15 czerwca 2006. [dostęp 2014-12-17].
  11. Szczecin, plan miasta, Cartomedia Poznań 2002, ​ISBN 978-83-7445-163-5

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Roman Czejarek: rozdz. Dolina Siedmiu Młynów (pol.). W: Szczecin przełomu wieków XIX/XX; Informacje wydawnicze i fragment książki z serii 'Magiczne czasy magicznych miast' [on-line]. Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2008-12-11. s. 132-133. [dostęp 2014-12-25].
  • Exadum: Wycieczka po Dolinie Siedmiu Młynów (pol.). W: sedina.pl – Portal Miłośników Dawnego Szczecina [on-line]. sedina.pl/wordpress, 4 czerwca 2008. [dostęp 2014-12-23].
Na podstawie artykułu: "Dolina Siedmiu Młynów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy