Dolne Przedmieście


Na mapach: 49°49′29″N 19°02′35″E/49,824722 19,043056

Dolne Przedmieście w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kamienica Patria

Dolne Przedmieście – historyczna część Śródmieścia Bielska-Białej. Stanowi, obok Białej Krakowskiej, główne centrum administracyjno-handlowe miasta. Od 2002 r. funkcjonuje jako osiedle.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Pl. Chrobrego

Dolne Przedmieście leży w samym centrum Bielska-Białej – główny plac Dolnego Przedmieścia, pl. Chrobrego, uważany jest za centralny punkt miasta.

Początkowo Dolne Przedmieście rozciągało się wzdłuż skanalizowanego w 1860 r. potoku Niper (ob. ul. Wzgórze, Barlickiego i 11 Listopada), jednak wraz z budową nowego dworca kolejowego i wytyczeniem ul. 3 Maja rozrosło się w kierunku północnym.

Dzisiaj graniczy z:

Granice Dolnego Przedmieścia wyznaczają:

Historia | edytuj kod

Willa Schneidera

Dolne Przedmieście zostało założone w XV wieku u podnóża Wzgórza Miejskiego, nad potokiem Niper (skanalizowany w 1882 r.).

W XIX wieku Dolne Przedmieście stało się nowym centrum gospodarczym szybko rozwijającego się Bielska.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 na Dolnym Przedmieściu znajdowało się 258 budynków zamieszkałych przez 4719 osób, z czego 2582 (54,7%) było katolikami, 862 (18,3%) ewangelikami, 1266 (26,8%) wyznawcami judaizmu a 9 (0,2%) innych religii lub wyznań, 3734 (79,1%) niemiecko-, 768 (16,3%) polsko-, 25 (0,5%) czeskojęzycznymi a 6 (0,1%) posługiwało się innymi językami[1]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 291 a mieszkańców do 5691 osób, co na obszarze 217 hektarów dawało gęstość zaludnienia równą 2622,6 os./km², z czego 5476 było zameldowanych na stałe, 2759 (48,5%) katolikami, 1059 (18,6%) protestantami, 1856 (32,6%) żydami a 17 (0,3%) innej religii lub wyznania, 4701 (82,6%) niemiecko-, 734 (12,9%) polsko- a 41 (0,7%) czeskojęzycznymi[2].

Największy wpływ na tę część miasta miało jednak zbudowanie w 1855 r. linii kolejowej do Wiednia, a także nowego dworca kolejowego w 1890 r.

Wraz z jego budową wytyczono w 1889 r. od pl. Chrobrego do dworca drogę (dzisiejsza ul. 3 Maja), którą w ciągu kilkunastu lat zabudowano reprezentacyjnymi, trzypiętrowymi kamienicami burżuazji, budynkami użyteczności publicznej i willami najbogatszych przemysłowców. Wszystkie te budowle swą architekturą naśladowały zabudowę stolicy Austro-Węgier (stąd wzięło się określenie mały Wiedeń). W 1895 r. na ulicę wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.

Podobna sytuacja miała miejsce na całym Dolnym Przedmieściu (ul. Sixta, Mickiewicza, Krasińskiego, Słowackiego). Wtedy powstały istniejące do dziś obiekty, m.in. hotel President, Bielska Szkoła Przemysłowa czy rozległy Park Słowackiego.

Trend ten utrzymywał się aż do II wojny światowej. W międzywojniu powstało m.in. Osiedle im. M. Grażyńskiego oraz modernistyczne osiedle mieszkaniowe w miejscu ogrodów zamkowych.

Po wojnie dalsza rozbudowa Dolnego Przedmieścia miała miejsce na północ od ul. Piastowskiej. Powstały tam głównie obiekty przemysłowe (np. Philips Lighting Polska), a w późniejszym czasie także m.in. dworzec autobusowy i nowoczesny kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Piastowska zaś stała się osią urbanistyczną dla nowo powstających osiedli mieszkaniowych (tzw. ZOR-y).

Dolne Przedmieście dziś | edytuj kod

Park Słowackiego

Współcześnie Dolne Przedmieście stanowi, razem z Białą, centrum administracyjno-handlowe Bielska-Białej.

Charakteryzuje się XIX-wieczną wielkomiejską zabudową (kamienice, wille, gmachy użyteczności publicznej), natomiast w rejonie ul. Grażyńskiego istnieją liczne zakłady przemysłowe, również powstałe w tym stuleciu. Na Dolnym Przedmieściu znajdują się liczne centra handlowe, urzędy, szkoły, placówki kulturalne, hotele, ośrodki zdrowia itp.

Mimo zwartej zabudowy nie brakuje na Dolnym Przedmieściu terenów zielonych, takich jak Park Słowackiego czy skwer Esperanto.

Nieliczna zabudowa jednorodzinna koncentruje się na północ od ul. Piastowskiej.

Ważniejsze zabytki | edytuj kod

Gmach szkół średnich przy ul. Słowackiego Teatr Polski

Placówki kulturalne | edytuj kod

Komunikacja | edytuj kod

Dworzec Główny Ul.11 Listopada

Dolne Przedmieście leży w centrum Bielsku-Białej, dlatego krzyżuje się tu wiele dróg, przebiegających przez miasto.

Główne ciągi komunikacyjne | edytuj kod

Linie kolejowe | edytuj kod

Ważne obiekty publiczne | edytuj kod

Poczta Główna Centrum handlowo-rozrywkowe Sfera

i inne.

Bibliografia | edytuj kod

  • Jerzy Polak: Przewodnik po Bielsku-Białej. Bielsko-Biała: Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej, 2000. ISBN 83-902079-0-7.

Przypisy | edytuj kod

  1. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906.
  2. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912.
Na podstawie artykułu: "Dolne Przedmieście" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy