Dom Bez Kantów


Na mapach: 52°14′28″N 21°00′55″E/52,241111 21,015278

Dom Bez Kantów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dom Bez Kantów[2] – zwyczajowa nazwa budynku Funduszu Kwaterunku Wojskowego znajdującego się przy ul. Krakowskie Przedmieście 11 róg ul. Królewskiej w Warszawie[3].

Opis | edytuj kod

Modernistyczny budynek jest jednym z najlepszych przykładów tzw. warszawskiej szkoły architektonicznej[4]. Został wzniesiony w latach 1933–1935 w miejscu rozebranych dawnych Kuźni Saskich według projektu Czesława Przybylskiego, wybranego w zamkniętym konkursie[4]. Autorem konstrukcji był Stefan Bryła[4]. Budynek powstał z inicjatywy Ministerstwa Spraw Wojskowych w celu kwaterunku dla oficerów i żonatych podoficerów zawodowych. Inwestorem był Fundusz Kwaterunku Wojskowego. Cechował go wysoki standard wykończenia[4].

Zwyczajowa nazwa „dom Bez Kantów” związana jest z zaokrąglonymi narożami budynku[5]. Stanowiły one nawiązanie do sąsiedniego Hotelu Europejskiego[6]. Wiąże się z tym anegdota, według której nazwa budynku i jego kształt pochodzą od Józefa Piłsudskiego, który akceptując projekt miał odpowiedzieć: „tylko mi Panowie budować bez kantów” – mając na myśli machlojki finansowe. Projektanci Czesław Przybylski i Stefan Bryła dosłownie zrozumieli słowa marszałka i wybudowali gmach o zaokrąglonych narożnikach. Do dziś warszawiacy nazywają budynek „domem bez kantów”[7][1].

Budynek ma szesnastoosiową elewację od strony ul. Królewskiej, piętnastoosiową fasadę od strony Krakowskiego Przedmieścia oraz pięcioosiową elewację od strony ul. Tokarzewskiego-Karaszewicza[8]. Wzdłuż ul. Królewskiej i Krakowskiego Przedmieścia powstały arkadowe podcienia w związku z poszerzeniem tej pierwszej ulicy do 28 metrów[4].

Budynek przetrwał II wojnę światową. Na niektórych ścianach widoczne są ślady kul[8].

W 1992 dom Bez Kantów został wpisany do rejestru zabytków[9].

W 2019 budynek przeszedł kompleksowy remont elewacji zewnętrznych; pracom konserwatorskim zostały wtedy również poddane zachowane ślady kul z okresu II wojny światowej znajdujące się na okładzinie piaskowcowej od strony ul. Królewskiej[10].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Dom bez kantów. jpilsudski.org, 2012-05-15.
  2. Ekspertyza Zespołu Ortograficzno-Onomastycznego. W: Rada Języka Polskiego [on-line]. rjp.pan.pl. [dostęp 2016-12-01].
  3. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 7 - Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 79. ISBN 83-88372-14-9.
  4. a b c d e Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2006, s. 25. ISBN 83-60350-00-0.
  5. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 209. ISBN 978-83-62189-08-3.
  6. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 141. ISBN 83-01-08836-2.
  7. Trakt Królewski - Strona 3 | WarsawTour - Oficjalny portal turystyczny m.st. Warszawy, www.warsawtour.pl [dostęp 2017-11-22]  (pol.).
  8. a b Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 7 - Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 80. ISBN 83-88372-14-9.
  9. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2016 r.. W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 34. [dostęp 2016-12-01].
  10. Ciąg dalszy warszawskich konserwacji. Dom bez kantów przy ul. Królewskiej 2. W: Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków [on-line]. zabytki.um.warszawa.pl, 23 grudnia 2019. [dostęp 2019-12-27].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Dom Bez Kantów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy