Dom Sedlaczka w Tarnowskich Górach


Na mapach: 50°26′39,41″N 18°51′17,53″E/50,444281 18,854869

Dom Sedlaczka w Tarnowskich Górach w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dom Sedlaczka – pochodzący z XVI w. zabytkowy budynek znajdujący się przy Rynku w Tarnowskich Górach (Rynek 1)[1].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Fragment holu Domu Sedlaczka wraz z wejściem do Muzeum

Pierwotnie był siedzibą starostów ziemi bytomskiej. W 1805 roku został wykupiony przez czeskiego kupca Jana Sedlaczka, który wcześniej w 1786 urządził w nim, istniejącą do dziś, winiarnię (do 1922 była prowadzona przez potomków Sedlaczka).

Jest to miejsce, gdzie zatrzymał się i biesiadował w 1683 król Jan III Sobieski podczas swojej wyprawy na Wiedeń. W winiarni byli także królowie Polski: August II Mocny (1697), August III Sas (1734), pisarze: niemiecki, Johann Wolfgang Goethe (1790) czy polski, Julian Ursyn Niemcewicz (1821).

Po II wojnie światowej budynek był w opłakanym stanie i groziło mu wyburzenie. Jednakże w 1957 roku Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej podjęło się remontu. Podczas trwania prac renowacyjnych odkryto renesansowy strop z polichromią z I połowy XVII wieku.

W 2019 roku miał miejsce remont krytego gontem dachu[4][5].

Architektura | edytuj kod

Dekoracja z puttami nad wejściem do budynku

Budynek jest piętrowy, na planie prostokąta. Posiada więźbę dachową pokrytą gontem. Na parterze zachowały się sklepienia kolebkowe z lunetami, a piwnice są nakryte kolebkowo z lunetami oraz żaglastymi sklepieniami.

Pod dachem w narożu budynku można zaobserwować kamienną głowę z pióropuszem (prawdopodobnie z końca XVII wieku) przedstawiającą Augusta III. Nad wejściem do budynku znajduje się, pochodząca z 1786 roku, ozdobna dekoracja z puttami, podtrzymującymi kotarę oraz pierwszy herb miasta, będący jednocześnie herbem górniczym. Na miejscu tego herbu, między XVIII a II połową XX wieku, znajdował się orzeł Królestwa Prus. Wnętrza parteru zdobiły pierwotnie dziewiętnastowieczne malowidła i płaskorzeźba z wizerunkiem króla Augusta II Mocnego, które nie zachowały się.

Na pierwszym piętrze znajduje się założone w 1958 roku muzeum, z głównie górniczymi zbiorami i wystawami dotyczącymi miasta, jego zabytków i jego historii na przestrzeni wieków. W jednej z tamtejszych sal, tzw. „Sali pod Renesansowym Stropem” organizowane są spotkania naukowo-kulturalne.

Obecnie piętro jest własnością Urzędu Miasta Tarnowskie Góry, a piwnice i parter są własnością prywatną[3].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2017-07-19].
  2. Fundacja Kruszce Śląska: Rynek 1 (pol.). W: Internetowe Vademecum Architektury Tarnowskich Gór [on-line]. vademecum-tg.pl, 2018. [dostęp 2019-02-18].
  3. a b Gabriela Horzela-Szubińska podarowała właścicielom restauracji „Sedlaczek” Śląski Dzwon Nadziei, Tarnowskie Góry Naszemiasto.pl.
  4. Muzeum w Tarnowskich Górach: Rusza remont dachu (pol.). muzeumtg.pl, 2019-05-22. [dostęp 2019-09-02].
  5. Muzeum w Tarnowskich Górach: Muzeum zaprasza (pol.). muzeumtg.pl, 2019-08-28. [dostęp 2019-09-02].

Bibliografia | edytuj kod

  • Praca zbiorowa (autorami tekstów i zdjęć Marian Broniec i inni): Przewodnik. Tarnowskie Góry. Wyd. I. Tarnowskie Góry: PPUH Drukpol, 2009, s. 19. ISBN 978-83-61458-36-4.
  • ZofiaZ. Krzykowska ZofiaZ., IrenaI. Białas IrenaI., TeresaT. Nogaj TeresaT., Lata II wojny światowej i powojennego półwiecza. Muzeum w Tarnowskich Górach, [w:] JanJ. Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 643–662, ISBN 83-911508-3-6 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Dom Sedlaczka w Tarnowskich Górach" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy