Dziewięciornik


Dziewięciornik w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dziewięciornik (Parnassia L.) – rodzaj roślin zielnych należący do rodziny dławiszowatych. Należy tu około 70 gatunków. Dawniej włączany do rodziny skalnicowatych, jednak badania genetyczne wykazały, że z innymi zaliczanymi tam roślinami jest odlegle spokrewniony. Rośliny tu należące są wieloletnimi roślinami zielnymi występującymi w strefy umiarkowanej półkuli północnej. Najliczniej występują w południowej i południowo-wschodniej Azji (w Chinach rośnie 49 endemitów z tego rodzaju)[3]. Do polskiej flory należy dziewięciornik błotny (Parnassia palustris)[4].

Kwiat dziewięciornika błotnego Kwiat Parnassia foliosa Parnassia kotzebuei

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Rośliny zielne, trwałe, u części przedstawicieli z kłączami lub rozłogami. Pęd wzniesiony, nierozgałęziony[5].
Liście
Skrętoległe, skupione w odziomkową rozetę, tylko u gatunków kłączowych wyrastają 1–2 liście w węzłach, poza tym zwykle z pojedynczym, rzadziej z kilkoma liśćmi łodygowymi. Liście bez przylistków, całobrzegie, z użyłkowaniem dłoniastym[5].
Kwiaty
Obupłciowe, zwykle promieniście symetryczne. Działki w liczbie 5 zrośnięte są u nasady. Płatki osiągają od 3 do 22 mm i są najczęściej dłuższe od działek. Mają barwę białą z ciemniejszymi żyłkami, rzadziej płatki są żółtawe. Pręcików jest 5, poza tym występuje 5 prątniczków. Słupek najczęściej 4-krotny (rzadziej 3- lub 5-krotny), z zalążnią górną lub wpół dolną, jednokomorową. Zalążków jest od 100 do kilku tysięcy[5].
Owoce
Torebki jajowate do kulistych, jednokomorowe, otwierające się 4 klapami, rzadziej 3 lub 5. Owoce zawierają liczne, oskrzydlone nasiona[5].

Systematyka | edytuj kod

Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Jeden z rodzajów rodziny dławiszowatych Celestraceae z rzędu dławiszowców Celestraceae należącego do grupy różowych (rosids) w obrębie dwuliściennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Celestranae, rząd dziewięciornikowce (Parnassiales Nakai), rodzina dziewięciornikowate (Parnassiaceae Gray), podrodzina Parnassioideae Arn., plemię Parnassieae Dumort., rodzaj dziewięciornik (Parnassia L.)[6].

Pozycja rodzaju w systemie Cronquista (1981)

Gromada okrytonasienne, klasa dwuliścienne, podklasa Rosidae, nadrząd Rosiflorae, rząd skalnicowce, rodzina skalnicowate.

Wykaz gatunków[7]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-06-09].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-20].
  3. Gu Cuizhi (Ku Tsue-chih); Ulla-Maj Hultgård: Parnassia L.. W: Flora of China [on-line]. [dostęp 2018-06-09].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c d Peter W. Ball: Parnassia L.. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-09].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Parnassia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-20].
  7. Parnassia. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-06-11].
Na podstawie artykułu: "Dziewięciornik" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy