E-book


E-book w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania E-book na czytniku książek elektronicznych

E-book (także: eBook, książka elektroniczna, publikacja elektroniczna, e-książka) – treść zapisana w formie elektronicznej, przeznaczona do odczytania za pomocą odpowiedniego oprogramowania zainstalowanego w urządzeniu komputerowym (np. komputer osobisty, czytnik książek elektronicznych, telefon komórkowy czy palmtop).

Publikacja elektroniczna jest niekiedy ujmowana szerzej, gdyż obejmuje materiały elektroniczne niebędące książkami, jak choćby systemy pomocy. Trudno przeprowadzić precyzyjną klasyfikację i w gruncie rzeczy można przyjmować rozmaite zakresy definicji publikacji i książek elektronicznych. Można jednak przyjąć, że ta ostatnia jest przeniesieniem klasycznej książki czy czasopisma do formatu pozwalającego na odczytanie na urządzeniach elektronicznych.

Wskutek zacierania się granic między zakresami mediów, tradycyjna książka jest wydawana na papierze, ale niekiedy towarzyszą jej materiały audiowizualne, zawarte na płytach czy kasetach, zaś książka elektroniczna z natury łączy tekst z multimediami, co zawdzięczać można jednolitości elektronicznego medium.

Zaletą E-booka jest niższy koszt pozyskiwania informacji, łatwa archiwizacja i dostęp do dużej ilości książek, łączenie najrozmaitszych typów mediów w jednolitej postaci elektronicznej, niemożliwe do uzyskania w tak szerokim zakresie w książce tradycyjnej. Ułatwia również dostęp do informacji osobom fizycznie upośledzonym.

Spis treści

Historia książek elektronicznych | edytuj kod

Elektroniczną książką, w szerokim tego słowa znaczeniu, można by nazwać każdy elektroniczny dokument czy plik tekstowy opatrzony spisem treści i systemem nawigacyjnym dający się odczytać na dowolnym urządzeniu elektronicznym.

Rolę e-książek można było przypisać wielu systemom pomocy w programach komputerowych, np. WinHelp, wprowadzony w 16-bitowych wersjach systemów Windows, który wykorzystuje darmowy kompilator Microsoftu.

Wiodącą rolę przejął w połowie lat 90. HTML Help, czyli standardowy system pomocy w aplikacjach Windows 95 i jego następców. Bazując na dokumentach HTML, nadawał się do tworzenia książek elektronicznych, co zawdzięczał możliwości utworzenia systemu nawigacyjnego, skorowidza czy systemu wyszukiwawczego. Także i tutaj za ostateczną postać odpowiada kompilator Microsoftu jednakże nie potrafiący skompilować rozmaitych formatów multimediów.

Mianem książek elektronicznych nie określa się kompleksów dokumentów HTML, gdyż nie są one jednolitym plikiem, aczkolwiek taki podział ma niewątpliwie arbitralny charakter.

Równolegle z dominującymi formatami Microsoftu, ale wyraźnie na marginesie głównego nurtu, rozwijała się JavaHelp, promowana przez Sun Microsystems. Jest on funkcjonalnie bardzo zbliżony do HTML Help (oba te systemy są często zaliczane do wspólnej kategorii HTML-based Help). Podstawową zaletą tego formatu jest międzyplatformowość pozwalająca uruchamiać sporządzone za jego pomocą archiwa za pomocą wirtualnej maszyny Javy. System ten nie doczekał się większego wsparcia (choć zainteresowały się nim m.in. ForeFront, BlueSky, Quadralay czy WexTech Systems), zaś jego popularność jest szczątkowa.

Obok systemów pomocy od początku lat 90. rozwijane też były uniwersalne formaty, mające stanowić panaceum na wielość formatów dokumentów – np. PDF, ale wzorcem była zaniechana dość szybko Replica. Dopiero potem powstały Acrobat, Common Ground i Envoy. Twórca formatu, Tumbleweed Software nawiązał współpracę z WordPerfectem a posiadacze WordPerfecta mogli eksportować dokumenty WordPerfecta w przenośnym formacie Envoya, czego rezultaty, z technicznego punktu widzenia, były na owe czasy bardzo dobre. Niestety, późniejszy właściciel WordPerfecta – Novell – zmarnował tę szansę, zaś Envoy szybko zszedł ze sceny. Następny posiadacz WordPerfecta, Corel, po nieudanej próbie utrzymania Envoya zrezygnował z niego na rzecz PDF, ale dopiero teraz, w najnowszej wersji WordPerfecta, PDF został w pełni poprawnie zaimplementowany.[potrzebny przypis]

Adobe pracował w tym czasie mocno nad Acrobate, zaś połączenie Adobe Reader z Glassbook Readerem zaowocowało powstaniem uniwersalnego czytnika dokumentów PDF i elektronicznych książek.

Także i Microsoft stworzył swój własny format e-booków (rozszerzenie.lit), odpowiedni kompilator oraz tzw. Microsoft Reader, a nawet specjalną wtyczkę do Worda służącą do kompilowania jego dokumentów. System ten zyskał sobie znaczną popularność i miejsce w księgarniach internetowych, choć po okresie żywego zainteresowania ze strony rynku na internetowej stronie MS Readera nie widać większej aktywności.

Oprócz tego wiele małych firm lub indywidualnych programistów tworzyło własne kompilatory książek elektronicznych. Wśród książek na urządzenia mobilne kilku producentów opanowało większość istniejących systemów (Windows Mobile, Palm OS, Symbian) – są to m.in. Mobipocket oraz ISilo.

Na początku XXI wieku w sprzedaży pojawiły się urządzenia przeznaczone do czytania książek elektronicznych, takie jak Amazon Kindle, Sony Reader, Onyx Boox, BeBook, iLiad, iRex, CyBook. Obecnie najpopularniejsze formaty e-booków to EPUB oraz MOBI.[1]

Rozwój e-booków w Polsce | edytuj kod

Rynek e-booków w Polsce zaczął rozwijać się od 2010 roku, kiedy firma Virtualo, specjalizująca się w rozwiązaniach IT do sprzedaży e-booków, została kupiona przez Empik.[2] Szacuje się, że w 2017 r. rynek ebooków w Polsce wart był 100 mln zł i stanowił ok. 5% wartości całego rynku książki.[3]

E-booki w Polsce są objęte są 23% podatkiem VAT w przeciwieństwie do drukowanych książek, na które obowiązuje 5% podatek od wartości dodanej, co zdaniem wielu jest czynnikiem hamującym rozwój rynku e-boków[4][5][6][7][8]. Podobne zróżnicowanie występuje w Unii Europejskiej (z wyjątkiem Francji i Luksemburga)[9]. W 2017 roku Ministrerstwo Finansów wyraziło zgodę na obniżenie VATu[10], podobnie Sejm RP[11], jak również Komisja Europejska[12] i Parlament Europejski[13], jednak dalsze kroki zostały zatrzymane w Radzie Europejskiej przez rząd Czech[14]. Ostatecznie w 2018 ministrowie finansów wyrazili zgodę na obniżkę VATu[15]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Epub, mobi czy pdf? Który format ebooka wybrać? - Aktualności -, virtualo.pl [dostęp 2018-02-05]  (pol.).
  2. AnnaA. Drapińska AnnaA., BeataB. Liberadzka BeataB., Trendy na rynku książki w Polsce – wybrane aspekty, „HANDEL WEWNĘTRZNY”, 2017 .
  3. Polski rynek ebooków i audiobooków rośnie w siłę nie konkurując z tradycyjną książką | wirtualnywydawca.pl, wirtualnywydawca.pl [dostęp 2018-02-05]  (pol.).
  4. Za wysoki VAT na e-booki hamuje sprzedaż książek elektronicznych, „podatki.gazetaprawna.pl” [dostęp 2018-09-18] .
  5. RPO skarży do Trybunału VAT na e-booki. Są drogie, bo to usługi, nie książki, „TVN24.pl” [dostęp 2018-09-18] .
  6. JakubJ. Ceglarz JakubJ., E-booki będą tańsze. Unia chce obniżyć VAT nawet do zera, „WP money”, 4 maja 2017 [dostęp 2018-09-18]  (pol.).
  7. Polacy pokochali e-booki. Czytamy coraz więcej [raport], „Gadżetomania.pl” [dostęp 2018-09-18]  (pol.).
  8. Prószyński: dlaczego właściwie e-booki mają być tańsze? | Świat Czytników, „Świat Czytników”, 31 maja 2015 [dostęp 2018-09-18]  (pol.).
  9. RPO skarży do Trybunału VAT na e-booki. Są drogie, bo to usługi, nie książki, „TVN24.pl” [dostęp 2018-09-18] .
  10. Ministerstwo Finansów daje zielone światło dla obniżenia VAT na e-booki | Świat Czytników [dostęp 2019-02-13]  (pol.).
  11. Projekt ustawy obniżającej VAT na e-booki już w Sejmie, ale unijnej dyrektywy wciąż nie ma… | Świat Czytników [dostęp 2019-02-13]  (pol.).
  12. Komisja Europejska wreszcie pozwoli obniżyć VAT na e-booki! | Świat Czytników [dostęp 2019-02-13]  (pol.).
  13. Nareszcie! Parlament Europejski obniża VAT na e-booki! | Świat Czytników [dostęp 2019-02-13]  (pol.).
  14. Czesi zablokują niższy VAT na e-booki? | Świat Czytników [dostęp 2019-02-13]  (pol.).
  15. Ostatnia „europejska” przeszkoda za nami: będzie niższy VAT na e-booki! | Świat Czytników [dostęp 2019-02-13]  (pol.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (book format):
Na podstawie artykułu: "E-book" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy