Edward Passendorfer


Edward Passendorfer w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grób Edwarda Passendorfera na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Edward Władysław Passendorfer (ur. 13 stycznia 1894 w Wadowicach Górnych, zm. 10 sierpnia 1984 w Warszawie) – polski geolog, specjalizujący się w stratygrafii, tektonice i paleontologii.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn Oskara urzędnika pocztowego i Bronisławy z Wachalów. W 1912 roku ukończył VII Gimnazjum w Krakowie i podjął studia w zakresie geologii i paleontologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Studiował z przerwami do roku 1919, w którym uzyskał doktorat na podstawie rozprawy Szkic opracowania stratygraficznego kredy górnotatrzańskiej, wykonanej pod kierunkiem Władysława Szajnochy. Odbył też serię staży na uniwersytetach w Lozannie, Grenoble, Genewie i Paryżu, jego wykładowcami byli wówczas m.in. Maurice Lugeon, Wilfrid Kilian oraz Émile Haug.

Od 1919 do 1930 roku pracował w Państwowym Instytucie Geologicznym w Warszawie, równocześnie prowadząc zlecone wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz ćwiczenia na Akademii Górniczo-Hutniczej. Monografia kredy wierchowej Tatr (praca doktorska 1919) była przez pół wieku podstawowym źródłem wiedzy o utworach tego okresu w Tatrach. Monografia albu wierchowego Tatr (1929, rozprawa habilitacyjna) weszła do kanonu literatury stratygraficznej i stanowi klasyczną pozycję cytowaną na całym świecie. W 1925 prowadził badania paleontologiczne we Francji i Szwajcarii. W 1929 uzyskał veniam legendi na Uniwersytecie Jagiellońskim z geologii, które w następnym roku rozszerzył na paleontologię

W 1930 roku uzyskał (na podstawie rozprawy Studium stratygraficzne i paleontologiczne nad kredą serii wierchowej w Tatrach) uprawnienia veniam legendi w zakresie paleontologii, w 1933 uzyskał ich rozszerzenie na geologię. W latach 1930-1934 pracował jako zastępca profesora paleontologii na Uniwersytecie Poznańskim. Od 1934 roku pracował jako nauczyciel w Seminarium Nauczycielskim w Mysłowicach i gimnazjum w Siemianowicach.

W 1936 roku otrzymał stanowisko profesora geologii na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Kierował Katedrą Geologii do 1939 roku. W czasie II wojny światowej pozostał w Wilnie, do 1944 roku pracował w Urzędzie Geologicznym, potem organizował Instytut Geologii. Brał udział w tajnym nauczaniu na poziomie gimnazjalnym.

Po wojnie trafił do Torunia, gdzie był jednym z organizatorów Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Był prodziekanem tego wydziału w latach 1945-1947 oraz dziekanem od 1947 do 1948 roku. W latach 1945-1952 kierował Katedrą Geologii, a przez krótki okres także paleontologii.

18 sierpnia 1951 roku prezydium rządu PRL wydało uchwalę o utworzeniu Wydziału Geologii na Uniwersytecie Warszawskim. Efektem tej decyzji było przeniesienie Edwarda Passendorfera wraz z współpracownikami do Warszawy, gdzie został dziekanem nowo utworzonej jednostki. Funkcję dziekana pełnił do 1954, a kierownika Katedry Geologii do 1964 roku. Pracował także w Zakładzie Nauk Geologicznych PAN, gdzie kierował Pracownią Paleozoiku i Mezozoiku (1959-1963) oraz Pracownią Stratygrafii (1963-1972).

Znaczna część badań prowadzonych przez Edwarda Passendorfera dotyczyła mezozoiku Tatr. Był on działaczem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i PTTK, współzałożycielem Koła Pomorskiego Klubu Wysokogórskiego PTTK w Toruniu. Był też działaczem, a w latach 1968-1971 wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Geologicznego.

Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1954)[1] oraz Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta i tytułem „Zasłużonego Nauczyciela PRL”[2]

Godność członka honorowego nadały mu Polskie Towarzystwo Geologiczne (1972) oraz Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika.

Pochowany na Starych Powązkach (kwatera N-3-15)[3].

Wybrane publikacje | edytuj kod

  • Jak powstały Tatry (1934, Książnica-Atlas, Lwów – Warszawa),
  • Jak powstał Bałtyk (1947, Nakład Księgarni Naukowej, Toruń),
  • Z przeszłości geologicznej Pomorza (1949, Księgarnia Naukowa T. Szczęsny, Toruń),
  • O wieku ziemi (1949, Księgarnia Naukowa T. Szczęsny, Toruń),
  • O budowie i ruchach skorupy ziemskiej (1954, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa),
  • Wstęp do nauk geologicznych (1956, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa),
  • Epoka lodowa w Polsce (1959),
  • Przewodnik geologiczny po Kujawach i Pomorzu (1961, wspólnie z Andrzejem Wilczyńskim),
  • Na skalnej drodze (1966, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa),
  • Zarys nauk geologicznych (1968, redakcja, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa).

Przypisy | edytuj kod

  1. M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1588
  2. Jerzy Głazek,Piotr Roniewicz Edward Passendorfer (1894-1984) [w:] "Annales Societatis Geologorum Poloniae - Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego' wyd. Kraków 1985 s.537-543
  3. Cmentarz Stare Powązki: PASSENDORFEROWIE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-10] .

Bibliografia | edytuj kod

  • SławomirS. Kalembka SławomirS. (red.), Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945–2004. Materiały do biografii, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 528, ISBN 83-231-1988-0 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Edward Passendorfer" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy