Edward Wertheim


Edward Wertheim w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Edward Wertheim (ur. 13 października 1887 w Żarkach, zm. 15 stycznia 1939 w Łodzi) – pułkownik lekarz Wojska Polskiego II RP.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w żydowskiej rodzinie Mieczysława i Gustawy z Konów[1], osiadłej w Kieleckiem, zasłużonej dla Polski – jego pradziad był oficerem w armii Księstwa Warszawskiego, a babka – kurierką w powstaniu styczniowym 1863 roku[2]. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, w 1914 roku uzyskał dyplom lekarza. Jeszcze będąc studentem, wstąpił do polskiej paramilitarnej organizacji społeczno–wychowawczej Związek Strzelecki „Strzelec”.

Podczas I wojny światowej wstąpił do 1 pułku piechoty Legionów Polskich, z którym przekroczył granice Królestwa Polskiego. Kampanię legionową odbył jako lekarz w I Brygadzie. Brał udział w walkach karpackich w 1915 roku. 26 maja 1915 roku został mianowany podporucznikiem, a 15 grudnia tego roku – porucznikiem lekarzem[3]. 7 lipca 1916 roku został ranny pod Gródkiem i wzięty do niewoli rosyjskiej. W styczniu 1917 roku, po powrocie z niewoli, został przydzielony do 3 pułku piechoty w Zegrzu i wyznaczony na stanowisko lekarza III batalionu[1].

Latem 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, został przyjęty do Polskiego Korpusu Posiłkowego[1][4]. 2 lutego 1918 roku został lekarzem 2 pułku ułanów. 19 lutego został zatrzymany i skierowany do obozu internowania w Taraczköz. 16 lipca, po zwolnieniu z obozu, wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. 12 października 1918 roku został mianowany kapitanem lekarzem[1]. W listopadzie 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego i wyznaczony na stanowisko adiutanta szefa Departamentu Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych[1][5]. Od 28 września 1919 roku był komendantem szpitala polowego nr 107. Na tym stanowisku wziął udział w wojnie z bolszewikami[1].

Po wojnie był komendantem szpitala wojskowego w Kielcach. W 1928 roku pełnił służbę w Garnizonowej Izbie Chorych w Skierniewicach[6]. 18 lutego 1930 roku został awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy[7]. 26 marca 1931 roku został przeniesiony z 26 pułku artylerii lekkiej do 18 pułku piechoty na stanowisko starszego lekarza z równoczesnym pełnieniem obowiązków komendanta Garnizonowej Izby Chorych Skierniewice[8]. Z dniem 1 lipca 1932 roku został przeniesiony do 6 Szpitala Okręgowego im. Jana III we Lwowie na stanowisko pomocnika komendanta[9][10]. 7 czerwca 1934 roku został przeniesiony do 4 Szpitala Okręgowego w Łodzi na stanowisko komendanta[11][12]. Był jednym z inicjatorów budowy nowego gmachu 4 Szpitala Okręgowego przy ul. Żeromskiego 113. 23 listopada 1935 roku został wyznaczony na stanowisko szefa sanitarnego Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi[13]. Na stopień pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych (od 1937 roku – korpus oficerów zdrowia, grupa lekarzy)[14]. Działacz społeczny, w latach 1935–1938 był wiceprezesem Oddziału Łódzkiego PCK. Był także członkiem Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski i komendantem Oddziału w Łodzi Koła 3 pułku piechoty Legionów Polskich[15].

Mieszkał przy ul. Gdańskiej 46[16]. Do końca życia gromadził materiały dotyczące udziału Żydów w walce o niepodległość Polski, ale nie napisał żadnej publikacji monograficznej na ten temat. Pisał pamiętniki, niewydane drukiem. Zmarł 15 stycznia 1939 roku. Został pochowany na cmentarzu garnizonowym na Dołach[2][17].

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Wykaz Legionistów ↓.
  2. a b Z żałobnej karty ↓.
  3. Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 54.
  4. Z żałobnej karty ↓, tu podano, że po kryzysie przysięgowym działał w Polskiej Organizacji Wojskowej na terenie Galicji.
  5. Z żałobnej karty ↓, tu podano, że wziął udział w obronie Lwowa i został odznaczony Odznaką Honorową „Orlęta”.
  6. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 711, 727.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 20 lutego 1930 roku, s. 65.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 109.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 427.
  10. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 323, 871.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 172.
  12. Jarno 2001 ↓, s. 192.
  13. Jarno 2001 ↓, s. 137, 190.
  14. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 338.
  15. Nekrolog ↓.
  16. Księga adresowa miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego (…). Rocznik 1937-1939, Zarząd Miejski w Łodzi, Łódź 1937 (?), strona 455 Dział II Wykaz mieszkańców m. Łodzi
  17. „Republika” 1939 nr 16,17
  18. M.P. z 1931 r. nr 218, poz. 296.
  19. M.P. z 1939 r. nr 45, poz. 76.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Edward Wertheim" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy