Egipskie hieroglify dwuliterowe


Egipskie hieroglify dwuliterowe w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Egipskie hieroglify dwuliterowe – pojedyncze hieroglify reprezentujące swoją wartością fonetyczną pary spółgłosek (dwie spółgłoski). Jest to największa grupa fonemów wśród najczęściej używanych hieroglifów. Ich łączna suma nie przekracza 100 hieroglifów.

Należy zauważyć, że znaki hieroglificzne dwuliterowe (podobnie jak trzyliterowe) występują w tekstach zazwyczaj w otoczeniu innych hieroglifów jednoliterowych, które oddają część – a czasem nawet całość – wartości fonetycznej znaku dwuspółgłoskowego. Zjawisko to nazywane jest uzupełnieniem fonetycznym. Zazwyczaj, do danego znaku hieroglificznego dwuliterowego dodawany jest tylko jeden hieroglif jednoliterowy. Ten dodawany „jednoliterowiec” odpowiada swą wartością ostatniej spółgłosce uzupełnianego fonemu (powtórzenie)[1].

Spis treści

Przykład uzupełnienia fonetycznego | edytuj kod

Zapis czasownika pozostawać/trwać (translit.: mn) wygląda tak:

Otóż:


mn
mn
n
mn
m
n

UWAGA:
Często się zdarza, że niektóre hieroglify nie posiadają wartości fonetycznych (zwłaszcza te z grupy "określników i ideogramów") - w transliteracji lub zapisach fonetycznych takie wartości im się przypisuje. W poniższych tabelach "przypisane" wartości fonetyczne opisane są w nawiasach klamrowych: { }.

Tabela hieroglifów dwuliterowych | edytuj kod


(egipski sęp + egipski sęp) (war. ) - m33 - patrzeć (widzieć) - m3ir - nędzny (nieszczęśliwy)
   b) - d3i(r) lub skr. - d3r - pokonać (pobić)
2. fon. lub fon. det.: rwd lub rwḏ, np. - rwdt lub - rwḏt - piaskowiec
3. ideo. lub det.: struna, cięciwa, np. - rwd lub (skr. ) - rwḏ - struna, cięciwa - 3wt - dary
2. (sporadycznie) fon.: fw, np. - ḥfw - wąż
3. ideo.: rozciągać (wydłużać), np. - 3w - rozciągać - 3bw - Elefantyna
2. det.: słoń, np. - 3bw - słoń - 3bw - Elefantyna
   b) - 3bḏw - Abydos
   c) - 3bw - słoń, kość słoniowa
2. fon.: mr, np. - mr - piramida - 3bḏw - Abydos
   * ten hieroglif ( ) "uzyskał" wartość fonetyczną z powodu pomieszania z hieroglifem
2. ideo.: lewa ręka lub strona, wschód i słowa pochodne, np. (war. ) - i3bt - wschód
   * do tego należy zaliczyć także: - i3by - lub war. (war. ) - i3bi - lewa ręka (war. ) - 3bt - rodzina
2. fon. det.: m3ṯ, np. - m3ṯ - ogłaszać (głosić)

3. det.: czerwony granit, np.:

   a) - m3t - lub war. - m3ṯ - czerwony granit
   b) (war. ) - 3bw - Elefantyna (ponieważ, na tej wyspie znajdował się kamieniołom, gdzie wydobywano czerwony granit) - 3ḫ - być chwalebnym (być sławnym), dobroczynny
2. półideo. lub ideo.: duch lub duch (natury), np. (war. ) - 3ḫ - duch - 3ḫ - pasek papirusu (dokładniej: cienki pasek wycięty z łodygi papirusu, służący do sklejania w arkusz papirusu)
   b) (war. - 3ḫ-bit - Chemmis[a] (miejsce w Delcie)
2. fon. det.: w3ḫ, np. - w3ḫ lub w3ḫy - Przedsionek [Pory] Wylewu (nazwa budynku)

3. det.: pipirus lub tereny podmokłe, np.:

   a) - ḏyt - bagno papirusowe
   b) - wdḥ - bagna (bagna Delty)

4. det.: Delta oraz Dolny Egipt oraz wszystkie określenia związane z Dolnym Egiptem, np.:

   a) (idiom) - T3-mḥw - Delta (w sensie: Dolny Egipt)
   b) - mḥ-s - Korona Dolnego Egiptu (dosł.: Korona Delty)

5. zobacz też: kępa papirusu ()

(war. ) - 3st - Izyda
2. fon.: ws, np. - Wsir - Ozyrys
3. fon.: st, np. - m3st - kolano
4. fon.: ḥtm, np. (war. ) - ḥtm - zginąć (przepaść)
5. ideo.: siedzenie, miejsce, np. (war. ) - st - siedzenie, miejsce - i tylko ten "odwócony" wariant posiadał swoją wartość fonetyczną

2. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif () – prawdopodobnie – był używany w Tekstach Sarkofagów jako celowe "okaleczenie", aby konkretny zapis nie posiadał w sobie lub miał ograniczoną "boską moc sprawczą" - dlatego należy go traktować raczej z dużą dozą ostrośności jako osobny hieroglif

3. w okresie Nowego Państwa ten "odwrócony" hieroglif () uległ zamianie w określnik dla bogiń i bóstw płci żeńskiej – – jajko

4. fon.: 3s, np. - 3st - Izyda
5. fon.: ws, np. - Wsir - Ozyrys
6. det.: kończyna, ciało
7. det.: części ciała
8. det.: mięso
9. det.: członki (ciała), ciało
10. det: pochwa
11. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - kawałek mięsa (kawałek ciała) (det.)
12. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - jajko (det.)

) został zastąpiony przez inny hieroglif -
2. fon.: 3t, np. (war. ) - 3t - chwila (moment), atak (napaść, natarcie)
3. półideo.: siła uderzeniowa, np. - 3t - siła uderzeniowa

3. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - głowa leoparda (det.)

oba hieroglify czytane są jako fon.: i
2. fon.: iw, np. - iwc - (o)dziedziczyć
(kwitnąca trzcina + kroczące nogi) - ii - przychodzić i słowa pochodne ), jako dziecko skaczące - - wcześniej ta forma nie występowała
2. fon.: ib, np. - ibw - uciekinier
3. det.: małe bydło (dzieci zwierząt), np. - cwt - trzódka, kózki
(Nowe państwo) - ipt - posłannictwo, misja oraz słowa pochodne
   b) (war. ) - ipwty - posłaniec
2. fon.: wp, np. (war. ) - wpi - dzielić (podzielić)
3. ideo.: brew, początek, góra (wierzch czoła), np. - wpt - brew, początek, góra - i3mt - urokliwy, smaczny - w takim zestawieniu najlepsza transliteracja fon to i3m

2. det.: sykomora, drzewo:

   a) np. - nht - drzewo (l. p.)
   b) np. - nhwt - drzewa (l. mn.) - w liczbie mnogiej ten hieroglif często występuje w formie potrójnej -
3. ten hieroglif ( ) użyty jako określnik może oznaczać coś zupełnie innego niż określnik drzewo - może oznaczać det.: fortunny, szczęśliwy (przymiotnik), np. - mcr - fortunny, szczęśliwy - im(?) lub wn - jeść
2. fon.: wn, np. (war. (Stare Państwo) lub lub ) - wnm - jeść
3. fon.: imi, np. (war. ) - imi - nie być

4. (osoba) ideo.: być tym, który jest w... (osoba w centrum zainteresowania)
5. zobacz też: kwiatek (?) (wn)
6. zobacz też: zając pustynny (wn)

- in - przez, w, za, po, do, przy, itp.
2. (prawdopodobnie) det.: wysłannik, osoba przynosząca wieści, np. (war. (?)) - inw - posłańcy (l. mn.) ) jest wieloznaczny, a jego właściwe odczytanie zależy od zapisu w słowie lub od kontekstu w zdaniu
2. (Średnie Państwo - sporadycznie + hieratyka) ten hieroglif ( ) był traktowany jako forma alternatywna i zastępował podobne hieroglify - lub
3. fon.: in, np. (war. ) - ink - ja (1-sza osoba l.p.)
4. fon.: nw, np. - Imnw - Teby (Heliopolis)
   * ostatecznie, fon.: nw - był też pisany jako , np. - mnw - pomnik
5. (Średnie Państwo) fon.: ḳd - ponieważ ten hieroglif ( ) zastąpił w wielu słowach o rdzeniu ḳdi hieroglif - : np. (Stare Państwo - war. ) - ḳd - budować

6. ten hieroglif często używany jest jako uzupełnienie fonetyczne w dopełnieniu l. mn., z zachowaniem rodzaju gramatycznego:

   a) (l. p., r. m.) - sn - brat
   b) (l. mn., r. m.) - snw - bracia (tutaj dopełnienie fonetyczne jest pomiędzy spółgłoskami n oraz w)
   c) (l. p., r. ż.) - sn .t - siostra
   d) (l. mn., r. ż.) - snw .t - siostry
7. dodatkowy łącznik w zdaniu lub uzupełnienie fonetyczne w formie określnika: - nw lub nyw - od... (coś od czegoś, kogoś), np. - m-ẖnw - w (dosł.: w środku, od środka) - lub (idiom) - m-ẖnw lub mw ẖrnw - pod pokrywką (?)
8. (Średnie Państwo - z nieznanych powodów) ten hieroglif ( ), ale bez wartości fonetycznej towarzyszy hieroglifowi - :
   a) - nḏ - chronić (ochraniać)
   b) - nḏ - pytać, prosić
9. na początku słowa: - Nwt - Nut (dosł.: moc, bogini nieba)
10. na końcu słowa: - Nḫbt - Nechbet
11. zobacz też: - (hieroglif nieokreślony) (nḏ)

12. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - rozmiarowy słój na olej, bez zawiązanych końców (b3s)
13. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - słój z uchwytami (det.)


(garnek + kroczące nogi) - Inmwtf - Inmutef (?- bliżej nieokreślony bóg, którego funkcje są niepoznane - być może chodzi o Imhotepa)
   b) (war. lub ) - przynieść (przenieść), sprowadzić

2. ideo. w słowach o rdzeniu in i oznaczających wszystko związane z czymś przyniesionym: ofiary (dary), produkty (towary), coś dającego się zważyć, zmierzyć i przenieść oraz słowa pochodne, np.:

   a) (war. ) - inw - danina, dary
   b) - in wḏ3t - błysk w oku Re (dosł.: przynieść światło do oka boga Re) - int - dolina
2. det.: ryba (Tilapia) lub paleta do kosmetyków (w kształcie ryby), np. - in - Tilapia - irt - oko

2. ideo.: oko

3. det. widzieć, patrzeć, zobaczyć, itp., np. - šp - ślepy - c - pole, gospodarstwo rolne
   b) - iḥwty lub cḥwty - najemny pracownik rolny
2. det.: sieć, np. - c, war. - iḥ - sieć (na zwierzęta) - isi - rozjaśniać ) używany był zamiennie z hieroglifem - - jako det.: mężczyzna, np. - s mężczyzna
2. fon. det.: is lub iz, np. - isy lub war. - iz - grobowiec, komora
3. fon.: ḥn, np. - ḥnw - naczynie
4. det.: roślina, kwiat, np. - i3rw - trzcina(ny) (l. mn.) ) był utożsamiany i zamiennie używany z hieroglifem -
2. fon. lub fon. det.: ik, np. (war. ) - iky - górnik, kamieniarz
3. ideo lub det.: stary, np. (war. ) - i3w lub - tni - stary
4. ideo lub det.: wielki (ogromny), szef, np. (war. , war. ) - wr - wielki, szef
5. det.: podpierać się (wspierać się), np. - tw3 - podpierać się
6. det.: podpierać się (opierać się o coś), np. - rhn - opierać się o coś - it - niezależny (suweren)
2. ideo. i det.: krokodyl, np. - msḥ (mzḥ) lub - ḫnty - krokodyl
3. det.: chciwość (zachłanność), np. - skn - pożądać
4. det.: agresja, np. - 3d - agresywny, zły (gniewny) - c3 - wielkość, ogrom
2. ideo. i przedrostek: wielki i słów pochodnych, np.: - pr c3 - Faraon (dosł.: Wielki Dom - takim przydomkiem określano faraonów i od tego określenia pochodzi jego grecka nazwa) - c3mt - Azjatka (kobieta)
2. ideo. lub det.: drzwi, np. (war. ) - c3 - drzwi
3. det.: otwierać, np. - wn lub - sn - otwarte (drzwi) (war. , , skr. ) - cw - dragoman (tłumacz i przewodnik w krajach arabskich) - m-cb - w towarzystwie
2. fon. lub fon. det.: icb, np. - icb - jednoczyć (zjednoczyć)

3. fon. lub fon. det.: wsḫ:

   a) (war. ) - wsḫt - przedsionek (hol)
   b) - wsḫ - być wolnych obyczajów
4. fon. lub fon. det.: sḫw, np. - sḫw - szerokość
5. fon.: ḥnt, np. (war. ) - ḥnwt - kochanka

6. det.: kubek (filiżanka):

   a) - icb - kubek
   b) - ccb - kubek
   c) - wsḫ - kubek
   d) - ḥnt - kubek
   e) - c - kubek
7. w słowach zawierających fonem bi3 ten hieroglif ( ) był czasami zamieniany przez inny hieroglif - , np. (war. ) - bi3 - rzadki skarb (niespotykany) - m-cb - razem z...
2. ideo i det.: róg, np. (war. ) - db - róg
(przedramię + stopa) - cb - róg - cnw - Enu (lub Ainu), kamieniołom w starożytnym Egipcie (ob. Tura, obok Kairu)
2. det.: ozdoba, np. - msdmt - cień do powiek
3. jest błędem! użycie tego hieroglifu jak określnika w słowie: - ptr - piękny
(piaszczysta połać ziemi) - cn - piękny
2. det. w nazwie kamieniołomu - cnw - Enu (lub Ainu), gdzie w okresie Starego Państwa pozyskiwano biały (lub cytrynowy) kamień (wapień) na okładziny piramid oraz do budowy grobowców bogatszych Egipcjan

3. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - piaszczysta połać ziemi (det.)


(pałac z blankami + przedramię) (war. ) - c wchodzić - cd - nieudaczny i słowa pochodne
2. ideo.: szpulka, rolka, np. (war. ) - c lub - cd - szpulka (rolka)
(Stare Państwo) - cḏ-mr lub war. - cd-mr - nadzorca (prowincji) - ale prawdopodobnie chodzi tutaj o tytuł nadzorcy kanałów (osoby nadzorującej wszelkie prace związane z utrzymaniem całego systemu do nawadniania pól i dostarczania wody)
2. det.: ryba Bûri (pol. Cefal, arab. Bûri), np. - cdw - ryba Bûri ) był używany jako skrót boga Horusa w miejsce hieroglifu - - Ḥr - Horus
2. fon. lub skr.: w3, np. - w3 r - popaść w (w sensie: popaść w zły stan zdrowia)
3. fon. lub skr.: ḥr, np. (war. ) - In-ḥrt - Inhert (wojowniczy bóg wojny, walki i polowania - dosł.: [Ta, która] sprowadził [to] odległe - to nie błąd! to jest bóg męski, ale pisany w rodzaju żeńskim)

4. ideo. lub det.: droga i słowa pochodne, np.:

   a) (war. ) - w3t - droga
   b) - mṯn - droga
   c) - ḥrt - droga
5. det.: wyprawa (podróż) i słowa pochodne, np. - c3 - wspinać się (w sensie: wchodzić na górkę)
6. det.: odległość (w sensie: odległy w czasie i przestrzeni), np. - ḥnty - okres (w sensie: odległy czas)

7. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - sokół (det.)

- w3 - daleko ) jest wieloznaczny, a jego właściwe odczytanie zależy od zapisu w słowie lub od kontekstu w zdaniu
2. (liczba) ideo. i det.: 1 (jeden), np. (war. ) - wc - 1 (jeden)
3. ideo.: 1-sza osoba liczby pojedynczej: np. - i - ja

4. więcej o tym hieroglifie zobacz:
   hieroglify - określniki i ideogramy - patyk (kreska) (det.)


(pisklę przepiórki + przedramię) - wcw - żołnierz (war. ) – wc1 (jeden)
(pisklę przepiórki + pisklę przepiórki) - pḥww - koniec ) jest jednym z nielicznych przypadków wśród znaków hieroglificznych, kiedy to po czasowym przeobrażeniu, a nawet "prawie" zapomnieniu, powrócił do pierwotnego kształtu i znaczenia (z jednym drobnym wyjątkiem)
2. (liczba) ułamek: - ḥsb - ¼ (jedna czwarta)
3. fon. i półfon.: wp, np. (war. ) - wp st - określać (w sensie: wyliczania poszczególnych elementów)

4. (z nieznanych powodów) fon.: wr:

   a) - sw(r)i - pić
   b) (war. ) - ḫpr-wr - lek (medykament)
5. fon. i półfon.: sd, np. (war. ) - sdt - płomień
6. fon. i półfon.: ḫbs, np. (war. ) - ḫbsw - ziemia uprawna
7. fon. i półfon.: sw3, np. (war. lub ) - sw3i - ominąć (przejść)
8. fon. i półfon.: šbn, np. (war. ) - šbn - mieszany, różnorodny
9. det.: przerwać, złamać (przełamać), zerwać, rozbić, np. - wpi lub - psš - podzielić

10. zobacz też: gruczoł (pryszcz) (g3)


(Stare Państwo) (war. ) - wnm - jeść
2. we wczesnym okresie tworzenia się pisma hieratycznego (okres Starego Państwa) - brak jednoznacznego rozróżnienia tego hieroglifu ( ) z podobnym ; po ukształtowaniu się w pełni pisma hieratycznego (okres Średniego Państwa) - oba znaki "wyewoluowały" jako osobne znaki pisma

3. zobacz też: dwie deski skrzyżowane i połączone (im(?))
4. zobacz też: zając pustynny (wn)

- wnn - być
   b) - Wnn-nfr - Ozyrys (jedno z imion Ozyrysa, dosł.: [Ten, który] jest piękny)

2. zobacz też: kwiatek (?) (wn)

) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym wróbla -

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie - ogon jaskółki jest prosty, a wróbla zaokrąglony

2. fon.: wr, np. - wr - wielki
3. det.: jaskółka, np. - mnt - jaskółka

4. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - wróbel (det.)

(war. ) - Wsir - Ozyrys
2. (sporadycznie) ideo.: siedzenie, np. - st - siedzenie
(Stare i Średnie Państwo) ) był zamieniany innym hieroglifem -
2. fon.: wḏ, później wd, np. (war. ) - wḏ - dowodzić

3. zobacz też: łodyga papirusu (wḏ)


(Nowe Państwo) ) używany był jako zamiennik innego hieroglifu -
2. (Średnie Państwo) fon.: wḏ lub w3ḏ, np. - swḏ lub sw3ḏ - war. - swḏ - przekazać wiedzę, przekazać potomności

3. fon.: w3ḏ, np.:

   a) (war. ) - w3ḏ - zielonym być i słowa pochodne
   b) - W3ḏyt - Uadżet[c] (bogini VI nomu dolnoegipskiego)
4. ideo.: kolumna z papirusu (kolumna papirusowa), np. - w3ḏ - kolumna z papirusu
5. ideo.: papirus, np. - w3ḏ - papirus

6. zobacz też: kłębek sznurka nadziany na patyk (wḏ)
7. zobacz też: kombinacja hieroglifów: łodyga papirusu + kobra (wḏ)


(łodyga papirusu + kobra) - W3ḏ-wr - morze (dosł. wielkie zielone)

2. zobacz też: łodyga papirusu (wḏ)

- b3k - służący
2. (w zgrupowaniu) lub , lub czytane jest jako fon.: b

3. ideo.: - b3 - dusza (żyjąca po śmierci człowieka - Ba - w ptasiej formie)
4. zobacz też: naczynie gliniane, być może, używane jako lampka oliwna (b3)

5. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - ptak ludzkogłowy poprzedzony miseczką na kadzidło z unoszącym się dymkiem (det.)
(Stare Państwo) ) został wyparty przez inny hieroglif -
2. (w zgrupowaniu) w połączeniu z hieroglifami: lub oba znaki czytane są jak fon.: b3, np.:

   a) - b3 - dusza (żyjąca po śmierci człowieka - Ba)
   b) - B3-pf lub B3-pfi - Bepfi (lub Bapef - bóg utożsamiany z bólem lub duchową udręką dotykającą faraonów)
3. zobacz też: bocian siodlasty (żabiru) (b3)

4. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - ptak ludzkogłowy poprzedzony miseczką na kadzidło z unoszącym się dymkiem (det.)

5. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - miseczka na kadzidło z unoszącym się dymkiem (det.)


(forma alternatywna) (war. ) - bit - charakter
2. fon.: bḥ, np. - bḥs cielę
3. fon. det.: ḥw, np. - ḥw - Hu (bóg autorytatywnych wypowiedzi, ubóstwienie pierwszego słowa stworzenia)
4. det.: ząb, np. - ibḥ - ząb - bwt - wstręt - bs lub bz - lub war. - ibz - zaprowadzić, wchodzić
2. det.: bardzo mała ryba (ryba z rodziny Mrukowatych, zw. także Cefaloskalniak Zmora(?) lub "słoniowata"), np. - rmw - rybka
3. det.: rybi zapach, np. - ḫnš - smród (fetor)
(proporzec + torba z lnu) ) był zamiennie używany z hieroglifem - - jako determinatyw lub ideogram
2. fon.: p3, np. - sp3 - skolopendra
3. ideo.: latać, np. - p3 - latać

4. zobacz też: kaczka lądująca (ḫn)

- idiom - pr c3 - Wielki Dom (czyli Pereaa - określenie, od którego pochodzi grecka nazwa "faraon")
2. det.: dom, a także budynek, obiekt budowlany (np. w sł.: świątynia, grobowiec, skarbiec, sporadycznie - pokój, apartament), np. (skr. ) - pr - dom, budynek (war. ) - pḥ - zasięg
2. fon. lub fon. det.: kf3, np. (war. ) - kf3-ib - wierność
3. ideo.: zadek, koniec, np. - pḥwy - zadek, koniec
4. det.: zadek, np. - crt - zadek
5. det.: podstawa, spód (np. wazy), np. - kf3 - podstawa, spód ) był używany jako fonem pḳ lub p3ḳ w miejsce hieroglifu - - np. (war. ) - pḳt - wysokogatunkowy len (materiał dobrej jakości)

2. fon. lub fon. det.: wšm, np.

3. ten hieroglif ( ) jako fonem m3c mógł być zamieniony przez hieroglif - - tylko w przypadku, gdy ptak jest bez czuba na głowie
4. fon. det.: m3c, np. - m3c - skroń (na głowie)
   a) - wšm - kłos (lub kolba kukurydzy)
   b) - wšmw - naczynie (pojemnik na piwo)
5. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - głowa kaczki (rożeńca) (m3c)

6. zobacz też: głowa warzęchy (pḳ)

- p3ḳ - Pek (rodzaj ciasta) (war. ) - pd - rozciągać
   b) (Nowe Państwo) - pd - rozciągać
2. ideo. i det.: łuk, np. (war. ) - pḏt - łuk

3. zobacz też: łuk kompozytowy z cięciwą przywiązaną pośrodku i nienaciągniętą (pḏ)
4. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - pradawny rodzaj łuku (det.)


(Stare Państwo) preferowano (w zastępstwie) używanie innego hieroglifu
2. det.: łuk, obcy ludzie (np. z zagranicy), oddział wojska, np. (skr. ) - pḏt - łuk, obcy ludzie
3. det.: łuk, np. - ipwt - łuk

4. zobacz też: łuk (lub smyczek) z rogami oryksa po bokach oraz z drewnianym wypełnieniem pośrodku (pḏ)
5. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - pradawny rodzaj łuku (det.)

- imw - łódź drewniana
3. fon.: gs, np. - gsti - paleta (do farb)
4. (ułamek) tylko w jednym przypadku - hieroglif w formie skrótowej ( ) jako fon.: gs - (war. ) gs -, 1/2(jedna druga), połowa lub bok

5. (Stare Państwo) ideo. i det.: część ciała, np.

   a) (l. p.) - im - część ciała
   b) (l. mn.) - imw części ciała
(Stare Państwo) - Itm - Atum
2. (Średnie Państwo) fon.: mi, np. dawać, np. - im - ofiarowywać (dawać)
3. (Średnie Państwo) det.: dawać, np. - imi - dawać - m33 - patrzeć
2. ideo.: zakończenie sierpowate (np. dziobu lub rufy w łodzi egipskiej ), np. - m3 - zakończenie sierpowate
3. hieroglif (ale nie identyczny z - m3) - był używany zamiennie lub jako det. w sł. określających krzywizny lub prace rolnicze (np. zżęcie zboża)
(forma alternatywna)
(sęp egipski + sierp) - sm3wy - odnowiony
(sierp + oko) - m33 - patrzeć
(sierp + hieroglif nienazwany) - m3ct - prawda - dmi - miasto
2. (pierwotnie) to było fon.: mr, np. - mr, war. - mi - lubić
3. det.: dzbanek na mleko, np. - mhr - dzbanek na mleko ) był prototypem dla późniejszego hieroglifu znaku ziemi -

2. fon.: mi, np.:

   a) (war. ) - mist - wątroba
   b) - miḥct - grobowiec
3. fon. lub fon. det.: mr, np. (war. ) - mr - kochać
4. (sporadycznie) ten hieroglif ( ) prawdopodobnie posiadał wartość fon.: mr i wskazywał na obecność w zapisie hieroglifów - lub , np.:
   a) w rodzaju żeńskim (war. lub ) - mrt - tkacze
   b) w rodzaju męskim - mr - przyjaciele, partyzanci
5. ideo.: kanał, np. - mr - kanał

6. det. dla rzek, jezior, mórz, np.:

   a) - cpy - war. - ḥp - Nil
   b) - W3ḏ-wr - morze (dosł. Wielkie Zielone)
7. det.: lub dla nazw rzek, jezior, mórz

8. zobacz też: trzy fale (mw)

- šmw - lato (jedna z 3 pór roku, dokładniej - pora zbioru, ta pora roku ma cztery miesiące)
2. ideo.: woda, np. - mw - woda
3. det.: płyn, woda, np. - w3w - fala
4. det.: czynności związane z wodą lub płynami, np. - swri - pić
5. det.: (skr. ) dla nazw rzek, jezior, mórz, np. - itrw - rzeka

6. zobacz też: kanał (wypełniony wodą) (mi)


(sowa + sowa) - tmm - nie istnieć - mn - pozostawać (trwać)
   b) - Imn - Amon (dosł. [Ten] Ukryty lub [Ten] Niewidzialny - tzw. bóg uniwersalny, bóg wiatru, urodzaju i płodności) - mri - Egipt

2. fon.: mr na początku słów: kochany, ukochany, umiłowany:

   a) - mry Imn - ukochany Amona
   b) - mr ntr - kapłan (dosł.: ukochany boga)
   c) (war. , skr. ) - mr - kochać
3. (sporadycznie) fon.: ḥn, ale tylko w przypadku, kiedy ten hieroglif ( ) był zamiennie używany w miejsce podobnego hieroglifu - , np. (war. ) - ḥn - iść, przemieszczać się

4. det.: uprawiać, siekać, motyka:

   a) - cd - siekać
   b) - ḫbs - uprawiać, motyka

5. zobacz też: kanał (wypełniony wodą) (mr)
6. zobacz też: motyka bez liny łączącej obie części (ḥn)

(war. ) - Mr-wr Merur (lub Mnewis - dosł.: Wielki Czarny - bóg w postaci czarnego byka z dyskiem słonecznym i ureuszem nad głową, utożsamiany z fizycznym przedstawieniem boga Atum-Re oraz był uważany za duszę Ba boga Re)
2. (z nieznanych powodów) fon. det.: nm, np. (war. ) - nmi - wał ziemny
3. det.: ulica (prawdopodobnie, chodzi o wijącą się ulicę, jak rzeka meandrowa między budynkami), np. - mrrt - ulica - mḥnyt - obrączkowiec (gad podobny do węża)
(Stare Państwo) (war. ) - ms - zrodzić, narodzić - ḫmt - trzy
   b) - mtwt - trucizna
2. det.: męski i wszystko z tym związane, także płciowość - seks, np. - t3y - męski, mężczyzna

3. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - penis z wypływającą wydzieliną (det.)

- mḏt - stajnia, obora
2. (liczba) ideo.(?): 10 (dziesięć), np. - mḏ lub mt, mḏw- 10 (dziesięć) - fonetyka tej liczby jest niejednoznaczna, w różnych źródłach jest różnie interpretowana

3. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - pęta dla bydła z poprzeczką (ṯm3)

- mtn - droga
2. fon. det.: nr, np. - nrw - groza, terror

3. (z nieznanych powodów) fon.: mwt

4. (z nieznanych powodów) ideo.: matka, np. - mwt - matka
5. det.: sęp, np. - nrt - sęp (war. ) - m(w)dw - mówić
2. ideo.: laska, podpórka (kij), np. (war. ) - md(w) - laska, podpórka
(Średnie Państwo)
(pęta dla bydła bez poprzeczki + kobra) - mḏ - idiom - ciemnota i słowa pochodne (dosł.: być głębokim, to słowo było używane w znaczeniu określającym: niewiedzę, głupotę lub pogardliwie jako prostaka i wieśniaka oraz wszelkie z tym związane słowa pochodne)
2. ideo.: stajnia, obora, np. - mḏt - stajnia, obora

3. zobacz też: pęta dla bydła bez poprzeczki (mḏ)

- czytane jest jak fon.: n
2. (w zgrupowaniu) lub czytane jest fon.: nw, np. - nw - ten (zaimek wskazujący)
3. ideo.: topór, np. (war. ) - nwty - dwa topory (l. podwójna)
(Stare Państwo) - n - do, dla
2. fon. det.: ḫm, np. - ḫm - kaplica
3. (przestawienie) fon.: mḫ, np. - smḫ - zapomnieć

4. ideo.: nie (zaprzeczenie):

   a) - n lub war. - nn - nie
   b) (war. ) - imi - nie być
5. det.: niewiedza i słowa pochodne, np. - ḫm - być nieświadomym (w sensie: być ignorantem) (war. ) - niw - miska

2. det.: ramię, np.:

   a) - gb3 - ramię
   b) (war. , war. ) - rmn - ramię
3. det. dla akcji angażujących w sobie ruch ramienia, np. - rḳi - zgiąć
4. det. dla zaprzestania ruchu (akcji), np. - ni - odrzucić (war. , skr. ) - nb - Pan, władca
2. ideo.: kosz, np. (war. ) - nbt - kosz - nmḥ - sierota
2. ideo.: nóż, np. - nm - nóż
(forma alternatywna)
(cibora papirusowa + cibora papirusowa) (war. ) - nn - ten (zaimek wskazujący) - nr - groza (postrach)
2. (od Nowego Państwa) fon.: rmṯ, np. (war. ) - rmṯ - ludzie, ale to jest taki żartobliwy zapis sugerujący, że ludzie są jak gęsi, czyli łatwo nimi kierować - nḥi - modlić się
2. ideo.: ptak (?- perliczka), np. - nḥ - ptak ) jest mylnie kojarzony z podobnym hieroglifem - - jako det.: śmierć, wróg
2. fon.: ns, np. - nsr - płomień
3. ideo.: język, np. - ns - język
4. det.: czynności związane z językiem, np. - dp - smakować
5. (sporadycznie) w języku potocznym, jako żartobliwy skrót myślowy: - imy-r - nadzorca (dosł.: ten, który jest na językach)
(Stare Państwo) (tylko jeden wyjątek w słowie - inḏ hr - wołać do..., zawołać do...)
2. fon.: nḏ, np. (war. , war. ) - nḏ - pytać, dowiadywać się

3. zobacz też: garnek (naczynie) (in)

czytane jako fon.: r, np. - ibr - ogier
3. ideo.: usta, np. - r lub r3 - usta

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowe - usta (r)


(palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta) ) był bardziej powszechnie zamieniany przez podobny hieroglif -

2. fon. det.: ri:

   a) - T3-mri - Ta-meri (tzn. Egipt, a dosł.: Ukochana Ziemia)
   b) - pri - pole bitwy
3. fon. det.: ti, tr, np. - tr - modlić się
4. det.: pora roku (sezon), np. (war. , skr. ) - tr - pora roku

5. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb (det.)

- Klw3p3tr3.t lub Qlw3p3tr3.t - Kleopatra
2. (w zgrupowaniu) lub czytane jako fon.: r, np. - Krr - Kerer (lub Gerãr, miejscowość w starożytnej Syrii)
3.(znaczenie pierwotne) fon.: rw, np. - itrw - rzeka
4. ideo.: lew, np. (war. ) - rw - lew (war. ) - rst - obce hordy
2. półideo. i det.: czujny (czuwający), np. (war. ) - rs - czujny (czuwający) (war. ) - gḥs - gazela
2. fon. lub fon. det.: wcr, np. (skr. ) - wcrt - okręg (region adm.) i słowa pochodne
3. fon.: pds, np. (war. , lub ) - pds - pudełko
4. fon. lub fon. det.: sbḳ, np. (war. ) - sbḳ - wyśmienity (znakomity, doskonały), pomyślny (szczęśliwy)
5. ideo. lub det.: 'noga, np. (war. ) - rd - noga

6. det.dla słów określających części nogi, stopy:

   a) - mnt - udo
   b) - pd - kolano
7. (w zgrupowaniu) (noga + kroczące nogi) jako det. w czasownikach określających różnorodny ruch, np. - thi - przekraczać (wykraczać) ) jako fonem šnc zastąpił hieroglif -

2. fon.: hb, np.:

   a) (war. ) - hbny - heban
   b) (miara objętości) - hbnt - Hebent (miara objętości substancji płynnych, 1 Hebent = 1/4 Hena, czyli ok. (?) 142 ml)

3. fon. lub fon. det.: šnc, np.:

   a) - šnc - odrzucać (odpychać)
   b) - šncw - patrolować (lub utrzymywać porządek)

4. det.: pług, np.:

   a) - hb - pług
   b) - sk3 - pług
5. det.: nasiono, np. (war. ) - prt - nasiona (l. mn.)

6. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - dwie gałęzie złączone na końcu (šncw)

lub czytane jako fon.:
2. fon.: ḥ3, np. - ḥ3 - pochwycić (schwytać)

3. (Stare Państwo) det.: Delta oraz Dolny Egipt oraz wszystkie określenia związane z Dolnym Egiptem, np.:

   a) (idiom) (war. ) - T3-mḥw - Delta (w sensie: Dolny Egipt)
   b) - mḥ-s - Korona Dolnego Egiptu (dosł.: Korona Delty)

4. zobacz też: kępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu (3ḫ)

- ten hieroglif ( ) zachowuje wartość fon.: ḥb lub ḥ3b, pomimo że formalnie ma inną wartość fonetyczną
2. fon.: sḥ lub zḥ, np. - sḥ - rada (porada)
3. ideo. lub det.: budka (kram), np. (war. , ) - sḥ - budka
(otwarta budka podparta na drągach + miska alabastrowa) - Ḥpy - Hepi (jeden z czterech synów Horusa)
   b) - Ḥp - Apis-byk

2. (w wyrażeniach idiomatycznych) ideo. i det.: ster, np.:

   a) (war. ) - ḥpt - ster,
   b) (w wyrażeniu) - iti ḥpt - wziąć (ḥpt - co oznacza mniej-więcej jak nasze wyrażenie: "wziąć stery w swoje ręce")
3. (od Średniego Państwa) używano wyrażenia - idiom - ḥpt - wiosło (w nim zawarty jest określnik - ) - najprawdopodobniej to wyrażenie oznacza współczesne "wiosłować" - w potocznym znaczeniu: "No, i chłopie wiosłujesz..." lub "No, i chłopie jedziesz... (np. na szmacie)" - czyli, ktoś musi wykonywać określone czynności z obowiązku lub konieczności - ḥm - niewolnik
2. fon.: ḥm, np. (war. ) - ḥm - majestat
3. ideo.: folarz (folusznik), np. (war. ) - ḥmww - folusznik - nḥm - ratować

2. (z nieznanych powodów) fon.: bi3 - ale uwaga na drobne niuanse w zapisach hieroglificznych:

   a) - bi3 - nieboskłon
   b) - bi3 - miedź
   c) (war. ) - bi3w - kopalnia
3. det.: namiastka kobiety i kobiecości, np. - ḥmt - żona, kobieta
4. (wulgaryzm) det.: organy kobiece, np. (war. ) - ḥmt lub idt - srom, ale w znaczeniu kojarzonym z określeniem krowa (lub nawet w języku pot. jako: niezaspokojona studnia bez dna)
(powszechniejsza forma) ) jako określnik uroczystości częściej był używany (zamiennie) hieroglif -
2. fon. lub półideo.: ḥn, np. - ḥb - opłakiwać (lamentować, rozpaczać)
3. det.: uroczystość (festiwal), np. (Nowe Państwo - war. ) - ḥb - uroczystość
4. (Stare Państwo) det.: - šs - alabaster

5. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - kombinacja hieroglifów: otwarta budka podparta na drągach + miska alabastrowa (det.)

- ḥnw - barka Hnu (Święta Barka)
2. (sporadycznie) ten hieroglif ( ) był zastępowany podobnym - - i ten zamiennik przyjmował tą samą wartość fonetyczną ḥn, np. (war. ) - ḥn - iść, przemieszczać się
3. det.: motyka, np. - ḥnn - motyka

4. zobacz też: motyka (mr)

(war. ) - ḥnty - okres (czas), koniec
2. det.: naczynie ofiarne używane w świątyni (nazwa naczynia), np. - ḥn lub ḥnt(?) - naczynie ofiarne używane w świątyni - dḥr - gorzki, kwaśny
2. przyimek: nad (ponad), przed (twarzą), np. - ḥr - nad, przed
3. det.: twarz oraz znaczenia pochodne, np. - ḥr - twarz ) z podobnym hieroglifem - mają różne znaczenia
2. fon.: ḥr, np. - ḥryt - martwy
3. det.: zachować, zabezpieczać i słowa pochodne, np. - t3r - zachować, zabezpieczać

4. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - pęta dla bydła z poprzeczką (ṯm3)

- ḥḥ-tt - wieczna ziemia, cmentarz (nekropolia)
2. (liczba) ideo.: 1 000 000 (milion), np. - ḥḥ - 1 000 000 (milion)
3. ideo.: wiele (dużo), np. - ḥḥ - wiele (dużo)
4. ideo. lub det.: Heh (bóg nieskończoności), np. - Ḥḥ - Heh

5. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - jaszczurka (cš3)

(war. ) - ḥsi - pochwała
2. ideo. i det.: dzbanek na wodę, np. - ḥst - dzbanek na wodę
3. det. w pojęciach opisujących: naczynie na płyn, np. (war. ) - snb(t) lub znbt - słój (war. ) - ḥtt - kamieniołom
2. (jeden znany przypadek) fon.: ḥt, w słowie: - Ḥt-ḥr - Hathor[f]

3. fon.: ḥwt

4. ideo.: zamek, pałac, świątynia, grobowiec, itp., np. - ḥwt - zamek, świątynia - ale, prawdopodobnie, od okresu Średniego Państwa, to słowo było czytane ḥyt (zamiast ḥwt), może o tym świadczyć odosobniony przypadek w sł.: (war. ) - Nb-ḥyt - Neftyda (bogini śmierci)
(prostokątne ogrodzenie widziane na planie + chleb) , natomiast hieroglify: oraz - to formy alternatywne
2. fon.: ḥḏ, np. - ḥḏ- biały, jasny
3. ideo.: buława, np. (war. ) - ḥḏ - buława
(buława o gruszkowatej głowicy + kobra)
(kołnierz z koralików + buława o gruszkowatej głowicy) - ḫ3 - 1 000 (tysiąc)
2. (w zgrupowaniu) lub czytane jako fon.:
3. fon.: ḫ3, np. - ḫ3 - mąż
4. ideo.: lotos, np. - ḫ3w nw sšn - rośliny lotosu (l. mn.) ) posiada wiele różnorodnych odmian
2. nie mylić tego hieroglifu ( ) z podobnymi hieroglifami - lub ) - to są różne hieroglify i mają różne znaczenia
3. fon. lub fon. det.: ḫ3, np. (war. ) - h(3)w(y) - noc
4. det.: hol z kolumnami, np. - ḏ3dw - hol z kolumnami

5. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - pas noszony przez różnych bogów (šsm)
6. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - dzbany na wodę w stojaku (ḫnt)


(Średnie Państwo) - ḫ3t, war. - ḫ3wt - stół ofiarny (ołtarz ?) (war. ) - cm - podchodzić (zbliżać się)
2. ideo.: wzgórze wschodzącego Słońca, np. - c - wzgórze wschodzącego Słońca
3. ideo.: objawić się w chwale, np. - ci - objawić się w chwale - ḫww - zło
2. ideo.: chronić (ochraniać), strzec, np. (war. , skr. ) - ḫwi - chronić, strzec (war. ) - ḫm - świątynia
2. ze względu na wartość fonetyczną, od okresu Średniego Państwa, ten hieroglif ( ) był często zastępowany przez inny hieroglif - - np.:
   * (war. ) - Ḫm - Letopolis (lub Chem - stolica II nomu w Dolnym Egipcie, ob. Ausim)
3. (symbol miasta) ideo.: Letopolis (ob. Ausim w Delcie), np. (war. ) - Ḫm - Letopolis
4. (symbol boga) ideo.: Min[g] (bóg Panopolis, ob. Achmim), np. (war. lub lub ) - Mnw - Min

5. zobacz też: rygiel (s)

6. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - falliczny bóg z piórami, uniesionym ramieniem, z chorągiewką
(Stare Państwo) ) był używany zamiennie z innym hieroglifem - - jako określnik ptaka
2.. (pismo hieratyczne) ten hieroglif ( ) był używany zamiennie z innym hieroglifem - - jako określnik ptaka
3. (w zgrupowaniu) kombinacja hieroglifów: wskazuje, że ten hieroglif ( ) jest określnikiem kija do rzucania i znaczenia pochodne - nie jest określnikiem maczugi używanej w walce
4. fon. det.: ḫn, np. - ḫn - mowa, aforyzm (złota myśl)
5. fon. det.: tn, np. - tni - rozróżniać (odróżniać)
6. fon. det.: ṯn , np. - mṯn - droga
7. fon. det.: sḥw, np. - sḥwy - zbierać (gromadzić)
8. (z nieznanych powodów) fon. lub fon. det.: ḳmi, np. (war. ) - ḳmyt - żywica (klej)
9. det.: wysiadać (skakać na ziemię), zatrzymać się, np. - ḫni - siadać (na ziemi), zatrzymać się

10. (w zgrupowaniu) det.: rzucać, tworzyć:

   a) - ḳm3 - rzucać
   b) - ḳm3 - tworzyć

11. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - (1) kij do rzucania; (2) maczuga używana w walce; (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)

nḫt - silny
2. ideo.: drewno, np. - ḫt - drewno

3. det.: drewno i słowa pochodne oraz obiekty drewniane, np.:

   a) - wḫ3 - kolumna (drewniana)
   b) (war. ) - hbny - heban (gatunek drewna) - ẖ3rt - wdowa
2. ideo.: ryba Oksyrynchos (ryba z rodziny Mrukowatych, zw. także ostronos lub słonio-pyska - nazwa ryby wywodzi się nazwy miejscowość Oksyrynchos w Górnym Egipcie, ob. Al-Bahnasa), np. - ẖ3t - ryba Oksyrynchos ) jest wieloznaczny, a jego właściwe odczytanie zależy od zapisu w słowie lub od kontekstu w zdaniu
2. ten hieroglif ( ) zastąpił wiele hieroglifów używanych powszechnie w Tekstach Piramid (skr. T.P.), Tekstach Sarkofagów (skr. T.S.) i w okresie Starego Państwa (skr. S.P.), a jakie później uznano za przestarzałe, np.:
   a) (S.P.) = - ideo. i det.: bandażować, balsamować i słowa pochodne:
      * - wt - bandaż
      * - wt - balsam
   b) (S.P.) = - (tylko) det.: (skr. , skr. ) - ḥsb - rachować (liczyć); w pozostałych innych przypadkach ten hieroglif ( ) przetrwał jako liczba ułamkowa 1/4(jedna-czwart) oraz określnik (łamać, złamać, podzielić)
   c) (T.P.) = (S.P.) = - det.: odchody, wszelkie niemiłe zapachy, glina:
      * - ḥs - ekskrementy (odchody)
      * - st - woń (odór)
      * - sin - glina
   d) (S.P.) = - ideo. i det.: (war. ) - wḥ3t - kocioł (garnek metalowy)
   e) = - det.: - m3t - granit (skała)
   f) = - det.: pakunek (paczka), wiązka (pęk):
      * (l. p.) - gw - pakunek
      * (l. mn.) - g3wt - pakunki
   g) = - det.: - cš - cedr (rodzaj drewna)
3. fon.: ẖp lub ẖp3, np. (war. ) - ẖpw - płaskorzeźby (l. mn.)
4. fon. det.: g3, np. - g3w - wąski (w sensie: być szczupłym, wąskim)
5. fon.: wḥ3: np. (Stare Państwo, war. ) - wḥ3t - oaza
6. w słowie: - 3bw - Elefantyna
7. det.: gruby (lub tłuszcz, smalec)), nabrzmiały, np. - šfw - napuchnięty

8. det.: wzrost ciała (lub rozrost ciała lub jego części) lub jego niezdrowy stan:

   a) - wbnw - rana, skaleczenie (okaleczenie)
   b) - ẖp3 - pępek

9. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - gruczoł (pryszcz) z wypływającą wydzieliną (det.)
10. zobacz też: dwa skrzyżowane patyki (b3)

- ẖnw - wnętrze (domu, budynku)
2. ideo.: skóra, np. (war. ) - ẖnt - skóra - ẖnnw - zgiełk, tumult (zamieszanie)
2. ideo.: wiosłować, np. - ẖni - wiosłować - mẖr - magazyn (składnica)
2. półideo.: pod (poniżej), np. (war. ) - ẖr - pod (poniżej) ) jako fonem ḫm często zastępował inny hieroglif - - np. (war. ) - Ḫm - Letopolis (lub Chem - stolica II nomu w Dolnym Egipcie, ob. Ausim, 13 km na północny wschód od Kairu)
3. ideo.: rygiel (do drzwi), np. - s lub z - rygiel

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowe - rygiel (s)
5. zobacz też: dwa skamieniałe belemnity (ḫm)


(Stare i Średnie Państwo) lub czytane jako fon. s
2. fon.: s3, np. - s3i - być zaspokojonym (nasyconym)
3. ideo.: zatyle (tył czegoś), np. - s3 - zatyle (tył czegoś) - turzyca lub cibora) w takim układzie ten hieroglif ( ) czytany jest jako fon.: s
2. fon.: sw, np. (war. ) - n-swt lub swt - Władca Górnego Egiptu - (prawdopodobnie) ten zwrot czytano fon.: ni-swt, czyli [Ten, który] należy do [świata] roślin [turzycy lub cibory]
   * jednak, przed okresem Średniego Państwa zapis był inny: - nsw lub nzw - Władca Górnego Egiptu - dlatego też uznaje się, że może pochodne od tego słowa, np. Władca Górnego i Dolnego Egiptu - - czytane jest jako fon.: n-sw-bit - w tym przypadku, ten hieroglif ( ) może odpowiadać fon.: nsw
   * słowo panowanie to - nsyt - w tym przypadku, ten hieroglif ( ) może odpowiadać fon.: ns
3. ideo.: roślina Swt (turzyca lub cibora), np. - swt - roślina Swt
(Stare państwo)
(rygiel + kroczące nogi)
lub
rygiel z nogami ten hieroglif ( ) czytany jest jako fon.: s

2. (samodzielnie występujący) fon.: sb
3. ten hieroglif najczęściej występuje w słowach określających aktywność związaną z wszelkim ruchem, ale rdzeń tych słów zawiera w sobie literę s lub z:

   a) (war. - sbi - zginąć (przepaść)
   b) (war. ) - ms - przynieść, wysłać (posłać)
   c) - is - iść ) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym gęś białoczelną -
zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie - ogon kaczki jest w szpic, a gęsi na końcu prosty (jakby ucięty)

2. fon.: s3 lub z3, np.:

   a) - s3 lub z3 - syn
   b) - s3.t - córka
3. det.: kaczka, np. - st - kaczka
4. (sporadycznie) det.: ptak - jeśli natura ptaka jest bliżej nieokreślona to ten znak może być zastąpiony przez podobny hieroglif - - gęś białoczelna (gb)

5. zobacz też: gęś białoczelna (gb)

- s3 lub z3 - ochrona
2. (Stare Państwo) ideo.: pętać, np. - s3 lubz3 - pętać

3. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - zwinięty pasterski szałas z papirusu (det.)

) z podobnym - (forma alternatywna od prehistoryczny budynek w Hierakonpolis) - to są dwa różne hieroglify
2. fon. lub fon. det.: sp lub zp, np. (war. ) - sp - czas, pora, okoliczność i słowa pochodne
3. (zwrot) det.: (war. ) - sp sn - dwa razy - używany jako oznaczenie czynności powtarzających się, dlatego całe słowa lub ich części czytane są dwukrotnie:
   a) - rš rš - rozradować się (ponownie)
   b) - cš3 cš3 - bardzo często
(złożone ubranie + żmija rogata) - sf - wczoraj ) był mylony z podobnym hieroglifem -
   * błąd popełniany szczególnie w sł.: lub - sm wspomożenie (wsparcie, odsiecz) - nie wiadomo, która z obu wersji jest niepoprawna

2. (z powodu pomieszania) fon. det.: sm

3. ideo. lub det.: plecy (tył), np. (war. ) - i3t - plecy (tył)
4. det.: plecy (tył), np. (war. ) - psd - plecy (tył)

5. zobacz też: trzcina rosnąca jedna przy drugiej (sm)
6. zobacz też: trzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku (sm)


(forma alternatywna) - sm - zajęcie, rozrywka
2. ideo. lub det.: bagna (podmokły teren), np. (war. lub ) - sḫt - bagna
3. det.: wieśniak (chłop, rolnik), np. - sḫty - wieśniak

4. zobacz też: trzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku (sm)

) mylono z podobnym hieroglifem -
   * błąd popełniany szczególnie w sł.: lub - sm wspomożenie (wsparcie, odsiecz) - nie wiadomo, która z obu wersji jest niepoprawna
2. fon.: sm, np. (war. ) - sm - wspomożenie (wsparcie, odsiecz)
3. ideo. lub półideo.: zioło, roślina, np. (war. ) - sm - zioło, roślina

4. zobacz też: trzcina rosnąca jedna przy drugiej (sm)
5. zobacz też: kręgosłup z żebrami (sm)

- sn - brat
   b) (r. ż.) - sn.t - siostra
2. (liczba) deo. i det.: (war. ) - snw - 2 (dwa)
(forma alternatywna) - Snt - Senet (imię żeńskie)
2. (tylko jeden przypadek) jako fonem zn ten hieroglif ( lub ) był często zastępowany innym hieroglifem - - w słowie: (war. , war. ) - zn - otwierać

3. fon. det.: fḳ3:

   a) - fḳ3 - ciastko
   b) - fḳ3 - nagroda

4. det.: chleb, jedzenie, np. - prt-ḫrw - ofiara inwokacyjna (dosł.: ofiara z chleba i wina)

5. (Średnie Państwo - sporadycznie) ten hieroglif ( ) był używany jako określnik uroczystości i zastępował hieroglif - , np. (war. ) - ḥbw - uroczystość
6. zobacz też: półhieratyczna forma hieroglifu (sn)
(forma alternatywna)
(hieratyka)
(półhieratyczna forma zwiniętego chleba) ) był używany jako fonem sn w zastępstwie hieroglifu - , np. (war. ) - sni - przerastać (przewyższać, przekraczać)
2. (hieratyka tylko) det.: chleb, jedzenie, np. - t - chleb

3. zobacz też: zwinięty chleb (sn)

) jest głównie ideogramem i określnikiem, właściwie nie posiada wartości fonetycznej, chociaż wartość fonetyczną mu się przypisuje
2. fon.: , np. (war. - sšw - pisma i wszelkie słowa pochodne od pisać

3. (ponieważ barwidła były drobno zmielone i łatwo rozpuszczalne) det .: płynny (rozcieńczalny, łatwo rozpuszczalny), drobno mielony i słowa pochodne:

   a) - ncc - płynny (rozcieńczalny)
   b) (medyczny papirus Ebersa) np. (skr. ) - sncc - upłynniać (lub stworzyć łatwo rozcieńczalne), drobno mleć
4. (Stare Państwo) det.: pisanie, np. - - pisać

5. (Teksty Piramid) det. dla barwy (koloru):

   a) - ṯms - czerwony
   b) słowa pochodne od koloru czerwonego z rdzeniem tms lub ṯms, np. - tmsw - zranienia, skrzywdzenia (okaleczenia - l. mn.)
(forma alternatywna) - ski - przepaść (zaginąć)
2. (z nieznanych powodów) fon.: w3ḥ, np. (war. ) - w3ḥ - miejsce, wytrwać (trwać)
3. (Stare Państwo) det.: wycierać (ścierać), np. - sk - wycierać (ścierać) - Stt - Satis (dosł.: [Ta która] strzela lub [Ta, która] wlewa, bogini-protektorka południowych granic Egiptu z Nubią)
2. ideo. i det.: przebić (przebijać), rzucać (wyrzucać), strzelać, wlewać i słowa pochodne, np. (war. ) - st - przebić (przebijać) (war. ) - sti - wlewać
2. fon.: sṯ, np. (war. ) - Sṯt - (1) Azja, (2) Sehel (wyspa na Nilu przy Pierwszej Katarakcie)
3. (Stare Państwo - z nieznanych powodów) ideo. i det.: bakburta (lewa burta statku), np. (war. ) - t3-wr - bakburta (war. - sdty - nazwa nieznanego tytułu dostojnika(?)
2. det.: ogon, np. - sd - ogon lub czytane jako fon.: š
2. fon.: š3, np. - š3 - dowodzić, wyznaczać (umawiać)
3. ideo.: lotosowa sadzawka, łąka, np. (war. ) - š3 - lotosowa sadzawka, łąka
4. półideo. i ideo.: Achet (pora wylewu - jedna z trzech pór roku w kalendarzu staroegipskim), np. (war. , (Stare Państwo) ) - 3ḫt - Achet ) z podobnym - - to są dwa różne hieroglify
2. (liczba) fon.: š3, šn, št lub š3c, lub š3.t, lub šn.t, np. - št 100 (sto) - fonetyka liczby sto nie jest jednoznaczna (w różnych źródłach jest różnie interpretowana)
3. fon. lub fon. det.: šn, np. (war. ) - šnt - spierać się (dyskutować)
4. det.: lina, np. - nwḥ - lina

5. det. dla wszelkich akcji związanych z liną:

   a) - itḥ - ciągnąć (linę)
   b) - ṯs - wiązać (linę w węzeł)
6. det.: otaczać, np. - šnw - okrążać (otaczać)

7. zobacz też: hieroglify jednoliterowe - spirala (w)

) używany był jako zamiennik dla hieroglifu -
3. fon. šw, np. - šw - Szu (bóg powietrza i orzeźwiającego północnego wiatru)
4. ideo.: pióro, np. (war. ) - šw.t - pióro

5. det.: prawda i słowa pochodne, np.:

   a) (war. lub ) - m3ct - prawda (rzeczownik)
   b) - m3c - prawdziwy (prawdziwość) - ale w formie przymiotnikowej słów pochodnych od prawdy ten hieroglif ( ) był w zapisie często pomijany

6. zobacz też: hieroglify – określniki i ideogramy - bogini z piórem na głowie (det.)


(Średnie Państwo - hieratyka) - šm iść - šn - drzewo
(Nowe Państwo - forma alternatywna) ) był nie do rozróżnienia z hieroglifem -

   * w piśmie hieroglificznym oba znaki były często używane zamiennie

2. fon.: šs, np. (war. ) - šs - alabaster
3. z powodu pomieszania z hieroglifem - torby z płótna (lnu) także fon.: sšr
4. ideo.: sznur, lina (war. , (Stare Państwo) ) - šs - sznur, lina
5. det.: wiązać, pakować, np. - crf - wiązać, pakować
6. det.: odzież, np. - isywt - szmaty (l. mn.)

7. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - torba z płótna (lnu) (g)

- šd - wyciągać
   b) - šdw - skórzany bukłak na wodę, poduszka (w sensie: nadmuchany worek skórzany pod głowę) lub czytane jako fon.: k
2. fon.: k3, np. - ḥk3 - magia
3. ideo.: dusza (dusza człowieka i jednocześnie duch opiekuńczy - Ka), np. - k3 - dusza Ka
- Kpny - Byblos (miasto w starożytnej Fenicji)
2;. fon.: k3p, np. - k3p - szkółka, żłobek (wylęgarnia)
3. ideo i det.: (war. ) - k3p - odymiać (okadzać)
(Stare Państwo) - Kmt - Egipt (dosł.: czarna ziemia)
2. ideo.: tarcza, np. (war. ) - ikm - tarcza - ḳn - dokończyć (uzupełnić)
2. ideo. i det.: majątek, np. (war. , war. ) - ḏ3tt - majątek (war. ) - ḳsn - uprzykrzać się
2. fon. det. w - ḳrs - chować (grzebać, zakopywać) i słowa pochodne
3. (z nieznanych powodów) fon.: gn i fon. det. w (war. ) - gnwty(?) - rzeźbiarz, ale translit. tego słowa nie jest jednoznaczna
4. det.: kość, harpun, np. - ḳs - kość, harpun
5. det.: kość, np. - 3b - kość słoniowa
(Stare Państwo)
(Stare Państwo) ) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym kaczkę -
zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie - ogon gęsi jest na końcu prosty (jakby ucięty), a kaczki w szpic
2. półfon.: gb, np. (war. ) - Gbb - Geb
3. (sporadycznie) det.: ptak - jeśli natura ptaka jest bliżej nieokreślona, może być zastąpiony przez podobny hieroglif - - kaczka

4. zobacz też: kaczka (rożeniec) (s3)

- gmi - znaleźć w zestawieniu z hieroglifem - po prawej lub lewej stronie - czytany jest jako fon.: t, np. - ḥts - rozpocząć, świętować (festiwal, festyn)
2. (w zgrupowaniu) lub lub czytane jako fon.: t, np. - 3twt - łóżko
3. fon.: ti, np. - cḫnwti - komora królewska (grobowiec)
4. ideo.: tłuczek, np. - tit - tłuczek

5. zobacz też: hieroglify trzyliterowe - tłuczek i moździerz (smn)

- št3 - tajemniczy, skomplikowany (trudny)
2. (Stare Państwo) ideo.: piec (do wypalania garnków, cegieł, itp.), np. - t3- piec - sšt3 - tajemnica, sekret
2. (w zgrupowaniu) czytane jako fon.: t
3. ideo.: ziemia, kraj, kraina, np. (war. ) - t3 - ziemia, kraj, kraina

4. det. dla słów związanych z ziemią':

   a) - dt - posiadłość, majątek
   b) - dt - wieczność
   c) - dt(w) - poddani (chłopi, jako związani z ziemią)
(forma alternatywna) - ṯbw - produkujący sandały (szewc)
2. ideo. lub det.: sandał, np. (war. ) - ṯbt lub - tbt - sandał (war. ) - tpy - szef, pierwszy (1-szy)
2. przyimek: na (czymś - na głowie lub na podstawie), np. - tp - na
3. ideo.: głowa - tp - głowa
4. det.: głowa i pojęcia pochodne, np. - d3d3 - głowa

6. zobacz też: hieroglify trzyliterowesztylet starszego rodzaju (tpy)

- ḥtm - zginąć (przepaść)
2. (negacja) - tm - nie - zaprzeczenie znaczeń czytane jako fon.:
2. fon.: ṯ3, np. - ṯnṯ3t - baldachim
3. ideo.: pisklę, np. - ṯ3 - pisklę ) zamiast
2. (sporadycznie) ten hieroglif ( ) był zamieniany przez inne podobnehieroglify - lub
3. fonetyka tego hieroglifu jest dyskusyjna - powszechniej czytany był jako fon.: (r)di lub imi, ale (sporadycznie) czytany jako fon.: d (od di), np. - Ddw - war. lub - Ddw - Buzyrys (ob. Abu Sir Bana)
4. ideo. dla dawać (ofiarować, ofiarowywać), np. (war. ) - imi - dawać (ofiarować)

5. zobacz też: stożkowaty bochenek (di)

6. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - przedramię trzymające garnek (naczynie) (det.)

7. zobacz też: hieroglify - określniki i ideogramy - przedramię trzymające patyk (det.)

był częściej zastępowany przez inny hieroglif
2. fonetyka tego hieroglifu jest dyskusyjna - (prawdopodobnie) rdzeń to fon.:rdi, wcześniej czytany był jako fon.: rḏi, ale w formie czasownikowej z podwójnym powtórzeniem ( ) jest czytane jako fon.: dd lub didi, oprócz tego istnieją przypadki czytania tego hieroglifu jako fon.: d, np. - dḳ(r) - owoce (l.mn.)

3. ideo.: dawać (w sensie: ofiarować, ofiarowywać), np.:

   a) - rdi lub - di - dawać (ofiarować)
   b) lub lub (war. ) - imi - dawać (ofiarować)

4. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (di)

- dbt - cegła
2. fon.: ḏb, np. (war. ) - ḏbt - cegła lub czytane jak fon.:
2. fon.: ḏ3, np. - ḏ3i - przeprawa łodzią (w poprzek rzeki)
3. ideo.: ognisty świder (zestaw składający się z: deseczki i patyka - służy do rozpalania ognia poprzez trzymanie patyka między dłońmi i obracanie go, wiercąc nim otwór w deseczce), np. - ḏ3 - ognisty świder
4. ideo.: dobrobyt, jako skrót: - wḏ3 - dobrobyt w formule grzecznościowej: (wer. pełna: ) - idiom - cnh wḏ3 snb - Niech żyje, w dostatku i zdrowiu
(Stare Państwo) - 3bḏw - Abydos (ob. el-ʿArabä el-Madfūnä - tzn. zakopany zaprzęg lub Arabet Abydos)
2. ideo.: wzgórze, np. - ḏw - wzgórze - ḏr - trzymać mocno
2. det.: łączyć, wiązać (związać razem), np. - dm3 - wiązać

3. zobacz też: pęk lnu z łodygami (ḏr)


(Stare Państwo) ) był używany podobnie lub zamiennie z hieroglifem - - ale wtedy, posiadał tylko wartość fonetyczną (ḏr)

3. zobacz też: pęk lnu z łodygami i szypułkami (ḏr)

(war. ) - ḏd - stabilność, trwałość i słowa pochodne
2. ideo.: kolumna Dżed, np. - ḏd - kolumna Dżed - wḏḏt - nakazane (w sensie: został wydany rozkaz)

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Nie mylić tej nazwy Chemmis w Delcie Nilu z miejscowością Achmim w Górnym Egipcie - zw. także Chemmis! - to są dwa różne miejsca. Dolnoegipskie Chemmis, prawdopodobnie oznacza, mniej-więcej, pasek papirusu króla Dolnego Egiptu.
  2. a b c Hieroglif niedostępny w rozszerzeniu WikiHiero w Wikipedii
  3. Z transliteracji hieroglifu-symbolu wynika, że w j. polskim powinno ono brzmieć dokładnie tak!: (Wḏ3t) - Uadżet lub (W3ḏyt) - Uadżyt - błędem jest pisanie tego symbolu jako Wadjet lub Wadżet, bo to jest zapożyczenie z pisowni angielskiej, w dodatku, poprawnie powinno być czytane mniej-więcej jako: Łedżet.
  4. Ten hieroglif dostępny jest w rozszerzeniu WikiHiero w Wikipedii, ale pod innym symbolem, jako O5\.
  5. Ten hieroglif dostępny jest w rozszerzeniu WikiHiero w Wikipedii, ale przy zapisie wielokrotności macierzystego hieroglifu.
  6. Z transliteracji imienia bogini Hathor wynika, że w j. polskim powinno ono być czytane jako: (Ḥt-ḥr) - Hathor - błędem jest czytanie w nim angielskiego dwuznaku th, należy czytać osobno polskie t + h, czyli Hat + hor.
  7. Z transliteracji imienia boga Min'a wynika, że w j. polskim powinno ono brzmieć: (Mnw) - Minu.
  8. Ten hieroglif dostępny jest w rozszerzeniu WikiHiero w Wikipedii, ale pod innym symbolem, jako Aa32\.

Przypisy | edytuj kod

  1. DaviesD. W.V. DaviesD., M.G.M.G. Witkowskiego M.G.M.G. (tłum.), Egipskie hieroglify, Warszawa: RTW, [cop. 1998], ISBN 83-86822-89-9, OCLC 749730090 .

Bibliografia | edytuj kod

  • Erman Adolf, Breasted James Henry (translated by), Egiptian grammar. Williams and Norgate, Henrieta Street, Covent Garden, London and 20 South Frederick Street, Edinburgh 1894.
  • Roeder Günter (prof. University of Breslau), Mercer Samuel A.B. (translated by), Short Egiptian Grammar. New Haven: Yale University Press; London: Humphrey Milford; Oxford: Oxford University Press, Leipzig 1920.
  • Gardiner Alan H. (Sir), Egyptian Grammar. The Griffith Institute 1973. ​ISBN 0-900416-35-1

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Egipskie hieroglify dwuliterowe" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy